Gwobrwyo prosiect dehongli Gwaith Haearn Blaenafon yng ngwobrau Discover Heritage

Dydd Llun 02 Tachwedd 2015

Cyhoeddodd yr Association for Heritage Interpretation fod y gwaith dehongli yng Ngwaith Haearn Blaenafon wedi cipio’r ail wobr yng Ngwobrau Discover Heritage 2015.

  • Llun o'r tŷ bwrw yn Gwaith Haearn Blaenafon

    Tŷ bwrw yn Gwaith Haearn Blaenafon

  • Llun o model mewn haearn bwrw o’r Gwaith HaearnLlun o

    Model mewn haearn bwrw o’r Gwaith Haearn

  • Llun o mythynnod Stack Square

    Bythynnod Stack Square

  • Llun o bythynnod Stack Square

    Bythynnod Stack Square

  • Llun o bythynnod Stack Square

    Bythynnod Stack Square

  • Llun o bythynnod Stack Square

    Bythynnod Stack Square

Rhoddir y gwobrau am ragoriaeth ym maes dehongli treftadaeth ddiwylliannol a naturiol ym Mhrydain ac Iwerddon, ac enwebwyd y safle yng nghategori Tirweddau, coedwigoedd, gwarchodfeydd naturiol, parciau a gerddi’r gwobrau.

Cynhaliwyd y prosiect, ‘Blaenavon Ironworks, a landscape re:imagined, Blaenavon’, ar y cyd â Bright 3D ac mae wedi dod â golygfeydd a synau’r gwaith haearn yn fyw i lawer o ymwelwyr.

Cafodd y safle ei adfywio drwy ddatblygu profiad bythgofiadwy lle gall ymwelwyr ymgolli’n llwyr a chael eu hysbrydoli. Mae’r dehongliad arloesol, synhwyraidd, atgofus, emosiynol a rhyngweithiol yn ail-greu awyrgylch gwreiddiol y Gwaith, gan greu naws gwaith byw ar gyfer ymwelwyr, ac ail-greu ymdeimlad o gyfraniad y gwaith at fywydau’r bobl a oedd yn byw ac yn gweithio yn yr ardal.

Fel rhan o’r nodweddion newydd a ychwanegwyd, gosodwyd adnoddau dehongli yn y Safle Treftadaeth y Byd yn cynnwys arwyddion, llwybr i blant ac arddangosiadau clywedol. Datblygwyd profiad sain a golau cyfoethog yn y tŷ bwrw haearn hefyd i esbonio’r broses gwneud haearn yr oedd Blaenafon yn enwog amdani. Mae cyfle hefyd i ymwelwyr weld model o’r gwaith haearn sy’n eu galluogi i ddeall graddfa’r gwaith ar ei anterth. Ac roedd y prosiect hefyd yn cynnwys gwaith i lwybrau troed, tirlunio a ffensio sydd wedi gwella mynediad ymwelwyr a’r ‘llif’ o amgylch y safle hanesyddol. Mae’r pedwar bwthyn a ddefnyddiwyd ar gyfer Coal House, cyfres boblogaidd y BBC, wedi cael eu hailddodrefnu â chelfi ac addurniadau gwreiddiol i ddangos sut y byddai bythynnod y gweithwyr wedi edrych pan oeddent yn cael eu defnyddio rhwng y 1840au a’r 1960au.

Roedd y prosiect hwn yn rhan o Brosiect Twristiaeth Treftadaeth gwerth £19 miliwn CADW sy’n cael ei ariannu’n rhannol gan Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop drwy Lywodraeth Cymru.
Mae trawsnewidiad y safle eisoes wedi arwain at gynnydd yn nifer yr ymwelwyr â’r Safle Treftadaeth y Byd fel y soniwyd yn natganiad i’r wasg y Prosiect Twristiaeth Treftadaeth.
Yn ystod seremoni gyffrous ar gyfer y Gwobrau AHI, cyhoeddwyd y saith enillydd gan Loyd Grossman, un o noddwyr yr AHI, gerbron cynulleidfa fawr o ddehonglwyr treftadaeth o bob cwr o’r DU ac Iwerddon.

Meddai Loyd, “Roedd enillwyr y gwobrau eleni yn dangos amrywiaeth eang o waith dehongli cyffrous ac arloesol, y cyfan â’r nod o helpu’r cyhoedd i gael rhagor o fwynhad, dysgu mwy ac elwa mwy ar ein treftadaeth naturiol a diwylliannol wych.”

Y prosiectau buddugol oedd Canolfan Ymwelwyr Brwydr Bannockburn, y ffordd mae English Heritage wedi cyflwyno ystafelloedd y 1930au ym Mhalas Eltham, cofeb y Rhyfel Byd Cyntaf yng Nghanolfan Gymunedol Walkley, Sioe Deithiol Meddyginiaeth y Rhufeiniaid Big Heritage ac ap ffôn symudol ym Mharc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog i helpu ymwelwyr i ‘gerdded’ gyda’r Rhufeiniaid. Daeth Bannockburn i’r brig fel y prosiect gorau o blith y saith oherwydd y ffordd arloesol y mae’n cyfuno technoleg ddigidol a thywyswyr dynol i greu profiad unigryw i ymwelwyr. Mae’n llwyddo i esbonio brwydr ganoloesol gymhleth mewn ffordd ddifyr sy’n hoelio’r sylw, gyda dysgu’n sail i’r cyfan. Cyflwynwyd y Wobr Cyflawniad Oes gyntaf erioed i James Carter, Cymrawd yr AHI, am ei ymroddiad dros ddeng mlynedd ar hugain o’i yrfa i ddatblygu dehongli ar draws holl feysydd allweddol y ddisgyblaeth.

Meddai Bill Bevan, Is-gadeirydd yr AHI, “Mae’r enillwyr yn dangos sut mae dehonglwyr yn gallu dod â’r gorffennol neu fyd natur yn fyw. Dyma’r enghreifftiau gorau o sut mae cyfleu treftadaeth gyffrous Prydain ac Iwerddon i ymwelwyr a chymunedau, boed yn gofeb o bwys cenedlaethol, eiliad bwysig mewn hanes neu rywle hynod bwysig i’r filltir sgwâr.”

Gwobrau Discover Heritage yr AHI yw’r unig wobrau yn y DU ac Iwerddon i gydnabod rhagoriaeth mewn prosiectau dehongli treftadaeth o bob lliw a llun, boed mewn amgueddfeydd, adeiladau hanesyddol, canolfannau ymwelwyr neu unrhyw fath o safle awyr agored. Mae cyfryngau o bob math yn addas, yn cynnwys arddangosfa, print, digidol, celf neu elfen fyw. Gall prosiect cymwys fod yn fach neu’n fawr. Boed yn daflen newydd sbon neu’n ganolfan ymwelwyr gwerth miliwn o bunnoedd (neu rywbeth yn y canol), mae’r gwobrau’n dathlu prosiectau sy’n cyflawni eu hamcanion dehongli orau ac yn llwyddo i gyfleu eu prif negeseuon i’w cynulleidfa.

Mae rhestr lawn o enillwyr, y rhai ddaeth yn ail a phrosiectau a gafodd eu cymeradwyo ar wefan AHI.