Dathlu'r Magna Carta yng Nghymru gyda Cadw

Dydd Sul 23 Tachwedd 2014

Mae pen-blwydd 800eg y siarter a newidiodd wyneb hanes yn cael ei dathlu ar safleoedd hanesyddol

Llun o Castell Cilgerran

Castell Cilgerran

Yn 1215, mewn cae yn Runnymede, seliwyd siarter gan Frenin John a newidiodd hanes - y Magna Carta. Un gŵr a oedd yn bresennol wrth selio'r Magna Carta, ac y mae ei enw yn ymddangos ochr yn ochr â'i fab, ydy William Marshal - ‘y Marchog Rhagoraf', Iarll Penfro a Chas-gwent ac yn ddiweddarach Rhaglyw Lloegr.

Er mwyn dathlu'r achlysur arbennig hwn, bydd Cadw yn nodi 800 mlynedd ers selio'r Magna Carta yn 2015 gyda chyfres o ddigwyddiadau a gweithgareddau ar ddwy o'i safleoedd - y cestyll yng Nghas-gwent a Chilgerran, yr oedd y ddau ohonyn nhw’n strategol bwysig i William Marshal.

Bydd llwybr yn annog ymwelwyr i ddilyn stori'r Magna Carta ar draws safleoedd de Cymru, ac yn cysylltu â safleoedd ar hyd ei lwybr sydd â chysylltiadau â'r teulu Marshal. Y naill ochr a'r llall i'r llwybr, ar ben dwyreiniol a gorllewinol safleoedd Cadw yng Nghymru y bydd dau gerflun helyg gwych.

Mae'r dathliadau'n bosibl trwy grant a ddyfarnwyd gan Bwyllgor Coffau 800 Mlynedd Ymddiriedolaeth y Magna Carta a'i ddiben yw tynnu sylw a chreu darlun o gyfraniad William Marshal i'r digwyddiad byd-enwog hwn.

Yn ôl ceidwad castell Cilgerran, Catherine Collins, “Rydym wrth ein bodd yn derbyn yr arian hwn gan Ymddiriedolaeth y Magna Carta ar gyfer pen-blwydd mor bwysig. Mae William Marshal yn arwr nodedig o fewn hanes canoloesol. Bydd y nawdd hwn yn caniatáu i ymwelwyr â Chymru ddysgu mwy am y gŵr anhygoel hwn a'i gysylltiad â Chymru a'r Magna Carta.”

Mae Pwyllgor Coffau 800 Mlynedd Ymddiriedolaeth y Magna Carta wedi derbyn cyfrifoldeb gan Ymddiriedolaeth y Magna Carta i gydlynu gweithgareddau, codi proffil y pen-blwydd a chyflwyno nifer o ddyheadau cenedlaethol a rhyngwladol allweddol. Am ragor o wybodaeth, ewch i wefan Magna Carta 800.