Prosiect treftadaeth yn cysylltu tref Dinbych gyda ei gorffennol hanesyddol

Dydd Gwener 19 Rhagfyr 2014

Mae Prosiect Cysylltu Tref - Castell Dinbych wedi cysylltu y gorffennol a'r bresennol gyda chyfres o weithiau celf arloesol a gwelliannau llwybr fel rhan o'r Prosiect Twristiaeth Treftadaeth

  • Llun o gwaith celf gan Joss Smith

    Gwaith celf gan Joss Smith

  • Llun o'r gwaith celf ar Lôn Brombil gan Ann Catrin Evans aDyfed Wyn Jones

    Gwaith celf ar Lôn Brombil gan Ann Catrin Evans a Dyfed Wyn Jones

  • Llun o gwaith celf gan Joss Smith

    Gwaith celf gan Joss Smith

Mae prosiect Cysylltu Tref – Castell Dinbych wedi’i ddatblygu i ddenu mwy o ymwelwyr i’r dref a rhoi rheswm iddynt aros yn hirach fydd yn ei dro yn cefnogi’r busnesau lleol ac yn cynorthwyo i ddatblygu’r economi leol.

Mae’r prosiect yn ategu at y gwaith gwych a wnaed yn ddiweddar gan Cadw yng Nghastell Dinbych, un o brif atyniadau twristaidd hanesyddol Dinbych. Darparodd £610,000 o gyllid gan Brosiect Twristiaeth Treftadaeth Cadw ganolfan ymwelwyr newydd a adeiladwyd yn arbennig ynghyd â sicrhau bod teithiau cerdded muriau’r dref yn fwy hygyrch.  Mae’r ddau brosiect yn ffurfio rhan o Brosiect Twristiaeth Treftadaeth £19 miliwn Cadw sy’n cael ei ariannu’n rhannol gan Gronfa Ddatblygu Rhanbarthol Ewrop (ERDF) trwy Lywodraeth Cymru.

Mae’r prosiect diweddaraf yn canolbwyntio ar drawsnewid Lôn Brombil yn llwybr diddorol  a chyffrous rhwng canol y dref, y castell a waliau’r dref, un o gyfrinachau gorau Dinbych. Trwy sicrhau bod y llwybr yn fwy deniadol, bydd yn annog ymwelwyr i ddefnyddio’r llwybr wrth iddynt deithio rhwng canol y dref, y castell a waliau’r dref.  Mae’r ymchwil yn dangos nad yw holl ymwelwyr y castell ar hyn o bryd yn ymweld â chanol y dref ac nid yw’r holl ymwelwyr i ganol y dref hyd yn oed yn gwybod am y castell a waliau’r dref.

Bydd gwella edrychiad y lôn, gan ei thrawsnewid yn brif lwybr yn creu gwell cynnig i ymwelwyr ac yn cynorthwyo i barhau taith Dinbych i fod yn gyrchfan adnabyddus i ymwelwyr.

Mae’r prosiect wedi cynnwys darparu gwell arwyddion i'r castell ar gyfer cerbydau a rhwng y castell a chanol y dref.   Fodd bynnag, rhan fwyaf cyffrous y prosiect yw gosod nifer o ddarnau o waith celf.

Penododd grŵp llywio’r prosiect, sy’n cynrychioli’r cyngor tref, grwpiau twristiaeth a busnes, Cyngor Sir Ddinbych a Cadw, bum arlunydd a gomisiynwyd i ddehongli’r astudiaeth ddichonoldeb ar gyfer Lôn Brombil a gynhaliwyd gan Grŵp Twristiaeth Dinbych cyn cychwyn y prosiect hwn.  Roedd canlyniadau’r astudiaeth yn dangos fod pobl Dinbych yn ffafrio thema blodyn y banadl ac felly mae’n rhan amlwg yn y gwaith celf.

Mae dau arlunydd o Gymru, Ann Catrin Evans o Gaernarfon a Dyfed Wyn Jones o Ddinbych, wedi creu rhwyllau ffenestr deniadol newydd, goleuadau uwch ben addurniadol ac arwydd trawiadol i ddangos y ffordd i fyny Lôn Brombil o ganol y dref.  Mae Ann a Dyfed wedi defnyddio dyluniadau yn seiliedig ar flodyn y banadl, 'allwedd’ Dinbych a hanes lleol.  Yn dilyn ymarfer brandio mae’r allwedd wedi datblygu i fod yn logo newydd ar gyfer Dinbych.

Dywed Dyfed “Roeddwn i ac Ann yn llawn cyffro ar ôl cael ein dewis ar gyfer y gwaith gan ein bod yn hanu o Ogledd Cymru (Rwyf i'n dod o Ddinbych).  
Rydym wedi mwynhau gweithio gyda’n gilydd ar y prosiect, yn ymchwilio a dylunio yn seiliedig ar hanes Dinbych er mwyn llunio gwaith fydd yn adrodd ychydig o hanes cyfoethog y dref hon.”

Mae Rebecca Gouldson, sydd yn byw ym Mryste ond â theulu’n byw yn Rhuthun, wedi dylunio gorchuddion tyllau archwilio newydd.  Mae cymaint o orchuddion tyllau archwilio ar hyd llwybr troed Lôn Brombil felly penderfynodd y grŵp llywio y byddai’n gyffrous pe bai’r gorchuddion yn rhan o’r profiad cyffredinol.  Mae Rebecca wedi defnyddio mapiau hanesyddol o Ddinbych i ddylanwadu ar ei dyluniadau ac wedi ymgorffori manylion hanesyddol pwysig megis y rheilffordd, y diwydiant creu menig ac unigolion hanesyddol adnabyddus megis yr awdur Kate Roberts a Hugh Myddleton.

Mae'r bardd Rhys Trimble, o Fethesda, wedi cyfansoddi cerdd Gymraeg a cherdd Saesneg sydd wedi’u stensilio ar hyd wal y lôn.  

Yn olaf, mae’r cerflunydd, Joss Smith, o Lundain, wedi cynhyrchu cerflun deniadol ar y troad i’r lôn yng Ngerddi Temple Bar ac mae modd ei weld o’r Stryd Fawr.  Mae hefyd wedi cynhyrchu dau gerflun llai sy’n hedfan allan o’r wal ar hyd y lôn.   Mae dyluniadau Joss yn seiliedig ar gymeriad chwedlonol Blodeuwedd o’r Mabinogi a naw blodeuyn grym.  Mae’r banadl yn un o’r naw blodeuyn.

Mae Joss yn disgrifio ei ymarfer fel “un sy’n cynnwys gwybodaeth o hanes cerflunio ac rwy’n derbyn ysbrydoliaeth gan nifer o genres.  Mae gennyf ddull eithaf ffurfiol o ran gwaith ar gyfer safleoedd cyhoeddus ac rwy’n ystyried maint, onglau gweledol, deunyddiau adeiladu amlwg a’u lliw ynghyd â hanes a threftadaeth i ddiffinio themâu.  Rwy’n gwneud mwy a mwy o ymdrech yn fy ngwaith i greu rhywbeth fydd yn cadw ystyr ac yn berthnasol dros amser.”
Mae’r holl waith celf wedi’i gynllunio’n ofalus er mwyn sicrhau bod yr ymwelwyr yn dymuno gwybod beth sydd i ddod nesaf ac felly’n parhau i gerdded i fyny neu i lawr y lôn gan sicrhau fod y daith rhwng y castell  a chanol y dref yn haws, yn ddiddorol  a chyffrous.  Dywedodd y Cynghorydd Gwyneth Kensler ‘Mae hwn yn brosiect cyffrous iawn ac yn berffaith ar gyfer Dinbych er mwyn gallu arddangos hanes pwysig a chanol y dref ddeniadol.  Mae angen i ni hyrwyddo Dinbych fel cyrchfan i dwristiaid i ddod â mwy o ymwelwyr i’r dref i gefnogi’r economi leol.  Rwy’n siŵr y bydd y prosiect hwn yn gwneud hynny.’