Datgelu hanes cyfoethog aur gwyn y Mynydd Du

Dydd Gwener 22 Awst 2014

Cafodd llwybr treftadaeth aml-gyfrwng hunan-dywys ei lansio i adrodd hanes cyfoethog chwareli calchfaen y Mynydd Du.

  • Lansiad o llwybr CALCH sydd yn adrodd hanes cyfoethog chwareli calchfaen y Mynydd Ddu

    Lansiad o llwybr CALCH sydd yn adrodd hanes cyfoethog chwareli calchfaen y Mynydd Ddu

  • Lansiad o llwybr CALCH sydd yn adrodd hanes cyfoethog chwareli calchfaen y Mynydd Ddu

    Lansiad o llwybr CALCH sydd yn adrodd hanes cyfoethog chwareli calchfaen y Mynydd Ddu

  • Lansiad o llwybr CALCH sydd yn adrodd hanes cyfoethog chwareli calchfaen y Mynydd Ddu

    Lansiad o llwybr CALCH sydd yn adrodd hanes cyfoethog chwareli calchfaen y Mynydd Ddu

Mae llwybr CALCH, a grëwyd gan Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed, yn defnyddio mynegbyst, canllaw sain, taflenni ac ap ffôn symudol i arwain ymwelwyr o amgylch chwareli “aur gwyn” y Mynydd Du.

Y Gweinidog Diwylliant, John Griffiths, a’r darlledwr Roy Noble, a anwyd yn lleol, a lansiodd y llwybr yn swyddogol, a hynny yng Nghanolfan y Mynydd Du ym Mrynaman. Hefyd yn bresennol roedd llawer o’r gwirfoddolwyr lleol a fu’n helpu Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed gyda’r gwaith arolygu, cloddio a chadw ar y safle yn ystod y prosiect tair blynedd.

Mae’r prosiect £300,000 wedi cael cyllid gan Lywodraeth Cymru a Chronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop. Chwaraeodd Canolfan y Mynydd Du, Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog ac Amgueddfa Cymru ran hefyd i gyflawni’r prosiect.

Dywedodd Mr Griffiths: “Rwy’n falch iawn ein bod wedi llwyddo i gefnogi'r prosiect cyffrous yma a fydd yn helpu i adrodd y stori angof am sut yr helpodd y diwydiant calchfaen i adeiladu Cymru. Rwy’n credu ei bod yn bwysig bod safleoedd treftadaeth yn fannau hwylus a difyr i ymwelwyr ac i bobl leol. Bydd Llwybr Chwareli’r Mynydd Du yn atgyfnerthu eto ar y gwerthfawrogiad o amgylchedd hanesyddol Cymru.”

Dywedodd Duncan Schlee, Rheolwr Prosiect CALCH: “Mae wedi bod yn bleser mawr cydweithio â chymunedau lleol a'n partneriaid i ymchwilio i hanes y diwydiant calch ar y Mynydd Du. Bydd y llwybr a'r daith sain o amgylch y chwareli yn dod â’r agwedd yma ar hanes Sir Gâr, sydd wedi cael ei hanghofio, yn fyw i ymwelwyr â'r rhan hardd yma o Barc Cenedlaethol y Bannau."

Ychwanegodd Ken Murphy, Cyfarwyddwr Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed: "Mae Prosiect CALCH wedi bod yn gyfle gwych i’r Ymddiriedolaeth ddatblygu partneriaethau gwaith newydd a hybu dealltwriaeth a gwerthfawrogiad o dreftadaeth ddiwydiannol Cymru i gymunedau lleol ac i ymwelwyr â Sir Gâr."

Dywedodd Mr John Cook, Prif Weithredwr Awdurdod Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog: “Rydyn ni wrth ein bodd ein bod wedi llwyddo i helpu i lansio llwybr newydd CALCH.  Prosiectau fel hyn sy’n codi proffil yr atyniadau treftadaeth hwylus sydd gennyn ni ar garreg y drws. Mae ymwneud â’r cymunedau lleol a’r ymwelwyr drwy’n treftadaeth a’n hamrywiaeth yn lleol yn golygu y bydd mentrau fel y rhain yn dal i ysbrydoli pobl eraill a chodi eu brwdfrydedd i rannu’n hanes ni ac adrodd ein storïau ni.”

Mae’r llwybr yn cynnwys gwybodaeth ar safle Chwareli’r Mynydd Du ynghyd â llwybr sain ar ap Chwareli’r Mynydd Du, sydd ar gael i’w lawrlwytho i bob ffôn symudol. Bydd mynegbyst o amgylch y safle a thaflen yn helpu i gyfeirio pobl o amgylch y chwareli gan eu procio i wrando ar y sylwebaeth ar yr adegau priodol. Mae’r ffeiliau sain ar gael i’w lawrlwytho i’w chwarae ar chwaraewyr Mp3.

Cafodd CALCH £130,000 o Brosiect Twristiaeth Treftadaeth Cadw sy’n cael ei ariannu’n rhannol gan Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop drwy Lywodraeth Cymru, a £100,000 o Gronfa Ardoll Agregau Llywodraeth Cymru.  Cafodd y prosiect £36,000 hefyd gan Ymddiriedolaeth Bannau Brycheiniog a £34,000 o Gronfa Cynaliadwyedd Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog.