Bryngaer Coed Llanmelin

Bryngaer Coed Llanmelin

Bryngaer Coed Llanmelin

Bryngaer o Oes yr Haearn yw Llanmelin sydd ychydig dros filltir (2km) i'r gogledd-orllewin o Dref Rufeinig Caer-went, rhwng Casnewydd a Chas-gwent. Yn draddodiadol, credwyd mai Llanmelin oedd canolfan llwyth y Silwriaid cyn i'r Rhufeiniaid gyrraedd, ond nid oes tystiolaeth gadarn i gefnogi'r syniad hwnnw.

Yn gyffredinol, dechreuodd bryngaerau ymddangos tua 1000CC neu 3,000 o flynyddoedd yn ôl. Yng ngororau Cymru, fodd bynnag, mae'n debyg y cafodd y rhan fwyaf o'r bryngaerau eu hadeiladu tua 400CC i 500CC. Clostiroedd bach, gydag un clawdd - a elwir yn rhagfur - a ffos, oedd fwyaf cyffredin. Yn aml, câi rhagfuriau a mynedfeydd mwy cywrain eu hychwanegu yn ddiweddarach a gallai bryngaerau fod wedi parhau i gael eu defnyddio hyd at 2,000 o flynyddoedd yn ôl.

Ni wyddom pa un a adeiladwyd yr elfennau mwy cywrain hyn oherwydd bygythiad gwirioneddol neu fel rhyw fath o arddangosfa, ond mae amrywiaeth y siapiau a'r nodweddion yn awgrymu bod iddynt sawl swyddogaeth.

Mae Llanmelin, o'i leoliad uchel uwchben y gorlifdir, yn dilyn y patrwm datblygiad hwn. Dechreuodd fel un clawdd a ffos. Ychwanegwyd rhagor o gloddiau a chan mlynedd yn ddiweddarach, cafodd y fynedfa ei hailfodelu a'i hatgyfnerthu.

O dystiolaeth a ganfuwyd wrth gloddio, gwyddom fod pobl yn byw mewn tai crwn yma wedi'u gwneud o bren a mwd. Roeddent yn cadw ac yn bwyta gwartheg, defaid a moch, yn defnyddio crochenwaith, yn toddi copr ac yn cerfio cyrn ceirw coch. 

Heddiw, dim ond y sylfeini sydd ar ôl yn Llanmelin. Maent yn cynnwys tair elfen wahanol: y prif wersyll, y rhan atodol, sef cyfres o glostiroedd hirsgwar a ychwanegwyd at y prif wersyll, a'r gaer allanol, tua 275 llath (250m) i ffwrdd mewn coetir gerllaw'r ffordd.

Mae Llanmelin yn gartref i lawer o anifeiliaid a blodau gwahanol hefyd. Mae'n bosib y dewch ar draws gwiberod ar y safle hwn. Mae gwiberod yn rhywogaeth a warchodir. Fe'ch cynghorir i wneud y canlynol:

• Cadw at lwybrau troed a gwisgo esgidiau synhwyrol
• Os byddwch yn gweld gwiber, arhoswch iddi symud neu cerddwch o'i chwmpas — peidiwch a’i pigo i fynnu
• Cadwch gŵn ar lwybrau ac ar denynnau — os byddwch yn meddwl bod eich ci wedi cael ei frathu neu'n mynd yn sâl ar ôl ymweld ag ardal lle mae gwiberod yn bresennol, ewch ag ef at filfeddyg ar unwaith
• Os cewch chi eich brathu gan wiber, er bod hynny'n annhebygol, ewch i'r ysbyty ar unwaith

Bryngaer Coed Llanmelin — Gwaith cloddio

Oriau Agor

Dyddiadau
1 Ebrill 2017 - 31 Mawrth 2018

Amseroedd
Bob dydd 10.00am - 4.00pm

Mynediad olaf 30 munud cyn cau

Ar gau 24, 25, 26 Rhagfyr a 1 Ionawr

Am amseroedd agor ar hyd y flwyddyn cliciwch 'Gweld yr holl wybodaeth i ymwelwyr'

Admission costs

Oedolyn - Am ddim/Free
Teulu - Am ddim/Free
Pensiynwyr, myfyrwyr a phlant o dan 16 - Am ddim/Free
Pobl anabl a chydymaith - Am ddim/Free

Cyfleusterau a gwybodaeth

Dim ysmygu

  • Rhaid i blant o dan 16 oed fod yng nghwmni oedolyn
  • Cŵn cymorth yn unig
  • Dim ysmygu
  • Parcio - parcio cyfyngedig [hyd at 3 char] ar gael ar arwyneb graean. Mae'r maes parcio yn gymharol bell o'r heneb. Gall y ddaear fynd yn rhydd a llithrig mewn tywydd gwlyb
  • Noder bod signal ffôn symudol yn gallu bod yn anghyson mewn rhai llefydd
  • Nid yw Cadw yn caniatáu hedfan dronau o’u safleoedd nac uwchlaw eu safleoedd. Yr unig rai sydd â hawl i wneud hynny yw contractwyr sydd wedi’u comisiynu i gyflawni dyletswyddau penodol. Bydd y contractwyr hynny yn cyflawni gofynion CAA yn llawn ynghyd â bod a sicrwydd yswiriant ac yn gweithredu dan amodau sydd wedi’u rheoli.

Gweld yr holl wybodaeth i ymwelwyr
Nid yw Javascript yn gweithio ar y porwr hwn ac ni ellir dangos y map. I weld y map, trowch Javascript ymlaen a diweddarwch y dudalen.

Cyfarwyddiadau

Car Ffordd 11/4m (2km) i’r Gog. Orll. o Gaer-went, oddi ar yr A48m; 6m (9.7km) i’r Gor. o Gas-gwent.

Rheilffordd Rheilffordd Caldicot 5m (8.1km).