Y Gweinidog Diwylliant yn mynd i’r afael â’i dreftadaeth yn Abaty Nedd

Dydd Mawrth 23 Ebrill 2013

Aeth John Griffiths AC i’r afael â’i rôl newydd fel Gweinidog Diwylliant a Chwaraeon Cymru yr wythnos ddiwethaf wrth ymweld â Chastell Caeriw ac Abaty a Phorthdy Nedd, gan agor Castell Caeriw’n swyddogol ar ôl rhaglen waith brysur yno dros y gaeaf, a chwrdd â thîm o arbenigwr sy’n helpu i gadw Abaty Nedd.

Y Gweinidog Diwylliant yn mynd i’r afael â’i dreftadaeth yn Abaty Nedd

Y Gweinidog Diwylliant yn mynd i’r afael â’i dreftadaeth yn Abaty Nedd

Mae cyfrifoldebau’r Gweinidog yn cynnwys amddiffyn a chadw henebion ac adeiladau hanesyddol Cymru, eu hybu fel atyniadau i ymwelwyr, a gwaith adfywio drwy ddefnyddio treftadaeth, a chafodd daith o amgylch y castell, ac anerchiad gan Cadw – gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Llywodraeth Cymru – yn yr Abaty ynghylch y gwaith cadwraeth sydd ar ei hanner yno.

Castell Caeriw yw un o’r cynlluniau sydd wedi manteisio ar Brosiect Twristiaeth Treftadaeth Cadw, sy’n cael ei ariannu gan Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop drwy Lywodraeth Cymru.  Mae arian wedi’i fuddsoddi hefyd gan Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro. Mae’r cynlluniau adnewyddu’n cynnwys adfer to'r Neuadd Fach i greu lle pob tywydd i ddigwyddiadau mewn amryw o weithgareddau a dibenion cymunedol; canolfan a siop newydd i ymwelwyr, a gwelliannau i’r maes parcio.
Cafodd Abaty Nedd ei sefydlu’n wreiddiol fel cangen i Savigny ym 1130, a’i dderbyn i Urdd y Sistersiaid ym 1147.  Heddiw, mae adrannau gweddol gyflawn o’r Abaty a phlas o’r unfed ganrif ar bymtheg wedi goroesi, ond mae angen dybryd am waith trwsio yma ac acw.
Dywedodd Neal O’Leary, Pennaeth Cadwraeth Cymru, sef tîm mewnol arbenigol Cadw o gadwraethwyr: 'Mae lefel uchel y glaw y llynedd a’r tywydd eithriadol dros fisoedd y gaeaf wedi cael effaith wael ar yr adeilad, gan greu difrod yng ngwaith maen yr Abaty.

'Dros y chwe mis nesa fe fyddwn ni’n canolbwyntio ar waith arolygu a chofnodi manwl ar ffabrig hanesyddol yr Abaty.  Bydd rhaglen gynhwysfawr o waith cadwraeth yn cael ei pharatoi a’i chyflawni gan ein tîm cadwraeth mewnol.  Drwy ddefnyddio sgiliau adeiladu traddodiadol, bydd y tîm yn sicrhau bod eu gwaith nhw, gan gynnwys cyfnerthu gwaith maen, trin ac addurno meini, yn cael ei wneud mor sensitif ag y bo modd, gan barchu arwyddocâd hanesyddol yr Abaty.'

Ychwanegodd John Griffiths, Gweinidog Diwylliant a Chwaraeon Cymru: 'Mae gan Gymru doreth o henebion gwefreiddiol sy’n crisialu’n gorffennol unigryw. Mae’n bwysig bod safleoedd hanesyddol fel Castell Caeriw ac Abaty Nedd yn cael eu gwarchod a’u cadw er mwyn i gymunedau ledled Cymru barhau i grwydro a mwynhau eu treftadaeth leol. Mae cadw’n henebion yn chwarae rhan bwysig wrth sicrhau bod modd i’r safleoedd trawiadol hyn gael eu mwynhau gan genedlaethau’r dyfodol.'

Bydd Castell Caeriw yn agored i ymwelwyr drwy gydol yr haf. Mae rhagor o wybodaeth ar gael ar www.pembrokeshirecoast.org.uk. Bydd Abaty Nedd yn dal yn agored i ymwelwyr drwy’r prosiect cadwraeth. I gael rhagor o wybodaeth am Cadw, gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Llywodraeth Cymru, chwiliwch am Cadw ar Facebook a dilynwch @CadwCymru ar Twitter i weld y newyddion a’r digwyddiadau diweddaraf.