Gweinidog yn rhoi'r golau gwyrdd i gynllun i adfywio gwaith copr

Dydd Gwener 13 Mehefin 2014

Mae prosiect sylweddol i adnewyddu safle gwaith copr hanesyddol y Morfa yn yr Hafod, Abertawe, wedi cael ei gymeradwyo.

  • Llun o safle Gwaith Copr Hafod

    Safle Gwaith Copr Hafod

  • Llun o daith yn yr lawnsiad o'r Gwaith Copr Hafod

    Taith yn yr lawnsiad o'r Gwaith Copr Hafod

  • Llun o plant lleol yn berfformio yn lawnsiad or safle Gwaith Copr Hafod

    Plant lleol yn perfformio yn lawnsiad or safle Gwaith Copr Hafod

Ymwelodd John Griffiths, Gweinidog Diwylliant a Chwaraeon Llywodraeth Cymru, â'r safle ddydd Iau 12 Mehefin i edrych ar y cyfan sydd wedi cael ei gyflawni yn ystod cam cyntaf cynllun adfywio helaeth yno.

Mae cam cyntaf prosiect Cu@Swansea, sydd dan arweiniad Prifysgol Abertawe a Chyngor Abertawe, bellach wedi'i gwblhau. Mae'r gwaith wedi cynnwys cynnal a chadw adeiladau rhestredig a oedd mewn cyflwr gwael, gan gynnwys y pwerdy a'r labordy, clirio llystyfiant a gosod llwybrau cerdded.

Mae gwaith celf hefyd wedi cael ei gyflwyno yn ogystal â llwybr sain sy'n adrodd hanesion pobl a fyddai wedi gweithio ar y safle ar ei anterth yn y 1850au.

Ariennir prosiect Cu@Swansea gan Brosiect Twristiaeth Treftadaeth Cadw, a ariennir yn rhannol gan Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop. Fe'i hariennir hefyd gan raglen Ardaloedd Adfywio Llywodraeth Cymru a Chyngor Abertawe. Yn y ddwy flynedd ddiwethaf, dyrannwyd £916,000 o arian Llywodraeth Cymru gan y Prosiect Twristiaeth Treftadaeth a'r rhaglen Ardaloedd Adfywio i ariannu amrywiaeth o gynlluniau ar y safle.

Meddai Mr Griffiths, "Mae'r gwaith hyd yma ar brosiect Cu@Swansea wedi creu argraff dda iawn arnaf. Mae gwaith copr y Morfa yn yr Hafod yn rhan hynod bwysig o dreftadaeth ddiwydiannol Abertawe a bydd adfywio'r safle sydd wedi bod yn segur mor hir o fudd i'r ardal mewn cynifer o ffyrdd. Bydd yn gyfraniad sylweddol at adfywio'r ardal ac yn creu cyfleoedd gwych i bobl leol ac ymwelwyr â'r ddinas ddysgu mwy am hanes Abertawe yn ogystal â diogelu nifer o adeiladau rhestredig sydd mewn cyflwr gwael."

Meddai'r Cynghorydd Nick Bradley, Aelod Cabinet Cyngor Abertawe dros Adfywio, "Dyma safle o bwysigrwydd hanesyddol ryngwladol mawr oherwydd ei fod unwaith yn chwarae rhan hollbwysig ym masnach gopr y byd pan fo Abertawe wrth wraidd y chwyldro diwydiannol. Mae'n safle sydd wedi bod yn segur yn rhy hir ond mae gweithio mewn partneriaeth agos â Phrifysgol Abertawe a Llywodraeth Cymru yn golygu ein bod wedi dechrau rhoi bywyd newydd iddo. Mae'n hollbwysig oherwydd bod dyletswydd arnom i ddiogelu ein treftadaeth fel y gall cenedlaethau'r dyfodol ei mwynhau ac elwa ohoni."

Roedd yna hefyd Gwyl Hanes Byw lle ymhlith rhai o'r gweithgareddau yn yr wyl oedd y cyfle i wylio copr yn cael ei greu. Hefyd roedd perfformiadau cerdd a dawns byw, ffilmiau cymunedol a sgyrsiau am ddiwydiant copr Cymru. Rhai o'r gweithgareddau eraill oedd band pres ar fad cymunedol newydd Abertawe 'Copper Jack' a sgyrsiau am y cysylltiad rhwng copr a chwrw. Mae gweithdai ar thema copr a sesiynau creu pypedau ac adrodd straeon wedi cael eu trefnu i blant.

Hefyd fwynheuodd ymwelwyr wwaith celf a osodwyd yn ddiweddar a chlywed y synau a oedd unwaith yn cael eu creu gan y gwaith copr trwy arddangosyn sain rhyngweithiol a ddatblygwyd gan Brifysgol Abertawe. Mae'r gwaith celf yn cynnwys fersiwn bitw o'r dwsinau lu o simneiau a oedd unwaith mor amlwg yng Nghwm Tawe isaf yn y 19eg ganrif a dechrau'r 20fed ganrif.

Ewch i we-fan Coppor Cymru and fwy o wybodaeth. Hefyd gallwch ddilyn @copperhistories ar Twitter neu hoffi Gwaith Copr Morfa'r Hafod ar Facebook.