Gwaith celf Oes yr Iâ - 13,000 mlwydd oed asgwrn wedi dychwelyd i ei cartref yn Landudno

Dydd Gwener 11 Ebrill 2014

Mae prosiect Ein Treftadaeth wedi dychwelyd gwaith celf hynaf Cymru, yn ôl pob tebyg, i Landudno, lle y cafwyd hyd iddo yn wreiddiol mewn ogof.

  • Llun o waith celf hynaf Cymru, asgwrn gefn ceffyl ©Amguddfa Prydeinig

    Asgwrn gefn ceffyl ©Amgueddfa Prydeinig

  • Llun o danedd anifeiliad yn arrdangosfa Oes yr Iâ yn Amgueddfa Landudno ©Amgueddfa Prydeinig

    Danedd anifeiliad yn arrdangosfa Oes yr Iâ ©Amgueddfa Prydeinig

  • Llun o arddangosfa Oes yr Iâ yn Arddangosfa Landudno

    Arrdangosfa Oes yr Iâ yn Arddangosfa Landudno

Mae’r gwrthrych yn dyddio nôl tua 13,000 o flynyddoedd, ac mae wedi’i adnabod fel asgwrn gên ceffyl. Mae’n cael ei ddangos mewn arddangosfa sy’n dathlu Oes yr Iâ yn Llandudno.

Cafwyd hyd i’r asgwrn ar y Gogarth yn y 1870au gan fwynwr copr wedi ymddeol a oedd yn arfer llathru cerigos i’w gwerthu i dwristiaid.

Cafwyd esgyrn traed ceirw wedi’u haddurno a dannedd anifeiliaid â thyllau ynddyn nhw ar yr un safle ac mae’r rhain hefyd wedi’u rhoi ar fenthyg i Amgueddfa Llandudno gan Amgueddfa Cymru.

Dywedodd cadeirydd Amgueddfa Llandudno, Roy Haley: "Rydyn ni wrth ein bodd yn croesawu’r gwrthrych prin a rhyngwladol bwysig yma nôl i Landudno.”

"Diolch i gymorth prosiect Ein Treftadaeth, rydyn ni wedi cael y cyfle i arddangos casgliad o’r safon orau sy’n helpu i adrodd hanes Llandudno – a gobeithio y byddwn ni’n gweld llawer mwy o ymwelwyr yn ei sgil."

Mae arddangosfa Oes yr Iâ yn rhedeg yn Amgueddfa Llandudno tan 30 Medi.

Bydd ffilm fer newydd hefyd yn cynnig cipolwg dramatig ar hanes y penrhyn i ymwelwyr â Chanolfan Ymwelwyr Parc Gwledig y Gogarth.  

O ffurfiant craig y Gogarth ei hun, drwy hanes hyd at yr Ail Ryfel Byd, fe ddylai’r ffilm gyffroi ymwelwyr o bob oed a’u hysbrydoli i ddysgu mwy am y llecyn hynod yma.

Drwy ddefnyddio cymysgedd o waith animeiddio a ffilm fodern mae’r ffilm yn dod â digwyddiadau'n fyw, megis suddo’r Hornby a hanes rhyfeddol yr aelod o’r criw a lwyddodd i fyw drwy’r llongddrylliad, John Williams, ac mae’n edrych hefyd ar arteffactau mwy dirgel, megis y gromlech Neolithig.  

“Mae’n wefreiddiol cael ychwanegu’r ffilm newydd yma at y Ganolfan Ymwelwyr,” meddai Sally Pidcock, Warden y Parc Gwledig.  “Mi ddylai apelio’n arbennig i deuluoedd ac mae’n cyd-fynd â’r ffilm ragarweiniol sy’n cael ei dangos yn barod yn y Ganolfan.  I’r rhai sy’n gwylio’r ffilm ac sy’n awyddus i ddysgu mwy wedyn, mae amryw o arddangosfeydd a modelau drwy Ganolfan Ymwelwyr y Parc Gwledig i gyd; hwyrach yr hoffai’r rhai mwyaf anturus ddilyn y ddau lwybr hanes a gweld rhywfaint o’r hanes drostyn eu hunain.”  

Mae’r ffilm wedi’i chynhyrchu gan gwmni lleol, cwmni Ffilm Bambŵ, ac mae’n dilyn toreth o welliannau ac atyniadau yng Nghanolfan Ymwelwyr y Gogarth y gaeaf diwethaf, gan gynnwys arddangosfeydd ar sgriniau cyffwrdd a phrosiectau ynni adnewyddadwy.  Mae offer clyweledol newydd wedi’i osod i ddangos y ffilm ar ei gorau, ac mae gan y Ganolfan Ymwelwyr ddigonedd i ennyn diddordeb twristiaid a phobl leol fel ei gilydd.  

Mae'r ddau prosiect yma wedi ei ariannu gan Ein Treftadaeth/Our Heritage, partneriaeth gyda Cyngor Gwyneddsy'n rhan o Brosiect Twristiaeth Treftadaeth gwerth £19m a ariennir yn bennaf gan Lywodraeth Cymru ac o Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop

Mae Canolfan Ymwelwyr Parc Gwledig y Gogarth yn agored bob dydd tan 2 Tachwedd, rhwng 10am a 5.30pm.  

Mae arddangosfa Oes yr Iâ yn rhedeg yn Amgueddfa Llandudno tan 30 Medi.