Gweithgareddau’r Olympiad Diwylliannol yn gadael gwaddol parhaus ar safleoedd treftadaeth eiconig Cymru

Dydd Mercher 22 Awst 2012

Crochan a Ffwrnais

Crochan a Ffwrnais

Cafodd perfformiad olaf Crochan a Ffwrnais, sef prosiect Olympiad Diwylliannol Llywodraeth Cymru, ei gynnal yng Ngorffennaf. Cynhaliwyd dau ar bymtheg o berfformiadau celfyddydau cymunedol gwych ar wyth o safleoedd Cadw ledled Cymru yn union cyn dechrau’r Gemau Olympaidd.

Mae’r prosiect wedi ysbrydoli ac wedi dal dychymyg pobl ifanc ledled Cymru dros y tair blynedd diwethaf ac wedi creu gwaddol o ddeall ac ymgysylltu â threftadaeth gyfoethog Cymru.

Mwynhaodd mwy na 12,000 o ymwelwyr y dathliadau a fu’n adrodd storïau trawiadol mewn mannau trawiadol, gan ddod â hanes gwych Cymru’n fwy ar adeg pan oedd llygaid y byd ar y Deyrnas Unedig yn y cyfnod cyn y Gemau Olympaidd.  

Dros y cyfnod o bedair blynedd o baratoi, mae Crochan a Ffwrnais wedi cynnwys mwy na 17,000 o bobl ifanc i rannu hanes lliwgar eu gwlad o’r dechrau chwedlonol hyd at y cyfnod modern drwy greu cerddoriaeth, ffilmiau, gwisgoedd, dawnsfeydd a gwaith celf.  

Cafodd y dathliadau amlwg eu cynnal yng nghestyll, palasau a safleoedd diwydiannol Cymru ym mis Mehefin a Gorffennaf, gyda 17 o berfformiadau byw a 60 diwrnod o arddangosfeydd, gan ddangos amrywiaeth, sgiliau a doniau’r bobl ifanc a fu’n cymryd rhan.
Dywedodd Huw Lewis AC, y Gweinidog Tai, Adfywio a Threftadaeth: ‘Mae Cymru wedi cynnal gweithgareddau anhygoel yn y celfyddydau a diwylliant yn y pedair blynedd diwethaf fel rhan o’n gweithgareddau at yr Olympiad Diwylliannol yn y cyfnod cyn y Gemau Olympaidd.  Mae Crochan a Ffwrnais wedi bod yn amrywiaeth rhyfeddol o berfformiadau, ac mae wedi bod yn wych gweld cynifer o bobl ifanc yn cymryd rhan.  Mae’r prosiect nid yn unig wedi gwneud ei farc o ran cyfrannu at weithgareddau’r Olympiad Diwylliannol yng Nghymru, ond mae wedi caniatáu i gymunedau ddod at ei gilydd a dysgu mwy am eu treftadaeth leol a’i hystyr iddyn nhw.’

Meddai Marilyn Lewis, Cyfarwyddwr Cadw: ‘Mae Crochan a Ffwrnais wedi bod yn fenter gyffrous i Cadw, gan ganiatáu i’r sector treftadaeth greu cysylltiadau newydd ag artistiaid yng Nghymru  yn ogystal â galluogi cymunedau ledled Cymru i ddod i gysylltiad o’r newydd â safleoedd Cadw a gwneud y rheiny’n fwy perthnasol i bobl heddiw. Gobeithio y bydd y prosiect yn annog y cymunedau lleol i barhau i ddefnyddio safleoedd lleol Caw mewn ffyrdd mor llawn dychymyg.  
 
Mae Clare Williams, rhaglennydd digwyddiadau creadigol Cadw ar gyfer Crochan a Ffwrnais yn esbonio sut y bydd Crochan a Ffwrnais yn gadael gwaddol parhaus i genedlaethau’r dyfodol: ‘Dyna berfformiad olaf Crochan a Ffwrnais wedi dod i ben. Mae’r baneri wedi’u cadw, mae’r gwisgoedd wedi’u golchi ac wedi’u cadw, mae’r dreigiau, yr eryrod a’r cewri ddaeth i safleoedd Cadw dros yr haf wedi mynd nôl i’r ysgolion a’r cymunedau a’u creodd nhw.  Ond mae gwaddol Crochan a Ffwrnais yn ddyfnach o lawer na hynny.  Dros y pedair blynedd creodd y prosiect bartneriaethau newydd rhwng cymunedau ac mewn cymunedau, ac ennyn brwdfrydedd miloedd o bobl ifanc sydd wedi cael y cyfle i ddatblygu a pherfformio mewn ystod o ffurfiau artistig.  

‘Ar draws Cymru mae cannoedd o bennau’n dal i hymian y gerddoriaeth, mae miloedd o luniau’n cael eu hastudio ac mae ffrindiau newydd yn cwrdd ac yn sgwrsio i ail-fyw cyffro’r paratoi a’r perfformio ar safleoedd eiconig mawr Cymru.

‘Er gwaeth haf sydd wedi torri pob record o ran tywydd gwlyb, chafodd yr un o’r 17 o ddigwyddiadau byw Crochan a Ffwrnais ei ganslo.  Roedd y plant a’r bobl ifanc fel petaen nhw’n anymwybodol o’r glaw trwm a’r gwynt main – gan berfformio ag arddeliad a phleser amlwg. Yn fwy na dim rwy’n eithriadol o falch o’r hyn gafodd ei gyflawni – gwaddol y partneriaethau newydd, dros 30 o gomisiynau cerddoriaeth, dwsinau o ddawnsfeydd coreograffig newydd, miloedd o wisgoedd a props yn ogystal â’r hyder newydd anfesuradwy ymhlith yr holl bobl ifanc anhygoel a gymerodd ran.’

Dywedodd Moira Swinbank, Prif Swyddog Gweithredol Ymddiriedolaeth Etifeddiaeth y Deyrnas Unedig: ‘Rydyn ni wrth ein bodd bod Crochan a Ffwrnais wedi bod yn gymaint o lwyddiant. Mae’n ffantastig bod cynifer o bobl ifanc wedi llwyddo i gymryd rhan yn Olympiad Diwylliannol Llundain 2012, wedi ymwneud â threftadaeth eu hardal leol, ac wedi creu sioe wych. Fe rhan o Grym y Fflam, mi wnaeth Pererindod Crochan a Ffwrnais a’r digwyddiadau sicrhau bod ysbryd y Gemau Olympaidd yn cael ei deimlo drwy Gymru i gyd. Fel prif ariannwr yr Olympiad Diwylliannol a Gŵyl Llundain 2012, rydyn ni’n falch o bawb gymerodd ran yn Crochan a Ffwrnais dros y tair blynedd diwethaf.’

Cafodd Crochan a Ffwrnais ei gynnal yn ystod mis Mehefin a Gorffennaf ar wyth o safleoedd Cadw ledled Cymru gan gynnwys Gwaith Haearn Blaenafon, Plas yr Esgob yn Nhyddewi, Castell Caerffili a Chastell Talacharn yn y De; ac yng Nghestyll y Fflint, Caernarfon, Dinbych a Harlech yn y Gogledd.

Mae Crochan a Ffwrnais yn bartneriaeth rhwng Cadw, gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Llywodraeth Cymru, a Chyngor Celfyddydau Cymru. Mae’r prosiect yn rhan o Grym y Fflam, ac mae wedi’i ariannu gan Ymddiriedolaeth Etifeddiaeth y Deyrnas Unedig, sef elusen annibynnol sy’n creu effaith barhaus ar sail Gemau Olympaidd a Pharalympaidd Llundain 2012 drwy ariannu doniau lleol i ysbrydoli creadigedd ledled y Deyrnas Unedig.  
I gael rhagor o wybodaeth am henebion a digwyddiadau treftadaeth Cadw, ewch i www.cadw.cymru.gov.uk  chwiliwch am Cadw ar Facebook neu ar Twitter.