Safon Brydeinig newydd ar gyfer gwarchod adeiladau hanesyddol

Dydd Mercher 05 Mawrth 2014

Mae'r Sefydliad Safonau Prydeinig wedi cyhoeddi canllaw newydd ar gyfer gwarchod adeiladau hanesyddol yn y DU.

  • Bwthyn Treftadaeth

    Bwthyn Treftadaeth

  • Plas Mawr

    Plas Mawr

  • Castell Coch

    Castell Coch

  • Llys Tre-tŵr

    Llys Tre-tŵr

BS 7913 — Guide to the conservation of historic buildings yw'r unig ganllaw cenedlaethol awdurdodol yn y DU, ac mae'n mynd y tu hwnt i'r pynciau arferol — megis moeseg cadwraeth a deunyddiau dilys — er mwyn mynd i'r afael â materion megis sicrhau bod gwaith cadwraeth o'r safon uchaf a dulliau priodol o reoli eiddo.

Dywedodd Cyfarwyddwr Cynorthwyol Cadw, John Edwards, sef prif awdur a chadeirydd y panel drafftio:  'Mae'r safon hon ar gyfer pob adeilad traddodiadol, nid y rhai Rhestredig yn unig.

'Fe'i hanelir at bawb, nid arbenigwyr yn unig — ac mae hyn yn arbennig o bwysig gan fod y mwyafrif o'r rhai sy'n delio ag adeiladau hŷn yn y DU yn dod o ran brif ffrwd y diwydiant ac yn delio â chwarter stoc adeiladu'r DU.

'Mae'r canllaw newydd hwn yn rhoi gwybodaeth werthfawr, ddiweddar ac yn nodi lle gellir dod o hyd i wybodaeth ychwanegol.'

Tra bod llawer o nodweddion nodedig yn y canllaw, mae'r angen i gynllunio a rheoli'n gywir, faterion sy'n amrywio o arwyddocâd i safon y gwaith, yn amlygu'i hun fel cynhwysion hanfodol yn y broses gadwraeth.

Mae'r canllaw newydd yn ceisio cyfuno gwahanol ofynion holl wledydd y DU a chafodd ei baratoi gan banel yn cynnwys amrywiaeth eang o arbenigwyr o bob cwr o'r DU, gan gynnwys cyrff cadwraeth a sefydliadau proffesiynol.

Eglurodd John Edwards fod y broses o greu'r safon wedi bod yn heriol iawn.

'Cafodd amrywiaeth o sefydliadau a disgyblaethau eu cynrychioli ar y panel, ac amlygodd y broses ymgynghori lawer o sylwadau amrywiol a chroes. Bu'n rhaid i ni greu cydbwysedd a chynhyrchu dogfen sy'n ystyried y llu o sylwadau a fynegwyd.'

Mae'r safon newydd yn disodli argraffiad cyntaf BS 7913, a gyhoeddwyd yn 1998.

Ychwanegodd John Edwards: 'Ers 1998, mae'r agwedd tuag at gadwraeth wedi newid rywfaint. Bellach, mae mwy o bwyslais ar ystod eang o faterion sy'n cael eu hystyried yn faterion 'arwyddocaol' — a gaiff ei ddisgrifio'n dda ynn egwyddorion cadwraeth cyhoeddedig sefydliadau megis English Heritage a Cadw.

'Mae materion eraill, megis newid yn yr hinsawdd, effeithlonrwydd ynni a chynaliadwyedd, hefyd yn rhan gadarn o'r agenda gadwraeth bellach, ac felly fe'u cynhwysir yn y safon hon.'