Castell Aberteifi yn agor ei ddrysau ar ôl gwaith adfer gwerth miliynau o bunnoedd

Dydd Gwener 16 Ionawr 2015

Disgwylir y bydd y safle 900 mlynedd oed yn denu degau o filoedd o ymwelwyr ar ôl ei agor yn ystod yr haf eleni.

  • Llun o Argraff artistiaid o'r prosiect gorffenedig Castell Aberteifi

    Argraff artistiaid o'r prosiect gorffenedig Castell Aberteifi

  • Llun o waith tirlunio a wnaed ar flaen y castell

    Gwaith tirlunio a wnaed ar flaen y castell

  • Llun o'r resteraunt newydd bydd yn cael golygfeydd paranormic dros yr Afon Teifi

    Bydd y resteraunt newydd yn cael golygfeydd paranormic dros yr Afon Teifi

  • Llun o'r fythynnod ar Heol Gwyrdd lle bydd y lleoliad ar gyfer y ddesg docynnau a'r siop © Louise Noakes

    Bythynnod Heol Gwyrdd lle fydd y lleoliad ar gyfer y ddesg docynnau a'r siop © Louise Noakes

  • Llun o'r llwybrau newydd sydd wedi cael eu gosod i ail-greu'r gerddi Regency

    Llwybrau newydd yn cael eu gosod i ail-greu'r gerddi Regency

  • Llun o Gastell Aberteifi o'r ffordd

    Golygfa o Gastell Aberteifi o'r ffordd

Mae Castell Aberteifi wedi bod yn dyst i lawer iawn o ddrama dros y blynyddoedd, o ymosodiad y Normaniaid ym 1066 i Eisteddfod gyntaf Cymru ym 1176. A bydd 2015 hefyd yn flwyddyn bwysig yn ei hanes.

Does neb wedi cyw yn y castell er 1996, a bydd yn agor ei ddrysau i ymwelwyr ym mis Ebrill, yn sgil prosiect adfer helaeth gwerth £12m a gychwynnodd yn 2011.

Ar ôl dros ddegawd o lobio a chodi arian, dan arweiniad Ymddiriedolaeth Cadwraeth Adeiladu Cadwgan (CBPT) a’i chefnogwyr ymroddedig, bydd y safle 900 mlynedd oed yn cael bywyd o’r newydd fel atyniad treftadaeth, llety moethus, bar a bwyty, a lle ar gyfer priodasau a digwyddiadau.

Mae’r Ymddiriedolaeth wedi cael dros £6m o’r Gronfa Loteri Treftadaeth (HLF) a £4.3m o Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop (ERDF) drwy Lywodraeth Cymru, er mwyn adfer yr adeilad rhestredig Gradd 1, i greu dulliau newydd a chynaliadwy o ddefnyddio’r safle hanesyddol.

Cafwyd arian hefyd drwy grant Trosglwyddo Asedau Cymunedau gyda chymorth gan Lywodraeth Cymru, Cadw, y Gronfa Loteri Fawr, y Gronfa Treftadaeth Bensaernïol, Cyngor Sir Ceredigion, Cyngor Tref Aberteifi ac Ymddiriedolaeth y Tywysog dros Adfywio, yn ogystal â thrwy godi arian yn y gymuned.  

Mae ailddatblygu’r safle wedi golygu ail-greu llwybrau a lawntiau’r gerddi o gyfnod y Rhaglywiaeth, gosod bwyty gyda gwydr o’r llawr i’r nenfwd i roi golygfa ryfeddol dros Afon Teifi, ac adfer y bwa o asgwrn morfil - a fyddai’n hollol hanfodol yn ffasiwn gerddi’r 19eg ganrif.

Y gobaith yw y bydd y Castell yn dod yn un o brif gyrchfannau gorllewin Cymru i ymwelwyr, gan ddenu o leiaf 33,000 o ymwelwyr yn y flwyddyn gyntaf. Byddai hynny wedyn yn dod â mantais economaidd sylweddol i’r ardal ehangach.

Meddai Jann Tucker, Cadeirydd CBPT - dyfarnwyd iddi’r MBE yn ddiweddar am ei hymdrechion dros ddiogelu treftadaeth Cymru - fod yr Ymddiriedolaeth nawr yn paratoi am gyfnod “eithriadol o ddwys” dros y misoedd nesaf. “Mae’r diwedd wedi bod yn hir yn dod, ond nawr mae o fewn golwg. Rydyn ni wedi bod yn gweithio mor hir ac mor galed ar gyfer hyn. Bydd y Castell yn wirioneddol yn gosod Aberteifi ar y map.”

Mae busnesau lleol hefyd yn edrych ymlaen at yr agoriad, a chred 71% o fasnachwyr* y bydd yn cael effaith gadarnhaol ar dref Aberteifi a’r ardaloedd o gwmpas.

Meddai Pam Vaughan, sy’n berchennog ar nifer o fusnesau: “Mae gen i dair siop yn nhref Aberteifi – Wishbone, siop ddillad ‘shabby chic’; siop ddillad Second Gear yng Nghanolfan Teifi; a Second Gear yn Heol y Priordy sy’n gwerthu nwyddau tŷ a dillad gwely.  

“Mae gwir angen hwb ar y stryd fawr, ac i berchennog adwerthu fel fi gall fod yn frwydr galed.

“Rwy’n credu y bydd agor y Castell yn y gwanwyn eleni yn cael effaith anferth ar Aberteifi, ac rwy’n sicr yn gobeithio profi’r manteision o gael mwy o ymwelwyr i’r ardal. Roedd hyd yn oed y Ffair Nadolig fach y llynedd yn help i gynyddu nifer y cwsmeriaid a ddaeth i’m siopau, felly, gobeithio y bydd yr agoriad yn gwneud gwahaniaeth go iawn i fasnach.”  

Wrth i’r Castell nesáu at gael ei gwblhau, mae’r gweithwyr nawr yn brysur yn gosod mannau dehongli a chreu mannau i arddangos treftadaeth; yn gosod y bwyty, y siop a’r llety moethus, ac yn penodi staff cegin yn barod ar gyfer yr agoriad.

Bydd swyddi ychwanegol yn cael eu hysbysebu ar y wefan yn nes at y gwanwyn, ynghyd â chyfleoedd i wirfoddolwyr fod yn dywyswyr teithiau, gweithio yn y siop a bod yn arddwyr.

Meddai Cris Tomos, Cyfarwyddwr y Castell: “Mae’r prosiect adfer nawr wedi’i orffen, ac mae pawb wrthi’n brysur yn paratoi ar gyfer yr adeg pan fydd y Castell ar waith. Rydyn ni’n trefnu rhaglen gyffrous o ddigwyddiadau awyr agored yn y gwanwyn a’r haf, arddangosfa gylchynol yn arddangos doniau lleol, a bwydlen dymhorol yn y bwyty.”

i gael rhagor o wybodaeth ac i holi am swyddi, ewch i we-fan Castell Aberteifi. Dylai’r rhai sydd â diddordeb mewn gwneud gwaith gwirfoddol anfon neges e-bost i info@cardigancastle.com neu ffonio 01239 615 131.

Adfer Castell Aberteifi yn rhifau: 
• 1 ystafell danddaearol wedi’i darganfod (7 troedfedd dan yr wyneb)
• 60 tunnell fetrig o gerrig wedi’u cludo i mewn ac 80 tunnell fetrig o gerrig wedi’u defnyddio i adfer llwybrau’r ardd
• 135 o fathau o blanhigion ar y tir, 15 o’r rheiny yno eisoes
• 1,700 o roliau o dyweirch wedi’u gosod (dim ond 250 arall i’w gosod!)
• 3,000 o fylbiau cennin pedr wedi’u plannu
• 9,500 o eitemau archeolegol wedi’u darganfod, gan gynnwys adeiladwaith carreg o’r Canol Oesoedd
• 20,590 o oriau gan wirfoddolwyr
• £200,000 wedi’u codi yn y gymuned.