Castell Coch yn dathlu 125 o flynyddoedd mewn lluniau

Dydd Llun 01 Chwefror 2016

  • Lluniad ar wynebddalen cynnig gwreiddiol Burges ar gyfer Castell Coch, 1874  © Archif Bute ym Mount Stuart

    Lluniad ar wynebddalen cynnig gwreiddiol Burges ar gyfer Castell Coch, 1874  © Archif Bute ym Mount Stuart

  • Castell Coch ar adeg ei adeiladu, 1875

    Castell Coch ar adeg ei adeiladu, 1875

  • Golwg o Gastell Coch o’r awyr, 1947 © Hawlfraint y Goron (2016) CBHC

    Golwg o Gastell Coch o’r awyr, 1947 © Hawlfraint y Goron (2016) CBHC

  • Golwg o Gastell Coch o’r awyr, 1949 © Hawlfraint y Goron (2016) CBHC

    Golwg o Gastell Coch o’r awyr, 1949 © Hawlfraint y Goron (2016) CBHC

  • Y Neuadd Wledda yng Nghastell Coch, 1952 © Hawlfraint y Goron (2016) CBHC

    Y Neuadd Wledda yng Nghastell Coch, 1952 © Hawlfraint y Goron (2016) CBHC

  • Llun o Gastell Coch yn y nos, 1974 © Hawlfraint y Goron (2016) CBHC

    Llun o Gastell Coch yn y nos, 1974 © Hawlfraint y Goron (2016) CBHC

  • Manylyn o addurn mewnol yng Nghastell Coch, 1974 © Hawlfraint y Goron (2016) CBHC

    Manylyn o addurn mewnol yng Nghastell Coch, 1974 © Hawlfraint y Goron (2016) CBHC

  • Rhan o furlun yn yr Ystafell Groeso yn portreadu Chwedlau Aesop

    Rhan o furlun yn yr Ystafell Groeso yn portreadu Chwedlau Aesop

  • Llun o Gastell Coch o’r awyr, 2006 © Hawlfraint y Goron (2016) CBHC

    Llun o Gastell Coch o’r awyr, 2006 © Hawlfraint y Goron (2016) CBHC

  • Llun o Dongwynlais a Chastell Coch o’r awyr, 2009 © Hawlfraint y Goron (2016) CBHC

    Llun o Dongwynlais a Chastell Coch o’r awyr, 2009 © Hawlfraint y Goron (2016) CBHC

  • Castell Coch ar draws y dŵr © Hawlfraint y Goron (2016) Cadw

    Castell Coch ar draws y dŵr © Hawlfraint y Goron (2016) Cadw

  • Castell Coch ar fachlud yr haul, 2013 © Hawlfraint y Goron (2016) Cadw

    Castell Coch ar fachlud yr haul, 2013 © Hawlfraint y Goron (2016) Cadw

  • Llun o Gastell Coch yn heulwen yr haf, 2014 © Hawlfraint y Goron (2016) Cadw

    Llun o Gastell Coch yn heulwen yr haf, 2014 © Hawlfraint y Goron (2016) Cadw

  • Digwyddiad sinema dros dro Castell Coch, 2014 © Hawlfraint y Goron (2016) Cadw

    Digwyddiad sinema dros dro Castell Coch, 2014 © Hawlfraint y Goron (2016) Cadw

  • Golwg ar geinder yr Ystafell Groeso, 2014 © Hawlfraint y Goron (2016) Cadw

    Golwg ar geinder yr Ystafell Groeso, 2014 © Hawlfraint y Goron (2016) Cadw

  • Llun o’r ystafell wledda ysblennydd, lleoliad sawl cinio a pharti dros y blynyddoedd 2014 © Hawlfraint y Goron (2016) Cadw

    Llun o’r ystafell wledda ysblennydd, lleoliad sawl cinio a pharti dros y blynyddoedd 2014 © Hawlfraint y Goron (2016) Cadw

  • Llun o’r gegin, fel y byddai wedi edrych ar anterth y safle, 2014 © Hawlfraint y Goron (2016) Cadw

    Llun o’r gegin, fel y byddai wedi edrych ar anterth y safle, 2014 © Hawlfraint y Goron (2016) Cadw

  • Llun o ystafell wely hardd y Fonesig Bute, 2014 © Hawlfraint y Goron (2016) Cadw

    Llun o ystafell wely hardd y Fonesig Bute, 2014 © Hawlfraint y Goron (2016) Cadw

  • Llun o Gastell Coch o’r clos mewnol, 2014 © Hawlfraint y Goron (2016) Cadw

    Llun o Gastell Coch o’r clos mewnol, 2014 © Hawlfraint y Goron (2016) Cadw

  • Castell Coch yn ei wisg 'Frozen', 2015 © Hawlfraint y Goron (2016) Cadw

    Castell Coch yn ei wisg 'Frozen', 2015 © Hawlfraint y Goron (2016) Cadw

Mae 2016 yn nodi pen blwydd Castell Coch yn 125 oed ac i ddathlu’r achlysur, mae gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Llywodraeth Cymru (Cadw) wedi rhyddhau archif o ddelweddau o’r safle wrth iddo ailagor ei ddrysau (Chwefror 2016) ar ôl bod ynghau dros y gaeaf.

Wedi’i ryddhau ar y cyd â Chomisiwn Brenhinol Henebion Cymru, mae’r casgliad o luniau’n ymestyn ar draws cyfnod o ddegawdau, o ailadeiladu’r safle yn 1891 hyd heddiw.

Wedi’i gymryd yn rhannol o archif y Comisiwn Brenhinol (Cofnod Henebion Cenedlaethol Cymru) mae’r casgliad hwn sydd wedi’i ddethol yn unswydd yn cynnwys rhai o’r lluniau hynaf a mwyaf diddorol a dynnwyd erioed o Gastell Coch – o’r lluniau du a gwyn o’r tu mewn a dynnwyd yn y 1940au, i lun Fictorianaidd amrwd o’r castell a dynnwyd pan oedd yn cael ei adeiladu, a hyd yn oed ambell lun hanesyddol a dynnwyd o’r safle o’r awyr.

Hefyd, mae lluniau eiconig o orffennol mwy diweddar y Castell – gan gynnwys llun o’i addasiad ‘Frozen’ diweddaraf ym mis Rhagfyr 2015 – wedi’u cynnwys, i gynnig persbectif modern o’r heneb enwog hon sydd wedi ymddangos mewn cymaint o ffotograffau.

Gyda’i gilydd, mae’r ffotograffau’n dangos sut mae’r dirwedd o amgylch y castell a’r datblygiadau mewn technoleg ffotograffiaeth wedi newid yn ystod y 125 o flynyddoedd.
Bu Castell Coch gyda’i hanes hir a chyfoethog, a adeiladwyd ar weddillion caer ganoloesol a elwid ar un adeg yn ‘castrum rubeum’ neu ‘y castell coch’ – yn adfail am ganrifoedd cyn ei aileni o dan ofal Trydydd Ardalydd Bute a’i bensaer, William Burges.

Ers ei gwblhau yn 1891, mae Castell Coch wedi cael ei drawsnewid o fod yn dŷ haf rhwysgfawr i fod yn heneb ramantus, sy’n croesawu miloedd o ymwelwyr bob blwyddyn.

Meddai Ken Skates, y Dirprwy Weinidog Diwylliant, Twristiaeth a Chwaraeon: “Mae’r casgliad o luniau sy’n dathlu pen blwydd Castell Coch yn 125 oed yn datgelu cyfres o ddelweddau anghyfarwydd, hanesyddol ac unigryw o Gastell Coch drwy’r degawdau mewn ymdrech i ddathlu safle sydd wedi ennyn cymaint o edmygedd am ei bensaernïaeth Gothig ryfeddol a’i apêl hanesyddol.

“Mae’r casgliad yn cynnig hanes o’r castell mewn ffotograffau, gan ddod â hanes y safle ar draws y degawdau’n fyw i ymwelwyr ar-lein a darpar ymwelwyr. Mae hon yn ffordd wych o ddathlu carreg filltir pen blwydd y safle’n 125 oed ac rwyf mor falch bod Llywodraeth Cymru a’r Comisiwn Brenhinol wedi gallu cyflwyno’r casgliad hwn i’r cyhoedd i’w fwynhau.”

Am ragor o wybodaeth am dâl mynediad ac oriau agor Castell Coch ewch i'n tudalen Dyddiau Allan, dewch o hyd i Cadw ar Facebook neu dilynwch @CadwCymru ar Twitter.