Crochan a Ffwrnais yn dod â straeon hynod yn fyw yng Nghymru

Dydd Mercher 16 Mai 2012

Crochan a Ffwrnais yn dod â straeon hynod yn fyw yng Nghymru

Crochan a Ffwrnais yn dod â straeon hynod yn fyw yng Nghymru

Heddiw, Dydd Mercher 16 Mai, dim ond naw diwrnod cyn i’r torch Olympaidd groesi’r ffin i Gymru, mae Llywodraeth Cymru yn croesawu strand arall o’r Olympiad Celfyddydol, gan lansio nifer o ddathliadau proffil uchel yng nghestyll, palasau a safleoedd diwydiannol Cymru. Bydd y dathliadau, gaiff eu galw ar y cyd yn Crochan a Ffwrnais, yn digwydd yn wyth safle eiconig Cadw ac maen nhw’n cael eu cefnogi gan Gyngor Celfyddydau Cymru ac Ymddiriedolaeth Etifeddiaeth y DU.

Roedd lansiad heddiw o Crochan a Ffwrnais, gafodd ei gynnal yng nghestyll Caernarfon a Chaerffili, yn pwysleisio sut y bydd hanes Cymru’n dod yn fyw wrth i straeon am bererinion hynafol, dreigiau tanllyd a mythau a chwedlau hudolus yn cael eu hadrodd trwy deithiau darganfod a pherfformiadau ysblennydd ar draws Cymru yr haf hwn. 

Bydd Crochan a Ffwrnais yn adrodd straeon hynod mewn mannau hynod mewn wyth safle Cadw rhwng y 16 Mehefin â 17 Gorffennaf. Bydd miloedd o bobl ifanc yn rhannu hanes lliwgar eu cenedl o’r dechrau chwedlonol i’r cyfnod modern gydag ymwelwyr o bedwar ban byd. Ar y ffordd fe fyddan nhw’n darganfod amrywiaeth, sgiliau a thalentau’r 17,000 o bobl ifanc ac artistiaid fydd yn cymryd rhan.

Mae Crochan a Ffwrnais yn bartneriaeth rhwng Cadw, gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Llywodraeth Cymru, a Chyngor Celfyddydau Cymru. Mae’r prosiect yn rhan o Grym y Fflam, a chafodd ei ariannu gan Legacy Trust UK, elusen annibynnol sy’n creu gwaddol barhaus o Gemau Olympaidd a Pharalympaidd Llundain 2012 trwy ariannu talent leol i ysbrydoli creadigrwydd ar draws y DU.

Dywedodd Huw Lewis AC, Y Gweinidog Tai, Adfywio a Threftadaeth, a siaradodd yn lansiad Crochan a Ffwrnais yn Neuadd Fawr Castell Caerffili: 'Rydw i’n falch iawn o gael bod yma heddiw yn lansiad y digwyddiad celfyddydol arbennig yma. Mae Crochan a Ffwrnais i gyd yn ymwneud ag adrodd straeon hynod mewn mannau hynod. Mae gan Gymru hanes i fod yn falch ohono ac mae’n galonogol iawn gweld ein pobl ifanc yn adrodd straeon am eu hanes – nid yn unig i groesawu Gemau’r Olympaidd i’n cenedl ond hefyd i gyffroi eu cymunedau eu hunain ynglŷn â’r hyn mae eu treftadaeth leol yn ei olygu iddyn nhw heddiw.'

Dywedodd Marilyn Lewis, Cyfarwyddwr Cadw: Rydyn ni’n falch ein bod yn meithrin cysylltiadau newydd gydag artistiaid yng Nghymru. Mae Crochan a Ffwrnais yn ymwneud â chydweithio gyda’r gymuned greadigol i helpu dod â safleoedd Cadw’n fyw a’u gwneud yn berthnasol i bobl heddiw, yn enwedig i’r rhai sy’n byw ac yn gweithio o gwmpas y mannau arbennig yma.' 

Dywedodd Dugald Mackie, Cadeirydd Legacy Trust UK: 'Ers 2008 mae Legacy Trust UK wedi bod yn ariannu prosiectau ar draws Cymru fydd yn gadael etifeddiaeth barhaol ar ôl Llundain 2012. Mae Crochan a Ffwrnais wedi gweithio gyda chymunedau lleol ar draws Cymru yn ystod yr amser hwn i greu gwaddo o ymwneud a deall treftadaeth gyfoethog y wlad. Rydyn ni’n annog pawb i gefnogi’r prosiect ffantastig yma yr haf hwn.'

Dywedodd Clare Williams, rhaglennydd digwyddiadau creadigol Crochan a Ffwrnais: 'Mae wedi bod yn bleser gwir gweithio gyda chynifer o blant ifanc o bob cwr o Gymru; rydw i wedi cael fy synnu gan eu brwdfrydedd wrth baratoi ar gyfer Crochan a Ffwrnais. Bydd y gyfres o ddigwyddiadau Crochan a Ffwrnais ar draws Cymru’n gyfle i bobl ymweld â’u safleoedd treftadaeth a gweld talent anhygoel y bobl ifanc yn eu cymuned leol, yn ogystal â chyfle i ymwelwyr weld safleoedd Cadw’n dod yn fyw.'  

Dywedodd Isabelle Hughes (15) o Ysgol Dewi Sant yn Nhyddewi: 'Mae wedi bod yn dipyn o hwyl gweithio ar brosiect Chrochan a Ffwrnais. Rwyf wedi dysgu llawer trwy gweithio gyda’r artist lleol oedd yn cymryd rhan, ac mae’n wych bod yn rhan o rywbeth cymaint yn fwy a dathlu’r Gemau Olympaidd yma yng Ngorllewin Cymru.'

Yn y digwyddiadau yn ystod y lansiad bu cynrychiolwyr o’r wyth prosiect unigol yn arddangos eu gwaith gan roi cipolwg o’r hyn y bydd pobl leol ac ymwelwyr yn ei brofi yn ystod y digwyddiadau. 

I’r rhai sydd wrth eu bodd â thirlun gogoneddus a hanes Cymru, gall ymwelwyr ddilyn ôl troed pererinion, brenhinoedd, pobl wallgof a thlodion hynafol ar daith pererinion o Briordy Llanddewi Nant Hodni i Dyddewi; bod yn dystion i ddathliad amlsynhwyraidd o dirlun diwydiannol unigryw yng Ngwaith Haearn Blaenafon a chymryd rhan mewn teithiau antur a chwedlau ar dir Castell Talacharn. 

Bydd dilynwyr celf a diwylliant yn cael eu syfrdanu gan arddangosfeydd hudolus o ddawns a cherddoriaeth oddi wrth gorau, cerddorfeydd a rapwyr yng nghestyll Caernarfon a Harlech, perfformiadau theatr ym Llys yr Esgob Tyddewi, ac adrodd storïau, gwaith pypedau a cherflunio tân yn Ninbych. 

Gall y teulu ymuno â phlant y Fflint ar daith ddarganfod o ddechreuadau mytholegol i’r goresgyniadau Rhufeinig, Norman a Saesnig. Bydd dreigiau, cewri a chymeriadau mewn masgiau yn gorymdeithio drwy’r dref i’r castell ar gyfer perfformiad gala hudolus a bywiog; ac yng Nghaerffili bydd ymwelwyr yn cael eu hysbrydoli trwy gerfluniau barddonol, ffilm, dawns, cerddoriaeth a drama.

Bydd selogion hanes yn darganfod arbenigedd hynafol ym Llys yr Esgob Tyddewi lle bydd pererinion o’r daith 22 diwrnod ar draws Cymru ac ymwelwyr yn cael eu croesawu â dathliad o gerddoriaeth, bwyd canoloesol a dawns.  

Mae Cadw wedi gosod her i bobl i fynychu cynifer o ddigwyddiadau â phosibl er mwyn cael y cyfle i ennill un o bump aelodaeth blynyddol ar gyfer teulu. Am fanylion am sut i gymryd rhan mynnwch daflen Crochan a Ffwrnais mewn safle sy’n cymryd rhan neu ewch i www.cadw.wales.gov.uk

Am fwy o wybodaeth am Crochan a Ffwrnais a sut y gallwch gymryd rhan, ewch i www.cadw.wales.gov.uk  chwiliwch am Cadw ar Facebook neu dilynwch  @CadwWales a’r tag clwyd #CF12 ar Twitter.

Manylion digwyddiadau Crochan a Ffwrnais (Dydd Sadwrn 16 Mehefin  – Dydd Marwth 17 Gorffennaf)

Dydd Sadwrn 16 Mehefin  – Dydd Sadwrn 7 Gorffennaf
Dydd Gwener 22 Mehefin, Gorymdaith y Dref 5.00-6.30pm
Taith Pererinion, Priordy Llanddewi Nant Hodni i Dyddewi
Dilynwch ôl traed pererinion, brenhinoedd, seintiau, dynion gwallgof a thlodion hynafol gyda grŵp ymroddedig o artistiaid a storïwyr ar bererindod 22 ddiwrnod ar draws De Cymru. Fe fydd yna ddigwyddiadau arbennig, perfformiadau anhygoel a gweithdai addysgol ar bwyntiau allweddol ar hyd y daith. Digwyddiad AM DDIM, Ymunwch ar  www.ramblers.org.uk  / www.pilgrimage2012.co.uk

Dydd Sadwrn 23 Mehefin, Perfformiad yn y Castell 7.30-9.00pm
Ysbryd Dreigiau, Castell y Fflint
Teithiwch drwy niwloedd amser gyda gwledd gerddorol yn gwmni i chi. Ymunwch â phlant Y Fflint wrth iddyn nhw adrodd y stori o ddechreuadau mytholegol i’r goresgyniadau Rhufeinig, Norman a Saesnig gyda pherfformiadau gan ddreigiau, cewri a chymeriadau mewn masgiau. Mynediad trwy docyn AM DDIM. Archebwch ar  www.clwyd-theatr-cymru.co.uk  / 08453 303 565.

Dydd Gwener 29 a Dydd Sadwrn 30 Mehefin, 6.30-8.15pm
Elfennol, Gwaith Haearn Blaenafon
Dathliad amlsynhwyraidd o dirlun unigryw a’r elfennau – byddwch yn dyst i adfywiad y safle Treftadaeth y Byd anhygoel hon, a roddodd gychwyniad un tro i chwyldro diwydiannol, trwy berfformiadau creadigol a cherddorol.  
Mynediad trwy docyn AM DDIM. Archebwch docynnau o www.head4arts.org.uk 

Dydd Sul 1 Gorffennaf, 2.30-4.30pm
Cipio’r Castell, Castell Caernarfon
Gorymdaith gerddorol ysblennydd i roi cychwyn i fis o ddathliadau artistig – gall ymwelwyr fwynhau rapiau wedi eu comisiynu’n arbennig, cerddoriaeth gerddorfaol a chorawl, theatr fyw a chyfres mis o hŷd o fewnosodiadau celf arloesol oddi fewn i waliau’r castell. AM DDIM gyda band garddwrn, ar gael o Fehefin 1 o  www.visitsnowdonia.info  neu o Ganolfan Groeso Caernarfon neu ffoniwch 01286 672 232.

Dydd Sadwrn 7 Gorffennaf, 1.30-6.00pm
Pererinion Dewi Sant, Llys yr Esgob Tyddewi
Y digwyddiad yn cychwyn – Oriel y Parc 1.30pm, yr orymdaith yn gadael Oriel y Parc 2pm.
Digwyddiadau’r Finale ym Llys yr Esgob Tyddewi 3.00-4.15pm (bandiau garddwrn melyn), 4.30pm-5.45pm (bandiau garddwrn arian).
Un daith fawr, un ddinas fechan - wedi teithio ledled Cymru am ddau ddiwrnod ar hugain, bydd y pererinion yn cael eu croesawu i’r ddinas i sain yr utgyrn, cerddoriaeth a gwaith celf. Gall ymwelwyr  ymuno yng ngham olaf y daith drwy’r ddinas gan ddod i ben ym Mhalas yr Esgob gyda  dathliad ar ffurf cerddoriaeth, bwyd a dawns. AM DDIM gyda band garddwrn ar gael o 16 Mai yn Oriel y Parc, Tyddewi, e-bost info@orielyparc.co.uk  neu ffoniwch  01437 720 392.

Dydd Sul 8 Gorffennaf, 6.30-9.30pm
Mantell, Castell Dinbych
Un fantell aur chwedlonol. Trysorfa o atgofion bendigedig. Bydd ymwelwyr yn cael eu harwain ar daith drwy’r castell lle bydd y stori’n cael ei datgelu trwy adrodd straeon, pypedwaith, animeiddio, cerddoriaeth, dawnsio a cherfluniau tân – gan ddod i ben mewn diweddglo hudolus a llachar wrth iddi nosi. Rhaid archebu tocyn Tocynnau £2, ar gael i 1 Mai o Lyfrgell Dinbych ffoniwch 01745 816 313 neu ewch i www.mantell-aur.com 

Dydd Mercher 11 Gorffennaf – Dydd Gwener 13 Gorffennaf, 6.30pm-9.00pm (10.00pm Dydd Gwener)
Awen, Castell Caerffili
Bu mytholeg a chwedlau yn llawn swyn erioed ac nid yw AWEN yn
wahanol. Bydd tridiau o ddathlu ysbrydoliaeth farddonol a hynny ar ffurf
cerflun, ffilm, dawns, cerddoriaeth a drama  fydd yn adlewyrchu bywiogrwydd a diwylliant yr ardal. Mynediad trwy docyn AM DDIM. Am docynnau ewch i www.blackwoodminersinstitute.com / www.visitcaerphilly.com  neu ffoniwch  01495 227 206.

Dydd Sadwrn 16 Mehefin  – Dydd Sul 15 Gorffennaf,
Dydd Sadwrn 14 Gorffennaf – Digwyddiad Theatr y Promenâd  2.00-4.00pm
Dydd Sul 15 Gorffennaf – Gerddi Botaneg Genedlaethol Cymru  2.00pm.
Teithiau a Chwedlau Talacharn, Castell Talacharn 
Bydd y castell hudolus  hwn o’r ddeuddegfed ganrif yn chwarae ei ran mewn taith antur yn llawn cliwiau a phosau. Trwy edrych drwy’r porthdy neu grwydro drwy’r gerddi, bydd ymwelwyr yn dod o hyd i atebion i ddatgloi cyfrinachau’r dref lenyddol hon. Bydd tâl mynediad arferol i’r castell a’r gerddi’n cael ei godi; ewch i www.talacharntrails.com neu www.cadw.wales.gov.uk  neu ffoniwch 01437 720392 am fwy o wybodaeth.

Dydd Llun 16 a Dydd Mawrth 17  Gorffennaf, 8.00-9.30pm
Gwŷr Harlech, Castell Harlech
Byddwch barod i rocio! Saith canrif o hanes Cymru’n dod yn fyw gyda bang greadigol. Anthem i gyffroi’r enaid a chynnig ysbrydoliaeth ar gyfer y wledd ddwy noson yma o gerddoriaeth, cân a dawns – bydd dros 250 o bobl ifanc o Wynedd yn adrodd stori saith cyfnod hanesyddol trwy lygaid yr unfed ganrif ar hugain. Tocynnau £8/£5 consesiynau / £20 teulu (2 oedolyn + 2 blentyn). Tocynnau ar gael o www.cytser.com  a Chastell Harlech ar 01766 780 552.