Wyres Dylan Thomas yn siarad am ei chariad at Gastell Talacharn

Dydd Iau 21 Tachwedd 2013

Wrth i bobl sydd wrth eu bodd â llenyddiaeth ym mhob cwr o’r byd baratoi i ddathlu geni Dylan Thomas, mae ei wyres Hannah wedi sôn yn rhifyn diweddaraf cylchgrawn Cadw Treftadaeth yng Nghymru am ei chariad at safleoedd Cadw Cymru a ysbrydolodd yr awdur.

Hannah Ellis / Castell Talacharn

Hannah Ellis / Castell Talacharn

Mae Hannah Ellis yn noddwr anrhydeddus gŵyl 100 Dylan Thomas, a dywed ei bod hi’n hoffi mynd gyda’i mab Charlie i ymweld â safleoedd Cadw gan gynnwys Castell Talacharn a Chastell Coch.

Talacharn yw ysbrydoliaeth fwyaf tebygol gwaith enwocaf Dylan Thomas, Under Milk Wood.

‘Fy hoff safle yw castell Talacharn, mae’r lle cyfan yn arbennig i mi,’ dywedodd Hannah.

‘Mae llwch fy mam wedi’i wasgaru yn y Boathouse yn Nhalacharn.

‘Yn ystod y pedair blynedd diwethaf rwyf wedi treulio mwy a mwy o amser yma ac wedi bod o amgylch y castell gyda fy mab pedair blwydd oed, Charlie.

‘Rwyf wrth fy modd yn gweld sut mae’r castell yn tanio dychymyg Charlie; mae’n hoffi cymryd arno ei fod yn farchog yn chwilio am ddraig.

‘Yn rhyfedd, bob tro y byddaf yn ymweld, rwyf bob amser yn gweld cath yn ffenestr y castell.

‘Nid yr un gath yw hi bob tro ond mae hi wastad yn yr un ffenestr a bydda i’n meddwl tybed pwy oedd y gath honno mewn oes a fu.’

Ysgrifennodd Dylan Thomas y darn enwog A Portrait of the Artist as a Young Dog yn y gasibo yn Nhalacharn a dywed Hannah mai’r olygfa o fanno ‘a fyddai wedi ei ysbrydoli fwyaf’.

‘Rwyf bob tro yn gwneud siŵr fy mod yn mynd i’r gasibo i gael munud neu dda o dawelwch.

‘Mae’r golygfeydd yn wych o fanno, y môr a oedd yn ysbrydoli fy nhad-cu fwyaf.’

Mae Hannah hefyd yn mwynhau ymweld â safleoedd enwog eraill yng Nghymru — un o’i diddordebau ers ei bod yn blentyn bach.

‘Mae gennyf atgofion da o ymweld â Chastell Cydweli ar drip ysgol a dychmygu ei fod yn cael ei feddiannu,’ meddai.

‘Rwy’n cofio hefyd, pan oeddwn yn blentyn, wrth i ni deithio sawl gwaith o Lundain i Dalacharn, fy mod yn gwybod ein bod wedi cyrraedd Cymru pan oeddwn yn gweld y castell yn y cymylau sef Castell Coch.

‘Rwy’n bwriadu mynd i weld y ddau le eto gyda Charlie.’

Cynhelir Gŵyl 100 Dylan Thomas y flwyddyn nesaf. Bydd perfformiadau theatr, celfyddydau gweledol, comedi, teledu, ffilm ac arddangosfeydd yn cael eu cynnal ledled Cymru ar gyfer y digwyddiad.

Dywedodd Hannah: ‘Rwy’n edrych ar yr ŵyl fel cyfle i ddathlu gwaith fy nhad-cu, i annog cenhedlaeth newydd i ddarganfod ei waith yn ogystal ag annog y rheini sy’n meddwl eu bod yn adnabod Dylan Thomas i ddarganfod ei waith mwy anghyfarwydd.

‘Hoffwn helpu i ddod â bywyd i’r llefydd a fu’n ysbrydoliaeth iddo ac i edrych ar sut mae ei eiriau yn gysylltiedig â Chymru.

‘Mae blwyddyn gyfan o ddigwyddiadau wedi’u trefnu yng Nghymru ac ar draws y byd o gynyrchiadau newydd o Under Milk Wood i arddangosfa anhygoel o gelf nas gwelwyd o’r blaen gan Syr Peter Blake yn Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd.

‘Roedd fy nhad-cu yn awyddus i ddefnyddio technoleg fodern i rannu ei waith felly roeddwn i’n awyddus i wneud yr un peth drwy apiau ac e-lyfrau er mwyn sicrhau bod ei waith ar gael i bawb gymaint ag y bo modd.

‘Alla i ddim aros i’r dathliadau ddechrau.’

Fel rhan o ddathliadau Dylan Thomas, mae Cadw yn trefnu cyfres o ddigwyddiadau drwy gydol y flwyddyn yng Nghastell Talacharn, gan ddod i uchafbwynt mewn gŵyl Barddoniaeth a Ffilm yn ogystal ag adnoddau dehongli newydd gan gynnwys Cabinet Chwilfrydedd.

I gael rhagor o wybodaeth am Ŵyl 100 Dylan Thomas, ewch i dylanthomas100.org