Castell Rhuddlan yn cynnal penwythnos o ail-greadau

Dydd Iau 25 Ebrill 2013

Disgwylir y bydd ymwelwyr a phobl leol fel ei gilydd yn heidio i Gastell Rhuddlan dros benwythnos gŵyl banc diwedd Mai (26 a 27) wrth i’r cwmni ail-greadau, Cwmwd Iâl, bortreadu’r gwŷr a’r gwragedd oedd yn byw ar dir Iâl yn y Gogledd-ddwyrain yn y ddegfed ganrif ar unfed ganrif ar ddeg (800-1170OC).

Castell Rhuddlan yn cynnal penwythnos o ail-greadau

Castell Rhuddlan yn cynnal penwythnos o ail-greadau

Mae Castell Rhuddlan yn un o’r 128 o henebion sydd o dan ofal Cadw, gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Llywodraeth Cymru. Mae dros ddwy filiwn o bobl yn ymweld â safleoedd Cadw bob blwyddyn i ganfod y storïau dramatig y tu ôl i gestyll, abatai a henebion diwydiannol a chynhanesyddol trawiadol Cymru.

Eleni mae’n 950 o flynyddoedd ers marwolaeth y Brenin Gruffudd ap Llywelyn.   Bydd Cwmwd Iâl yn tynnu sylw at frwydr fawr olaf y Brenin a ddigwyddodd yn wythnos olaf mis Rhagfyr 1062 – Brwydr Rhuddlan. Yn fuan wedyn, ar 5 Awst 1063, yn ôl y brudiau, cafodd y Brenin Gruffudd ap Llywelyn ei ladd.  

Yn ystod digwyddiadau’r penwythnos bydd yr ymwelwyr nid yn unig yn cyfarfod â Gruffudd ap Llywelyn a’i Frenhines, ond hefyd â’r Iarll Harold Godwinson, sef Harold Brenin Lloegr a laddwyd ym Mrwydr Hastings. 

Mae milwyr Cwmwd Iâl yn arbenigo ar ail-greu’r gwŷr a’r teuluoedd a fu’n brwydro drwy’r Gogledd i gyd, gan amddiffyn tiroedd y Cymry rhag y goresgynwyr Normanaidd, Sacsonaidd a’r Llychlynwyr. Mae digwyddiad penwythnos Gŵyl y Banc am ddweud eu stori nhw mewn ffordd gyffrous, ac weithiau ffyrnig! 

Drwy grwydro’r gwersylloedd, caiff yr ymwelwyr olwg fanwl ar fywyd bob dydd yr oesoedd canol cynnar yng Nghymru, lle mae’n rhaid paratoi bwyd, trwsio dillad, arfwisgoedd ac arfau a hyfforddi milwyr. Mae hyn yn portreadu bywydau’r bobl gyffredin oedd yn byw yn y pentrefi, gan ddangos nifer fawr o wahanol grefftau’r cyfnod megis troelli, lliwio a gwehyddu, plethu basgedi, creu canhwyllau, gwaith lledr, meddyginiaeth a chwedlau’r llysiau, gofannu, castio metelau a bragu.

Mae’r digwyddiad yn cael ei gynnal ddydd Sul a dydd Llun, 26 a 27 Mai rhwng 10.00am a 5.00pm. Rhaid talu prisiau mynediad arferol y castell.

Dywedodd Jane Colclough, Prif Geidwad Castell Rhuddlan: 'Mae’n hanes ni yng Nghymru’n frith o frwydrau dramatig a storïau rhyfeddol.  Bydd pobl sy’n dod i Gastell Rhuddlan y penwythnos yma yn mynd adre gan deimlo eu bod nhw wedi camu nôl mewn amser go iawn'.

Mae safleoedd a phrofiadau treftadaeth yn gwneud cyfraniad sylweddol i’r £4.2 biliwn o wariant gan dwristiaid yng Nghymru bob blwyddyn, ac atyniadau naturiol, cestyll a safleoedd hanesyddol yw’r prif atyniadau y bydd 72 y cant o ymwelwyr sy’n aros yng Nghymru’n ymweld â nhw.*

I gael rhagor o wybodaeth am ddigwyddiadau, chwiliwch am Cadw ar Facebook neu dilynwch @CadwCymru ar Twitter.

Rhaglen y digwyddiad:

10.00am:  Gwersylloedd y Cymry, y Sacsoniaid a’r Llychlynwyr yn agored i’r cyhoedd.

11:30am:  'SGARMES’ – Sacsoniaid yn ymosod ar gadarnle’r Brenin Gruffudd.

12:45pm:  Cyngor Rhyfel y Brenin Gruffudd (gwersyll y Ward Fewnol). Dewch i gyfarfod â Brenin y Cymry, ei Frenhines, ei gyngor a’i gadlywyddion.

1:15pm:  Codi 'Byddin y Milwyr Ifanc’ – dewch â’r plant i ymuno â Byddin y Cymry/Llychlynwyr.

2:30pm:  Mwstro’r ddwy fyddin i baratoi at 'Frwydr Rhuddlan'. Eich cyfle chi i orymdeithio    gyda byddin y Cymry i faes y gad. Bydd Eingl-Sacsoniaid yr Iarll Harold yn dilyn yn fuan wedyn.

3:00pm:  Prif frwydr Rhuddlan!