Cam yn agosach at ddadorchuddio 'treftadaeth nas cerir' Cymru

Dydd Iau 03 Gorffennaf 2014

Heddiw (3 Gorffennaf 2014), cyhoeddwyd bod Cadw, gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Llywodraeth Cymru, gam yn agosach at lansio prosiect ieuenctid a fydd yn ceisio dadorchuddio 'treftadaeth nas cerir' y wlad, diolch i hwb mawr gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri (HLF).

Swyddfa’r Sir, Aberystwyth (© Hawlfraint y Goron: CBHC)

Mae Swyddfa’r Sir yn adeilad cyhoeddus gwag ar y ffrynt yn Aberystwyth. (© Hawlfraint y Goron: CBHC)

Mae HLF wedi dyfarnu llwyddiant rownd-gyntaf* a grant datblygu sy'n werth dros £70,000 i Cadw, er mwyn symud ymlaen gyda chynlluniau i ddatblygu prosiect a fydd yn canolbwyntio ar hanes mwy diweddar y bedwaredd ganrif ar bymtheg a'r ugeinfed ganrif, gan weithio gyda hyd at 150 o bobl ifanc o bob cwr o Gymru.

Yn ystod y prosiect, o'r enw 'Treftadaeth Nas Cerir', bydd pobl ifanc rhwng 18 a 25 oed yn ymchwilio i wahanol themâu o orffennol unigryw Cymru, gan feithrin sgiliau arbenigol ym maes archeoleg ar yr un pryd.

Yn ogystal, penodir Rheolwr ar gyfer y Prosiect i weithio gyda sefydliadau partner ac i symud y cynlluniau yn eu blaen.

Dywedodd John Griffiths, y Gweinidog Diwylliant a Chwaraeon:  "Bydd Treftadaeth Nas Cerir yn archwilio archeoleg a threftadaeth ein gorffennol diweddar sy'n cael ei esgeuluso yn aml, gan helpu pobl ifanc o bob cwr o Gymru i feithrin sgiliau newydd ac i fagu mwy o hyder ar yr un pryd.

"Trwy greu cyfres o baneli ieuenctid rhanbarthol, bydd y bobl ifanc yn meithrin dealltwriaeth well o dreftadaeth eu hardal, gan ddysgu sut y mae hon yn cael effaith ar eu cymuned heddiw.

“Mae'r themâu a'r lleoliadau arfaethedig yn osgoi'r 'elfennau arferol' yr ydym yn aml yn eu cysylltu gyda threftadaeth, ac mae hwn yn gam bwriadol.  Yn hytrach, byddant yn canolbwyntio ar y dreftadaeth annisgwyl, a leolir mewn amgylcheddau trefol yn aml, y mae'n cyfrannu at ein hymdeimlad o le."

Mae'r cynlluniau ar gyfer Treftadaeth Nas Cerir yn cynnwys creu chwe phanel ieuenctid, y bydd pob un ohonynt yn canolbwyntio ar thema dreftadaeth unigryw yn eu cymuned, a bydd y rhain yn cael eu goruchwylio gan fentoriaid o sefydliadau treftadaeth a sefydliadau cymunedol partner.

Yn ogystal â helpu pobl ifanc i ymwneud yn fwy gyda'u cymuned leol, bydd y prosiect yn eu galluogi i ddysgu technegau archeolegol, gan feithrin sgiliau bywyd pwysig hefyd megis gweithio mewn tîm a gwaith allgymorth cymunedol.

Bydd y paneli ieuenctid yn archwilio themâu a fydd yn amrywio o'r berthynas rhwng canol hanesyddol Casnewydd a'i datblygiad diwydiannol mwy diweddar, i gymuned forol Caergybi.

Yn Llanelli, estynnir gwahoddiad i'r bobl ifanc ymchwilio i effaith datblygiadau y tu allan i'r dref ar y dref hanesyddol, ac yn ardal Clwyd-Powys, bydd y prosiect yn canolbwyntio ar effaith y motor tanio mewnol ar fywydau pobl mewn tirlun gwledig ar y cyfan.

Bydd adeiladau cyhoeddus gwag, mannau cudd a diffaith yn destun prosiect yng Ngheredigion ac ym Morgannwg, lle y bydd tîm yn ystyried sut y mae pobl yn 'amgyffred ac yn symud o gwmpas' y safleoedd trefol yn Abertawe a Phen-y-bont ar Ogwr, a sut y mae'r 'sarnau' a'r 'tramleiniau' hyn wedi newid gydag amser.

Meddai Jennifer Stewart, Pennaeth Cronfa Treftadaeth y Loteri yng Nghymru: "Gall y prosiect hwn gynnig cyfle unigryw i bobl ifanc ledled Cymru ddysgu mwy am eu treftadaeth a meithrin ystod eang o sgiliau newydd.  

"Roeddem yn falch iawn o’r amrediad o bartneriaid sydd wedi ymrwymo i gymryd rhan a’r gwahaniaeth gwirioneddol y gallai’r prosiect hwn ei wneud i dreftadaeth ac i bobl.  

"Mae’r HLF wedi dyfarnu grant i ddatblygu cynlluniau cychwynnol y prosiect ac edrychwn ymlaen at glywed sut mae’r prosiect yn datblygu dros y misoedd nesaf."

Mae Cadw wedi gweithio gyda phartneriaid ar draws y sector treftadaeth wrth ddatblygu'r cais.  Mae'r rhain yn cynnwys y bedair Ymddiriedolaeth Archeolegol yng Nghymru a Chomisiwn Brenhinol Henebion Cymru.  Mae'r Cyngor Archeoleg Brydeinig a Chyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru yn cymryd rhan hefyd.