Arbenigwr ystlumod yn Llys yr Esgob

Dydd Gwener 23 Awst 2013

Mae Sir Benfro yn gartref i fwy o ystlumod nag unrhyw le arall yng Nghymru. Ac yn ystod mis Awst, gall ymwelwyr â Llys yr Esgob Tyddewi archwilio bywyd gwyllt yr ardal gyda'r nos yn ogystal â'i hanes, drwy bartneriaeth unigryw rhwng Parc Cenedlaethol Sir Benfro a Cadw, sef gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Llywodraeth Cymru.

Arbenigwr ystlumod yn Llys yr Esgob

Arbenigwr ystlumod yn Llys yr Esgob

Caiff ymwelwyr â'r Llys gyfle cyffrous i ddysgu am ystlumod, gan ddechrau gyda sgwrs gan Craig Stinger, sydd wedi gweithio fel Parcmon Darganfod ym Mharc Cenedlaethol Sir Benfro ers deng mlynedd. Bydd Craig yn rhannu ei wybodaeth am y mamaliaid hedegog, cyn eich tywys ar daith gerdded 90 munud i chwilio am y creaduriaid difyr hyn.

Hyd yma, cofnodwyd 18 o rywogaethau o ystlumod yn y DU ac o'r rhain, cofnodwyd 15 ohonynt yn y Parc Cenedlaethol gyda 12 o'r rhywogaethau hyn yn bridio yno hefyd. Ond gan mai creaduriaid nosol ydynt a bod y rhywogaeth fwyaf yr un maint â gellygen fach, mae ystlumod yn aml yn greaduriaid anodd i ymchwilio iddynt.

Mae Llys yr Esgob Tyddewi, sydd o dan ofal Cadw, yn gartref i sawl rhywogaeth, gan gynnwys y Corystlum Cyffredin a'r Corystlum Soprano ac ystlumod Daubenton, y mae'r rhywogaeth olaf o'u plith yn hela am bryfed ar hyd Afon Alun. Mae'r Llys a'r Eglwys Gadeiriol gyfagos hefyd yn gartref delfrydol i ystlumod, a bellach canfuwyd o leiaf wyth rhywogaeth yno, gan gynnwys yr ystlum Trwyn Pedol Mawr anghyffredin sy'n defnyddio Llys yr Esgob fel lle i glwydo yn ystod y gaeaf.

Bydd taith gerdded gyda'r nos o amgylch yr adeilad hanesyddol a'i dir, o dan arweiniad Craig Stringer, yn gyfle i bobl sy'n ymddiddori mewn bywyd gwyllt chwilio am ystlumod drwy ganfod cliwiau a defnyddio teclynnau darganfod ystlumod i ddod o hyd i'r creaduriaid gan ddilyn eu synau.

Dywedodd Craig Stringer, Parcmon Darganfod ac arbenigwr ystlumod: 'Mae'r Llys yn safle ardderchog i ystlumod, gan gynnig lleoedd i'r creaduriaid fridio, clwydo a bwydo, ac mae sawl rhywogaeth i'w cael yno.  

'Mae ystlumod yn gwneud gwahanol synau gan ddibynnu ar eu rhywogaeth, er enghraifft, mae'r ystlum Trwyn Pedol yn trydar ac yn chwibanu! Felly mae ymwelwyr yn cael llawer o hwyl yn defnyddio'r wybodaeth y maent wedi'i dysgu yn ystod y sgwrs i ddyfalu'r rhywogaethau. Mae'n brofiad eithaf arswydus, sy'n ychwanegu at yr apêl, yn enwedig i blant.'

Dywedodd John Griffiths, y Gweinidog Diwylliant a Chwaraeon: 'Mae'r digwyddiadau Ystlumod Hynod yn apelio i deuluoedd a phobl sy'n ymddiddori mewn bywyd gwyllt fel ei gilydd, ac mae'r mathau hyn o ddigwyddiadau yn ffordd ardderchog o ddenu cynulleidfaoedd newydd i ymweld â safleoedd Cadw a dysgu am eu treftadaeth leol.'

Ychwanegodd Amanda Canby-Lewis, Prif Geidwad, Llys yr Esgob Tyddewi: 'Efallai nad yw'r Llys bellach yn gartref i bobl ond mae'n gartref i rywrai o hyd ac mae gweld y creaduriaid nosol sy'n byw yno yn erbyn cefndir mor ddramatig yn brofiad hudolus.'

Cliciwch yma am fwy o wybodaeth am y digwyddiad.

Ffeithiau difyr am ystlumod
• Ystlumod yw'r unig famaliaid sy'n gallu hedfan
• Nid yw ystlumod yn ddall! Mae ganddynt lygaid da, ond mae eu clyw yn well byth
• Mae ystlumod yn dod o hyd i'w ffordd a bwyd drwy wneud synau gwichian traw uchel. Enw'r broses hon yw lleoli drwy adlais. Gallwch wrando ar y synau hyn ar declynnau darganfod ystlumod arbennig.
• Corystlumod yw'r ystlumod lleiaf yn Sir Benfro.  Dim ond 4cm yw hyd yr ystlumod hyn.
• Gall corystlumod fwyta hyd at 3000 o wybed mewn un noson!