Anghenfil o'r dyfnderoedd yng Nghastell Caerffili

Dydd Gwener 19 Mehefin 2015

Anghenfil newydd o'r dyfnderoedd ar sioe i syndod i ymwelwyr tu allan i safle hanesyddol fel rhan o'r arddangosfa WreckCreation

Llun o cranc anferthol tu allan i Castell Caerffili

Cranc anferthol tu allan i Castell Caerffili

Bydd gwaith Barry Lewis, y cerflunydd uwchgylchu o fri, yn hawlio’r sylw yn nyfrffos Castell Caerffili am y bedwaredd flwyddyn o’r bron. Mae’r cerflunydd o Gwm Rhondda yn enwog am greu gosodiadau megis yr octopws anferthol a’r morfil danheddog a’r ‘Monster in the Moat’ 20 troedfedd yn y gorffennol, ac yn dychwelyd eleni gyda chreadigaeth newydd sbon.

Pwyslais y gosodiad yw creu gwaith celf trawiadol sy’n denu cynulleidfa ehangach, sy’n safle-benodol o ran cyd-destun a lleoliad ffisegol. Wedi’i greu’n bennaf o hen soseri lloeren, mae’r Cranc anferthol wedi’i osod yn barod cyn arddangosfa newydd ryfedd a rhyfeddol ‘WreckCreation’ a fydd yn agor yn y Galeri, Caerffili, wythnos nesaf.

Mae’r Galeri wedi gweithio mewn partneriaeth â CADW i sicrhau bod y gosodiad hwn yn dwyn ffrwyth. Mae’r artist wrth ei fodd i arddangos ei waith unwaith eto mewn lle mor amlwg â chefndir mor hanesyddol. Fel yn y gorffennol, mae’r darn a’i arddangosfa yn siŵr o fod yn destun sgwrs a sylw mawr.

Nôl yn y Galeri, bydd y sioe anifeiliaid yn cynnwys darnau sy’n sefyll ar eu traed eu hunain, llawer ohonynt am y tro cyntaf erioed – gan gynnwys ei Alarch, Elc a Buwch yn eu holl ysblander. Hefyd, bydd cyfres o weithiau newydd fel morfarch, ci smwt, hydd, byfflo a phennau anifeiliaid unigryw eraill yn hongian ar y wal.
Dyw Barry Lewis ddim yn ystyried ‘sbwriel’ fel y gweddill ohonom.

Mae ei gerfluniau i gyd wedi’u creu o bethau y byddech chi a fi’n eu taflu i’r bin, o lwyau rhydlyd a hen dostwyr i ddarnau o feics a cheir segur a fyddai’n diweddu mewn safle tirlenwi neu iard sgrap. Gyda’i weledigaeth unigryw, mae’n mynd ati i weddnewid y gwrthrychau newydd a chreu bywyd newydd iddynt: o’r metel lleiaf i brosiectau tipyn mwy fel Capel Ebenezer, Tonypandy, sydd bellach yn gartref i’w stiwdio newydd.

‘Y tu ôl i furiau craciog cudd yr hen gapel, mae’r drysorfa lle rwy’n gweithio. Daw gwastraff a geriach i mewn trwy ddrws yr hen ysgoldy sy’n sownd i’r capel, cyn gadael wedi’u hogi’n bethau pert, i’w gwerthu i orielau ledled y DU.’

Gan briodoli ei lwyddiant i ddiffyg addysg prifysgol a chofleidio’r byd celf, mae’n grediniol fod y syniadau celf gorau’n deillio oddi mewn. Yn ôl Barry, rhywbeth wedi’i rannol etifeddu a chaffael gan eraill sy’n ysbrydoliaeth iddo: ‘Fel crwt ifanc yn Nhonypandy yn y Rhondda, roeddwn i’n rhyfeddu ar allu ’Nhad-cu i greu a dod â phethau’n fyw yn ei sied. Ac fel pe na bai hynny’n ddigon, roedd fy nhad yn beiriannydd a mam yn arlunydd dyfrlliw: roedd celf a chreadigrwydd yn elfennau cryf iawn yn fy mhlentyndod.’

Datblygodd ei grefft o gerflunio yn ystod ei 25 mlynedd fel saer coed a saer celfi, ond ni ddechreuodd ddefnyddio sbwriel i greu anifeiliaid tan ddiwedd y 1990au wrth brotestio gyda grŵp ymgyrchu RANT. Roedd y grŵp hwn yn protestio yn erbyn gollwng gwastraff gwenwynig mewn safle tirlenwi lleol: byddai Barry a’i gydweithwyr yn rhwystro lorïau rhag cludo’r gwastraff lan y mynydd, ac yn cadwyno’u hunain wrth giatiau’r safle. Pan ddechreuodd y lorïau ddympio’r gwastraff wrth droed y mynydd, dyma Barry yn cludo peth ohono gartre, a chreu pryfed o’r sbwriel hyn.

Gweddnewidiad yw popeth yng ngwaith Barry: fel saer, byddai’n trawsnewid coed yn ganllawiau grisiau, a nawr fel cerflunydd, mae’n ailwampio llwyau’n anifeiliaid. Mae’n credu bod celf a harddwch ym mhopeth, hyd yn oed mewn pentwr o sbwriel wedi’i ollwng gan yrrwr lori blin. Fel artist cynhyrchiol, mae cerfluniau Barry fel pe baent yn cynyddu o ran maint a dychymyg. Po fwyaf o waith mae’n ei greu, po fwyaf y posibiliadau.

Bydd arddangosfa WreckCreation i’w gweld yn Y Galeri Caerffili rhwng 23 Mehefin ac 17 Gorffennaf.  Bydd Barry Lewis yn y Galeri ddydd Sadwrn 27 Mehefin i gwrdd ag ymwelwyr ac ateb cwestiynau. Ewch i wefan Y Galeri am fwy o wybodaeth, cyfweliadau gyda'r artist neu lluniau.