Plas Mawr yn Denu’r Bobl Leol

Dydd Mercher 10 Hydref 2012

Plas Mawr yn Denu’r Bobl Leol

Plas Mawr yn Denu’r Bobl Leol

Mae Plas Mawr, un o safleoedd Cadw sy’n nodedig fel symbol o gyfnod ffyniannus a bywiog yng nghanol tref Conwy, yn ganolfan ar hyn o bryd i brosiect cymunedol sy’n denu pobl leol o bob lliw a llun.  Mae ysgolion lleol, grwpiau eglwysig a grwpiau gwnïo, yn ogystal â phobl  yn mynd heibio, wedi bod yn cymryd rhan i ddatblygu dwy groglen fawr yn null y Tuduriaid, a fydd yn cael eu harddangos ym Mhlas Mawr maes o law fel gwaddol i’r gymuned leol.

Mae’r prosiect wedi bod yn gyfle i grwpiau a thrigolion lleol ymwneud â’u safle treftadaeth, a dysgu sgiliau newydd yr un pryd.  Esboniodd Rachel Skelly, prif geidwad Cadw ym Mhlas Mawr, sut mae’r prosiect yn cael ei redeg, a’i fanteision i’r gymuned leol, yn ogystal â gadael rhywbeth o arwyddocâd hanesyddol i genedlaethau’r dyfodol: 'Mae fy nghydweithiwr Sarah Naylor a minnau bob amser wedi bod â diddordeb mewn gwnïo ac rydyn ni wedi treulio llawer o amser yn gwneud gwisgoedd ym Mhlas Mawr.  Dyma ni’n penderfynu ein bod ni am wneud rhywbeth a oedd yn cynnwys y gymuned leol, ac a fyddai’n cael ei adael yma am flynyddoedd i ddod, a meddwl am y syniad o lunio croglenni mawr a allai gael eu hongian i bawb gael eu gweld ar waliau’r parlwr.

‘Yn gyntaf fe ddechreuon ni drwy wneud gwaith ymchwil ar ba fathau o ddefnyddiau, lliwiau  a mathau o bwythau a fyddai wedi cael eu defnyddio yng nghyfnod y Tuduriaid.  Wedyn dechreuon ni wahodd grwpiau gwahanol i gymryd rhan.  Ar ôl ymweld ag Ysgol Porth y Felin, lle creodd y plant gynlluniau a fyddai’n cael eu hymgorffori wedyn yn y groglen, dechreuodd pobl o’r gymuned ehangach alw i mewn i Blas Mawr i drafod sut roedden nhw’n mynd i gyfrannu at y groglen.  Buon ni’n siarad am yr opsiynau gwahanol, a’r hyn roedd angen iddyn nhw ei wneud i sicrhau bod y peth yn cyd-fynd â’r dyluniad Tuduraidd, ac wedyn bydden nhw’n mynd ati i weithio ar eu darn nhw o’r defnydd, i gael ei bwytho i mewn i’r darn mawr o ddefnydd cyffredinol yn nes ymlaen.’

‘Mae’r prosiect wedi bod yn ffordd wych i ennyn diddordeb y gymuned leol.  Mae ystod eang o bobl wedi cymryd rhan, pob un yn dod â’i wybodaeth wahanol, er enghraifft sut i wneud mathau penodol o bwythau brodwaith, neu pa lysiau a ddylai gael eu defnyddio i greu lliwiau penodol i liwio’r defnydd.  Roedd rhai yn gwbl ddibrofiad, ond maen nhw wedi elwa drwy gymryd rhan mewn prosiect lle maen nhw wedi dysgu sgiliau newydd a chyfarfod â phobl newydd.’

Mae Denise Fisher o Ddwygyfylchi ger Conwy yn dweud gymaint y mae hi wedi mwynhau bod yn rhan o brosiect croglen Plas Mawr: ‘Er ei fod o ar garreg y drws, doeddwn i erioed wedi bod ym Mhlas Mawr o’r blaen. Mi glywais i am y prosiect drwy ffrind imi y mae ei heglwys yn cymryd rhan, felly dyma fi’n galw ym Mhlas Mawr i weld sut gallwn innau gymryd rhan. Buon ni’n siarad am y gwahanol sgiliau brodwaith sy gen i, a phenderfynu y byddwn i’n gwneud dwy adran o’r groglen.  Dwi wedi gwneud un yn barod - llun mewn brodwaith o du blaen Plas Mawr, a dwi wrthi’n gweithio bellach ar lun o rosyn Tuduraidd a pherlysiau. 

‘Mae wedi bod yn brofiad gwych a dwi hyd yn oed wedi gwneud ffrindiau newydd arbennig o dda.  Dwi’n methu disgwyl i weld y croglenni gorffenedig a gweld rhywbeth dwi wedi’i greu yn cael ei arddangos er mwyn i genedlaethau’r dyfodol eu gweld nhw. Dwi hefyd wedi dechrau gwirfoddoli bob bore dydd Mawrth fel stiward ym Mhlas Mawr.  Y gegin yw fy hoff stafell i weithio ynddi - mae’r cynllun yno yn golygu ei bod yn union fel pe bai’r gogyddes newydd bicio allan.  Dwi wrth fy modd yn cyfarfod â’r cyhoedd a’u helpu nhw i ddeall mwy am y ty.’

Mae Plas Mawr yn bwriadu gorffen y croglenni dros y misoedd nesaf, fel eu bod yn barod i’w harddangos pan fydd y ty yn agor eto ar ôl y gaeaf.  Mae Plas Mawr wedi ymestyn ei oriau agor eleni, a bydd yn dal ar agor tan ddiwedd mis Rhagfyr.  Yr oriau agor yw 9.30am i 4pm, dydd Mawrth i ddydd Sul ym mis Hydref a dydd Iau, dydd Gwener a dydd Sadwrn ym mis Tachwedd a Rhagfyr.  Pris y mynediad yw £5.20 i oedolion a £4.80 ar gyfer consesiynau.  Mae pobl sydd wedi cymryd rhan ym mhrosiect croglenni Plas Mawr yn cael un ymweliad am ddim â’r ty. 

I gael rhagor o wybodaeth am sut i gymryd rhan, neu ragor ynghylch Plas Mawr ffoniwch 01492 580 167.  Chwiliwch am Cadw ar Facebook neu dilynwch @CadwCymru ar Twitter.

Mae Plas Mawr wrthi’n datblygu ei Raglen Dysgu Gydol Oes, a fydd yn cynnwys nid yn unig yr ymweliadau hunan-dywys presennol i ysgolion ar gyfer Cyfnodau Allweddol 2 a 3, ond hefyd rhaglen o weithgareddau addysgol eraill i gyd-fynd â meysydd llafur y Cyfnod Sylfaen, Cymhwyster Bagloriaeth Cymru, Addysg Bellach, Addysg Uwch ac Addysg Oedolion.  I gael rhagor o wybodaeth, cysylltwch ag Erin Robinson, Rheolwr Dysgu Gydol Oes Cadw yn y Gogledd ar 03000 625843 / erin.robinson@cymru.gsi.gov.uk.

Plas Mawr – gem o gyfnod Elizabeth, ac un o’r tai trefol gorau o’i gyfnod ym Mhrydain:
• Roedd y perchennog, Robert Wynn, yn fasnachwr dylanwadol o fri, ac yn arbennig o hoff o fawredd a lliw. 
• Cafodd Plas Mawr ei godi rhwng 1576 a 1585 yng nghanol strydoedd coblog cul canoloesol Conwy, gan adlewyrchu ei uchelgais mawreddog.
• Mae’r gwaith plastr addurnol yn y neuadd yn arbennig o gain, ac mae wedi’i ailbeintio bellach yn y lliwiau llachar gwreiddiol. Mae pob modfedd yn creu argraff, o blastr y nenfwd i’r ffrisiau a’r gwaith coed medrus.
• Gall yr ymwelwyr chwilio am y llythrennau ‘RW’ ar amryw o arfbeisiau. 
• Gwr bonheddig a deithiodd yn bell oedd Robert Wynn, ac roedd yn eithriadol o gyfoethog hefyd.  
• Mae yna gyfres o arddangosfeydd ymarferol i’r synhwyrau i gyd ar y safle i helpu’r ymwelwyr i fynd yn ddyfnach i hanes Plas Mawr.
• Gobeithio y bydd y croglenni newydd yn rhoi mwy byth o gipolwg ar gyfnod Robert Wynn.