Ynys Môn yn cloddio ‘celfyddyd craig’ a thirwedd ddefodol

Dydd Iau 09 Mehefin 2016

Siambr Gladdu Bryn Celli Ddu

Siambr Gladdu Bryn Celli Ddu

Bydd bedd cyntedd Neolithig Bryn Celli Ddu, ar Ynys Môn, yn cynnal cloddiad archeolegol cyhoeddus pythefnos o hyd, gan arwain at ddiwrnod agored rhad ac am ddim ar 18 Mehefin 2016.

Bydd y prosiect yn canolbwyntio ar y dirwedd o amgylch un o feddau cyntedd Neolithig enwog Cymru, gan archwilio nodweddion cudd a esgeuluswyd yn y gorffennol.

Bydd y cloddiad dan arweiniad gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Llywodraeth Cymru, Cadw, Prifysgol Canol Sir Gaerhirfryn a Phrifysgol Fetropolitan Manceinion, yn torri cwys newydd yn archwilio ‘celfyddyd creigiau’ rhyfeddol y dirwedd – term a ddefnyddir mewn archeoleg i ddisgrifio marciau o waith dyn a ddarganfuwyd mewn carreg naturiol.

Eleni, mae’r tîm yn dychwelyd i archwilio ymhellach ar hyd y gefnen lle canfuwyd llu o gerrig brig newydd wedi’u gorchuddio yn y ‘celfyddyd craig’ hwn; mae’n bosibl y bydd hyn yn oed mwy o leoliadau celfyddyd craig yn cael eu nodi, gan ychwanegu at y darlun newydd o dirwedd ddefodol gyfoethog o gwmpas beddrod enwog Ynys Môn.

Bydd y gwirfoddolwyr yn ymuno â’r cloddiad pythefnos o hyd ar 7 Mehefin, gan weithio ochr yn ochr ag archeolegwyr profiadol i chwilio am gliwiau i hanes 5,000 o flynyddoedd oed y safle.

Bydd aelodau’r cyhoedd yn cael cyfle hefyd i gael profiad o gloddiad go iawn ac yn gweld cyfrinachau newydd eu darganfod pan fydd Bryn Celli Ddu’n cynnal diwrnod agored ar Ddydd Sadwrn 18 Mehefin, rhwng 11am a 4pm.

Bydd yr ymwelwyr yn cael cyfle prin i ddysgu sgiliau ein cyndeidiau hynafol wrth i’r safle Neolithig gynnal ystod o weithdai’r diffeithdir – gan gynnwys cyfleoedd i weld gwaith cnapio fflint a chreu ffliwtiau o esgyrn, a chyfleoedd i fod yn greadigol yn ystod sesiynau Lego’r diwrnod.

Bydd plant ysgol o ardaloedd Cymunedau yn Gyntaf ar Ynys Môn yn cymryd rhan hefyd, gyda rhaglen estyn allan yn cael ei gynnal drwy gydol y prosiect pythefnos o hyd.

Wrth iddi nosi ar 20 Mehefin, bydd modd i ymwelwyr hen ac ifanc fynd ar daith ar draws y sêr wrth i Awyr Dywyll Cymru dynnu sylw at olygfeydd serol yn awyr yr Hirddydd Haf, o’r clystyrau o sêr sydd i’w gweld yn hemisffer y gogledd i atyniadau serol fel yr Orïon Nifwl.

Ychwanegodd Ken Skates, Ysgrifennydd y Cabinet dros Economi ac Isadeiledd, “Rydym yn awyddus iawn i’n safleoedd hanesyddol chwarae rhan ym Mlwyddyn Antur Cymru, ac mae’r Diwrnod Agored a’r noson gwylio’r sêr ym Mryn Celli Ddu’n enghreifftiau gwych o’r digwyddiadau dychmygus a gynhelir ar hyd 2016.”

"Wrth ei wraidd, mae’r Flwyddyn Antur yn ymwneud â chreu profiadau unigryw i’n hymwelwyr – a bydd y cyfuniad creadigol o wyddoniaeth a’r celfyddydau’n gwneud y diwrnod hwn yn achlysur gwirioneddol allan o’r cyffredin, gan ddod â threftadaeth Cymru’n fyw mewn ffordd gofiadwy.”