Cadw yn cyhoeddi digwyddiadau anhygoel ar gyfer haf 2013

Dydd Mercher 03 Gorffennaf 2013

Cadw yn cyhoeddi digwyddiadau anhygoel ar gyfer haf 2013

Cadw yn cyhoeddi digwyddiadau anhygoel ar gyfer haf 2013

O gerddoriaeth a pherfformiadau theatrig byw i hanes ymarferol ac adloniant plant, mae Cadw, y gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Llywodraeth Cymru, yn cynnal amrywiaeth o ddigwyddiadau er mwyn sicrhau bod y teulu cyfan yn cael haf i'w gofio.

Gall y rhai sy'n hoff o hanes gamu yn ôl i gyfnod yr Ail Ryfel Byd yng Ngwaith Haearn Blaenafon, lle gallant fwynhau arddangosfeydd hanes byw a chaneuon o adeg y rhyfel neu ddarganfod straeon am y Tywysog Cymreig, Owain Glyndŵr yng Nghastell Rhuddlan.

Gall y rhai sy'n hoff o lenyddiaeth godi gwydryn i noson o flasu gwin a darlleniadau barddoniaeth yng Nghastell Rhaglan, neu brofi theatr awyr agored gyda pherfformiadau awyr agored o As you like it ac A Midsummer Night’s Dream, Shakespeare mewn nifer o safleoedd Cadw.

Gall y rhai sydd am fynychu gŵyl roi eu hesgidiau glaw am eu traed ac anelu am Gastell Cas-gwent am wythnos o gerddoriaeth fyw, yn cynnwys adloniant gan Max Boyce neu ddathlu cerddoriaeth Gymreig a blasu bwyd traddodiadol yn Ffiliffest yng Nghastell Caerffili.

Gall plant ymgysylltu â bywyd gwyllt yn Llys yr Esgob, Tyddewi lle gallant ddarganfod mwy am fywyd yr afon neu roi cynnig ar naddu pren a gwehyddu basgedi yng Nghastell Dinbych dros benwythnos Gŵyl Banc mis Awst.

Mae mwy na dwy filiwn a hanner o bobl yn ymweld â 129 o safleoedd hanesyddol Cadw bob blwyddyn i ddarganfod cestyll, llysoedd, abatai, henebion diwydiannol a chynhanesyddol ysblenydd.

Dywedodd John Griffiths, y Gweinidog Chwaraeon a Diwylliant : 'Gyda thymor twristiaeth yr haf yn ei anterth, nid oes gwell amser i'r teulu cyfan ddod at ei gilydd i fwynhau diwrnod allan mewn rhai o henebion godidog Cymru. Mae ein safleoedd a'n rhaglen digwyddiadau yn cynnig diwrnod allan llawn hwyl ac rydym yn edrych ymlaen at groesawu ymwelwyr newydd a rhai sy'n dychwelyd atom i safleoedd gwych Cadw  yr haf hwn.'

Am ragor o wybodaeth am ddigwyddiadau, ewch i www.cadw.wales.gov.uk, dewch o hyd i Cadw ar Facebook neu dilynwch @CadwWales ar Twitter.

Rhestr o ddigwyddiadau'r haf:

Teithiau a gwyliau:

A Midsummer Night's Dream

• 26 Mehefin, 6pm, Castell Cilgerran
• 04 Gorffennaf, 7pm, Castell Biwmares
• 09 a 13 Gorffennaf, 7pm, Abaty Glyn y Groes
• 11 Gorffennaf, 7pm, Castell Rhuddlan
• 12 Gorffennaf, 7pm, Castell Dinbych

Dewch i dreulio noson o Haf llawn chwerthin, cerddoriaeth a hud gydag un o ddramâu mwyaf poblogaidd Shakespeare yng nghanol rhai o safleoedd mwyaf ysblenydd Cymru. 

Babe the Sheep-Pig

• 6 Gorffennaf, 6pm, Castell Biwmares
• 14 Awst, 6pm, Castell Harlech
Daw hanes twymgalon Dick King-Smith o gyfeillgarwch, dewrder a dyfalbarhad yn fyw gan Illyria, sef yr un tîm creadigol a oedd yn gyfrifol am gynhyrchiad poblogaidd eithriadol 2012, The Twits.

Gŵyl Archeoleg - Goresgyniad y Rhufeiniaid!

• 13 a 14 Gorffennaf, 10am – 5pm, Caer Rufeinig Segontiwm
Dewch i gwrdd â chymeriadau Rhufeinig a dysgwch y gwirionedd diddorol am sut roeddent yn byw. Cewch gwrdd â meddyg Rhufeinig, arogli coginio Rhufeinig, neu roi cynnig ar ein cloddiad dirgel.

Gŵyl Treftadaeth - Celf a Chrefft Treftadaeth

• 22 Gorffennaf, 11am – 4pm, Castell Biwmares
• 23 Gorffennaf, 11am – 4pm, Castell Rhuddlan
• 23 Gorffennaf, 10:30am – 4pm, Castell Talacharn
• 24 Gorffennaf, 10:30am – 4pm, Castell Dinbych
• 24 Gorffennaf, 10:30am – 4pm, Llys a Chastell Tre-tŵr
• 25 Gorffennaf, 10:30am – 4pm, Plas Mawr
• 26 Gorffennaf, 10:30am – 4pm, Abaty Tyndyrn

Mae'r Ŵyl Archeoleg yn sioe flynyddol o weithdai ac arddangosiadau hanesyddol ymarferol. Gwahoddir teuluoedd i ddysgu am eu treftadaeth a rhoi cynnig ar grefft hynafol, neu ddysgu gan yr arbenigwyr hanes.

Gŵyl Archeoleg - Diwrnod Dirgelwch Canoloesol

• 25 Gorffennaf, 10:30am – 4pm, Castell Caerffili

Gall teuluoedd fwynhau diwrnod o weithgareddau ymarferol celf, crefft a sgiliau traddodiadol, teithiau a sgyrsiau, gyda'r dewis o ginio bwffe canoloesol, fel rhan o'r Ŵyl Archeoleg.

Gŵyl Archeoleg - 40au a'r Lluoedd

• 27 a 28 Gorffennaf, 10:30am – 4pm, Llys yr Esgob Llandyfái

Camwch yn ôl mewn amser a dewch i gwrdd â GIs Americanaidd a Byddin Dir y Merched. Darganfyddwch gyfnod gwahanol yn hanes Llys yr Esgob sy'n dyddio o'r Oesoedd Canol, pan oedd yn gartref i filwyr Americanaidd yn y cyfnod cyn glaniadau Normandi.

Illyria: As You Like It

• 31 Gorffennaf, 7pm, Castell Harlech
Yr haf hwn, bydd cwmni theatr awyr agored, Illyria, yn perfformio comedi enwog Shakespeare, As You Like It, yn lleoliad ysblennydd Castell Harlech.

Gŵyl Castell Roc

• 24 – 31 Awst, 6:30pm – 11pm, Castell Cas-Gwent

Mae Gŵyl Castell Roc yn ŵyl fechan, hwylus a chyfeillgar a gynhelir yng Nghastell Cas-gwent. Mae pob sioe yn ddigwyddiad gyda'r nos ac nid oes seddi (heblaw am sioe Max Boyce). Bydd bar trwyddedig a bwyd ar gael yn y castell ar gyfer pob perfformiad.

The Lord Chamberlain’s Men: As You Like It

• 29 Awst, 7:30pm, Castell Caernarfon
• 30 & 31 Awst, 7:30pm, Castell Conwy

Yr haf hwn, mae The Lord Chamberlain’s Men yn dychwelyd gyda'u cynhyrchiad sy'n cynnwys dynion yn unig o gomedi dirgel a rhamantus Shakespeare, As You Like It.

Digwyddiadau eraill:

Gorffennaf 2013

Mynd i'r Afael â Threftadaeth

06 Gorffennaf, 10:30am – 4:30pm, Abaty Castell-nedd

Dewch i gwrdd â chymeriadau canoloesol a rhowch gynnig ar wneud teilsen hardd fel y rhai y daethpwyd o hyd iddynt yn yr abaty. Arddangosfeydd carreg byw, hanes byw, cyflwyniadau a gweithgareddau sy'n addas ar gyfer plant, dewch i ail-ddarganfod trysor lleol.

Taith gerdded Abaty Nedd

06 Gorffennaf, 11am, Abaty Castell-nedd

Ymunwch â Cherddwyr Port Talbot a Dr Edith Evans o Ymddiriedolaeth Archeolegol Morgannwg Gwent ar gyfer taith dywys o adfeilion Abaty Castell-nedd a'r tirwedd cyfagos. Naill ai yn dair neu saith milltir, bydd y daith gerdded yn ymweld ag adeilad hanesyddol Abaty Nedd a'r ardal leol ar hyd y gamlas, a chewch gyfle i weld adfeilion Castell a Chaer Rufeinig, yn ogystal â hanes diwydiannol y Cwm.

Ffiliffest

07 Gorffennaf, 11am – 7pm, Castell Caerffili

Mae Castell Caerffili unwaith eto yn cynnal dathliad bywiog yn y Gymraeg. Gallwch gymryd rhan mewn crefftau, adrodd straeon a gweithdai llenyddiaeth, a gallwch gerdded yn hamddenol drwy amrywiaeth cain o stondinau bwyd a mwynhau'r cyngerdd Cymraeg awyr agored.

Marchogion ac Ymladd

20 a 21 Gorffennaf 2013, 11am – 4pm, Castell Rhaglan

Penwythnos yn llawn arddangosiadau ymladd cyffrous ac amrywiaeth o arddangosfeydd hanesyddol. Ymunwch â'r ornest tynnu rhaff, rhowch gynnig ar saethyddiaeth neu'r ysgol ysweiniaid i blant, teimlwch bwysau arfwisg go iawn wrth wisgo fel marchog a chwrdd â chymeriadau hanesyddol y Castell. Mae gweithgareddau i'r teulu yn cynnwys nyddu, gwaith coed a gemau canoloesol.

Y Gorau ar Ddydd Sul: Teulu Tre-tŵr

21 Gorffennaf, 11am – 4pm, Llys a Chastell Tre-tŵr

Mae Teulu Tre-tŵr yn estyn croeso i ymwelwyr i'r llys ysblennydd. Mae'r tân wedi'i gynnau, mae'r byrddau wedi'u gosod ac mae'r gegin yn fywiog. Mae popeth yn barod ar gyfer y gwesteion. Siaradwch â'r cogydd am ei hoff ryseitiau, gwyliwch grefft neu rhowch gynnig ar un neu gwrandewch ar gerddoriaeth oedd yn boblogaidd yn 1470. Gafaelwch yn arfau amddiffynnol y cyfnod. Darganfyddwch pa swyddi y gallech eu gwneud. Bydd cyfle i chi gwrdd â'r teulu ar y trydydd dydd Sul ym mhob mis.

Dirgelwch Castell Coch: cyfle i ail-greu cloddiadau a dadorchuddio gwreiddiau canoloesol y castell

22, 23 a 24 Gorffennaf, 11am – 4pm

Crëwyd Castell Coch o ganlyniad i ddychymyg Fictoraidd byw ond a wyddech chi fod y castell 'tylwyth teg' hwn wedi'i adeiladu ar sylfaeni canoloesol? Mwynhewch y gweithgaredd ymarferol hwn sy'n ail-greu gwaith cloddio cynnar a wnaed yn yr 1800au. Helpwch i ddadorchuddio amrywiaeth o drysorau canoloesol, cofnodi'r eitemau ac ymarfer dulliau archeolegol sy'n dal i gael eu defnyddio heddiw.

The Mikado
24 Gorffennaf, 7pm, Castell Harlech

Mae'r opera gomig arbennig hon, er ei bod wedi'i lleoli yn Siapan, yn gwatwar gwleidyddiaeth, sefydliadau a bywyd cyhoeddus Prydain i raddau helaeth - ac er iddi gael ei hysgrifennu yn y 19eg ganrif, mae'n hynod berthnasol i'r 21ain ganrif! Cynhyrchiad Gilbert a Sullivan yn cael ei drawsnewid gan Illysia.

Cogydd Hanes

27 Gorffennaf, 11am – 4pm, Castell Cydweli

Dewch i brofi hanes drwy ddefnyddio eich synhwyrau.  Gallwch weld bwyd traddodiadol o'r cyfnod mewn safleoedd hanesyddol.  Cewch glywed am bwy oedd yn ei fwyta a phryd. Aroglwch a blaswch y bwyd. Gallwch fynd â cherdyn rysait adref gyda chi.

Yn yr Afon gyda'r Plant a Phobl Ifanc

30 Gorffennaf o 1pm – 3pm, Llys yr Esgob Tyddewi

Dewch yn agos i ddarganfod am fywyd yr afon yn Llys yr Esgob Tyddewi. Dewch â'ch rhwydi a gwisgwch esgidiau glaw ar gyfer taith ar hyd gwely'r afon.

Awst 2013

Gŵyl Awst

01 Awst, 11am – 4pm, Castell Cilgerran
Dewch i ddathlu Gŵyl Awst yr ŵyl gynhaeaf draddodiadol Gymreig gydag arddangosfeydd gwneud doliau ŷd, gŵyl flodau fach a gweithgareddau i blant yn cynnwys cystadleuaeth adeiladu bwgan brain.

Dawnsio a Gwledda yn Llys Tre-tŵr

03 a 04 Awst, 11am - 4pm, Llys a Chastell Tre-tŵr

Diwrnod o ddawnsio a gwledda yn lleoliad hardd Llys Tre-tŵr gyda gwisgoedd ac offerynnau o'r cyfnod. Bydd cyfle i ddysgu am ddefodau'r Dadeni ar y llawr dawnsio ac wrth y bwrdd bwyd, yn ogystal â chymryd rhan mewn gemau a gweithgareddau drwy'r dydd.

Amddiffyn Blaenafon - tref Gymreig adeg y rhyfel

10 a 11 Awst, 10:30am – 4pm, Gwaith Haearn Blaenafon

Dewch i brofi bywyd yn ystod yr Ail Ryfel Byd yn Stack Square; mwynhewch ddramâu, arddangosfeydd hanes byw a cherddoriaeth, a fydd yn rhoi darlun byw o fywyd yn ystod y cyfnod cythryblus hwn.

Cogydd Hanes

10 a 11 Awst, 11am – 4pm, Castell Dinbych

Dewch i brofi hanes drwy ddefnyddio eich synhwyrau. Gallwch weld bwyd traddodiadol o'r cyfnod mewn safleoedd hanesyddol. Cewch glywed am bwy oedd yn ei fwyta a phryd. Aroglwch a blaswch y bwyd.Gallwch fynd â cherdyn rysait adref gyda chi.

Y Gorau ar Ddydd Sul: Teulu Tre-tŵr

18 Awst, 11am – 4pm, Llys a Chastell Tre-tŵr

Mae Teulu Tre-tŵr yn estyn croeso i ymwelwyr i'r Llys ysblennydd. Mae'r tân wedi'i gynnau, mae'r byrddau wedi'u gosod ac mae'r gegin yn fywiog. Mae popeth yn barod ar gyfer y gwesteion. Siaradwch â'r cogydd am ei hoff ryseitiau, gwyliwch grefft neu rhowch gynnig ar un neu gwrandewch ar gerddoriaeth oedd yn boblogaidd yn 1470. Gafaelwch yn arfau amddiffynnol y cyfnod. Darganfyddwch pa swyddi y gallech eu gwneud. Bydd cyfle i chi gwrdd â'r teulu ar y trydydd dydd Sul ym mhob mis.

Gŵyl Ganoloesol Biwmares

24, 25 a 26 Awst, 10am – 5pm, Castell Biwmares

Ewch yn ôl mewn amser i fwynhau amrywiaeth o weithgareddau y gall y teulu cyfan eu mwynhau yn ystod penwythnos Gŵyl y Banc. Ymunwch â'r ysgol marchogion a chymryd rhan mewn hyfforddiant ysweiniaid, ymarfer gwayw, saethyddiaeth neu efallai mai chi fydd y ddraig gyflymaf yn y ras.

Hwyl ar Ŵyl y Banc

25 a 26 Awst, 11am – 4pm, Castell Dinbych

Camwch yn ôl mewn amser i gwrdd â chymeriadau canoloesol a gwyliwch hanes y castell canoloesol hwn yn dod yn fyw gyda golygfeydd, synau ac arogleuon y cyfnod. Mae gweithgareddau i'r teulu yn cynnwys gwehyddu, cerfio a naddu pren ac arddangosfeydd llosgi a bwrw. 

Peiriannau Gwarchae Enfawr

25 a 26 Awst, 11am – 4pm, Castell Caerffili

Beth am ymweld â Chastell Caerffili y penwythnos hwn a gwylio'r castell yn dod yn fyw gyda golygfeydd, synau ac arogleuon y byd canoloesol. Uchafbwynt pob diwrnod fydd tanio'r peiriannau gwarchae anhygoel, sef prif arfau rhyfel y cyfnod, a bwrw pelen garreg anferth i mewn i'r ffos.

Teithiau Cyfnos

26 Awst, 7:30pm – 9pm, Llys yr Esgob Llandyfái

Archwiliwch yr adeilad anhygoel hwn a dewch i gyfarfod â'i fywyd gwyllt wrth i'r diwrnod ddod i ben. Mae'r noson yn cychwyn gyda sgwrs gan siaradwr gwadd am fywyd gwyllt y nos. Yna ewch ar daith fer gyda'r nos o amgylch tir Llys yr Esgob, yn chwilio am dystiolaeth o weithgarwch bywyd gwyllt gan gynnwys llwybrau moch daear, gweithgarwch ystlumod, carthion dyfrgwn ac adar y nos. Cofiwch ddod â thortsh!

Hynod

27 Awst , 8pm – 9.30pm

Archwiliwch yr adeilad anhygoel hwn a dewch i gyfarfod â'i fywyd gwyllt wrth i'r diwrnod ddod i ben. Mae'r noson yn cychwyn gyda sgwrs gan siaradwr gwadd am fywyd gwyllt y nos. Yna ewch ar daith fer gyda'r nos o amgylch tir Llys yr Esgob, yn chwilio am dystiolaeth o weithgarwch bywyd gwyllt gan gynnwys llwybrau moch daear, gweithgarwch ystlumod, carthion dyfrgwn ac adar y nos.

Medi 2013

Beirdd a Thywysogion

14 Medi, 10:30am – 4pm, Abaty Ystrad Fflur
Dewch i ddathlu cyswllt hir Ystrad Fflur â barddoniaeth a'r celfyddydau gyda theithiau, cyflwyniadau, digwyddiadau darllen barddoniaeth a gweithdai.

Dathlu Owain Glyndŵr

15 a 16 Medi, 10:30am – 4pm, Castell Rhuddlan

Ewch am dro i Gastell Rhuddlan i ddysgu am stori Owain Glyndŵr a'r chwedlau o'i amgylch. Dysgwch am sut yr effeithiodd ei fywyd ar yr ardal leol, sut fywyd oedd gan blant yn y canoloesoedd, pa swyddi oedd gan bobl, sut offerynnau cerdd roeddent yn eu chwarae. Bydd gweithgareddau i'r teulu yn cynnwys adrodd straeon, cerddoriaeth, canu a gwneud baneri.

Y Gorau ar Ddydd Sul: Teulu Tre-tŵr

15 Medi, 11am – 4pm, Llys a Chastell Tre-tŵr
Mae Teulu Tre-tŵr yn estyn croeso i ymwelwyr i'r Llys ysblennydd. Mae'r tân wedi'i gynnau, mae'r byrddau wedi'u gosod ac mae'r gegin yn fywiog. Mae popeth yn barod ar gyfer y gwesteion. Siaradwch â'r cogydd am ei hoff ryseitiau, gwyliwch grefft neu rhowch gynnig ar un neu gwrandewch ar gerddoriaeth oedd yn boblogaidd yn 1470. Gafaelwch yn arfau amddiffynnol y cyfnod. Darganfyddwch pa swyddi y gallech eu gwneud. Bydd cyfle i chi gwrdd â'r teulu ar y trydydd dydd Sul ym mhob mis.

Barddoniaeth a Gwin yn Rhaglan

20 Medi, 7.30pm, Castell Rhaglan

Mwynhewch noson o ddarlleniadau barddoniaeth a blasu gwin yng Nghastell Rhaglan. Caiff ei chyflwyno gan yr haneswyr a'r beirdd Goff Morgan a Paul Busby a'r gwinwr Tom Innes o Drefynwy a byddant yn creu darlun o Raglan yn ei anterth ac yn cadarnhau ei bwysigrwydd fel canolfan grym pwysig yn y fasnach win. Bydd y cerddi'n seiliedig ar hanes Rhaglan a cherddi mawl o Gymru.

Gŵyl Afalau

21 a 22 Medi, 11am – 4pm, Llys a Chastell Tre-tŵr

Dewch i flasu rhai o'r 100 math o afalau sy'n cael eu harddangos yng Ngŵyl Afalau eleni. Bydd arbenigwyr yn tywys ymwelwyr drwy fyd yr afalau ac yn cyflwyno mathau llai adnabyddus a mathau sydd dan fygythiad gyda straeon i'ch diddori a'ch syfrdanu. Defnyddir y grefft o gadw gwenyn, cerddoriaeth, dawnsio morris, coginio, gwneud basgedi a sgiliau gwledig i adrodd stori'r afal mewn hanes.

Cogydd Hanes

21 a 22 Medi, 11am – 4pm, Llys a Chastell Tre-tŵr

Dewch i brofi hanes drwy ddefnyddio eich synhwyrau. Gallwch weld bwyd traddodiadol o'r cyfnod mewn safleoedd hanesyddol. Cewch glywed am bwy oedd yn ei fwyta a phryd. Aroglwch a blaswch y bwyd.Gallwch fynd â cherdyn rysait adref gyda chi.

Gallwch ‘Hoffi’ Cadw ar Facebook,  dilyn @CadwWales ar Twitter a lawrlwytho ap Cadw ar gyfer Apple ac Android.