24 o Anturiaethau Treftadaeth 'Epig'

Dewiswch o blith y 24 o anturiaethau treftadaeth 'Epig' hyn i’w mwynhau ledled Cymru yn ystod Blwyddyn Antur Croeso Cymru 2016...

1. Gweld het, chwip a siaced Indiana Jones
….yn ogystal ag aur Inca, penglogau grisial a mymi Eifftaidd, yn ystod arddangosfa Trysorau: Anturiaethau Archaeolegol yn Amgueddfa Genedlaethol Cymru — yn agored tan 30 Hydref.  

2. Syllu ar y sêr ymysg adfeilion Abaty cadwedig gorau Cymru
Ymunwch â digwyddiad syllu ar y sêr arbennig Abaty Tyndyrn ar 22 Ebrill i weld cawod meteorau Lyrid yn lleoliad ysblennydd o un o adfeilion enwocaf Cymru.


3. Arogli powdwr gwn ffres brwydr Rhyfel Cartref
Sir Forgannwg, Mai 1648. Mae Afon Elái yn goch â gwaed y milwyr wrth i 11,000 o ddynion wrthdaro mewn brwydr waedlyd. Camwch yn ôl mewn hanes at y ddrama yn ail-gread Amgueddfa Werin Cymru Sain Ffagan, 28 a 29 Mai.  

4. Darganfod darluniau swynol Quentin Blake
…yn Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd, gydag arddangosiad am ddim sy'n cwmpasu darluniau o glasuron Roald Dahl yn ogystal â’i lyfr ei hun, Clown. Bydd yr arddangosfa’n cael ei chynnal rhwng 16 Gorffennaf a 20 Tachwedd.

5. Mynd yn agos at greadur mytholegol ffyrnig
Mae'n mesur pedwar metr o hyd a dau fetr o led, mae ganddo groen du a choch fel ymlusgiaid, ffroenau tanllyd llawn mwg, a chrafanc yn estyn am allan i ddal pobl sy'n mynd heibio. Dewch i weld y Ddraig yng Nghastell Caerffili tan 1 Gorffennaf.

6. Archwilio beth sy'n digwydd y tu ôl i’r llenni mewn Llyfrgell Genedlaethol
Dewch am gipolwg gyda thaith wedi ei thywys am ddim o gwmpas y Llyfrgell Genedlaethol, bob dydd Llun am 11am a dydd Mercher am 2.15pm.

7. Dysgu sut oedd Cymru’n toi’r byd ar un adeg
...drwy bori mewn llyfr! Yn fwy penodol Llechi Cymru: Archaeoleg a Hanes y Comisiwn Brenhinol, sy'n dangos 'ffordd o fyw' byd llechi trigolion Eryri ar un cyfnod. Mae’r adolygwyr yn sicr yn canu clodydd y gyfrol.

8. Seiclo i Gastell Coch
Seiclwch y llwybr hardd at y ffug-gastell hwn o oes Fictoria! Mae campwaith William Burges, Castell Coch, ar lwybr lefel uchel Taith Taf o Dongwynlais i Nantgarw.

9. Dysgu sgiliau goroesi 2,000 o flynyddoedd oed
Dilynwch esiampl y Rhufeiniaid drwy ddysgu pethau sylfaenol fel cynnau tanau, gwneud cuddfannau a defnyddio dril bwa yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru. Rhybudd: rhaid i chi fod yn hoff o fwd!

10. Bod yn ddarn gwyddbwyll ar fwrdd gwyddbwyll maint pobl
Ewch draw i Gastell Caernarfon i chwarae 'Gêm y Coronau', bwrdd gwyddbwyll maint pobl sy'n esbonio gwreiddiau tywysogion Cymru, o groes Elisedd hyd heddiw.


11. Mynd ar helfa drysor gydag archaeolegydd go iawn
... Sef yr archeolegydd a'r anturiaethwr o fri yn Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru, Idaho Evans. Ymunwch ag ef ar yr helfa ac fe allech chi ennill gwobrau, hefyd!

12. Cymryd golwg unigryw ar Gymru — o'r awyr
Prydain o'r Awyr: Cymru yw casgliad teithiol y Comisiwn Brenhinol o ffotograffau hanesyddol hynaf a mwyaf diddorol ein cenedl. Ewch i’w weld wrth iddo deithio i nifer o safleoedd Cadw eleni.


13. Creu eich castell Lego eich hun
Adeiladwch eich replicas eich hun o gestyll gyda thros 3,000 o friciau Lego yng ngweithdai 'Creu gyda Cadw’, sy'n cael eu cynnal dros wyliau'r Pasg yng Nghastell Caerffili a Chastell Caernarfon.

14. Gwisgwch eich dillad gorau
Gwisgwch yn smart ar Ŵyl y Banc Sulgwyn cyn ymweld â Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru, a galwch heibio eich hoff adeiladau i weld os oes rhywun gartref. Y lle delfrydol i gael eich gweld yn eich dillad gorau dros benwythnos Gŵyl y Banc! 

15. Cyfarfod ‘Una’ — injan stêm 111 mlwydd oed
Yn gwbl weithredol ac yn cael ei thanio'n rheolaidd, mae hi’n olygfa ysblennydd, yn teithio'n falch yn lifrai sgleiniog coch y Midland Railway. Dewch i’w chyfarfod fel rhan o antur i Amgueddfa Lechi Cymru.

16. Blasu teisennau cri cartref mewn caffi gyda golygfa
... Yng Nghaffi Pendinas y Llyfrgell Genedlaethol — gyda golygfa drawiadol dros Fae Ceredigion.  

17. Cael picnic mewn Safle Treftadaeth y Byd
Biwmares, Conwy, Caernarfon a Harlech — dyma gestyll sy’n rhan o Safle Treftadaeth y Byd UNESCO.  Bachwch flanced ac ewch am bicnic yn yr ‘enghreifftiau gorau’ o bensaernïaeth filwrol diwedd y 13eg ganrif a dechrau'r 14eg ganrif yn Ewrop.


18. Dathlu cyfraniad unigryw Roald Dahl
Ewch i ganol Caerdydd ar gyfer dathliad ‘Dinas yr Annisgwyl’ ym mis Medi 2016 — cyfres o berfformiadau stryd yn dathlu pob peth yn gysylltiedig â Dahl drwy berfformiadau theatrig a chelfyddydol.

19. Teithio 300 troedfedd dan ddaear
Dewch i weld sut beth oedd bywyd i filoedd o ddynion oedd yn gweithio ar ffas lo Big Pit Amgueddfa Lofaol Cymru, ac ewch ar daith i’r dyfnderoedd islaw drwy siafft y pwll.  

20. Darganfod palod a hanes Oes yr Haearn ar Ynys Sgomer
Yn enwog am ei phalod ac adar y môr eraill sy'n nythu yno, mae Sgomer hefyd yn gartref i rai o'r aneddiadau cytiau cadwedig gorau yn unrhyw le ym Mhrydain. Dewch draw i weld.

21. Dychmygu eich stori antur eich hunan
…yn Hafan, y lle i deuluoedd a phlant yn y Llyfrgell Genedlaethol.


22. Gwylio cartŵn clasurol o Gymru
Gwyliwch ffilm a chartŵn clasurol o Gymru i blant yn y Drwm yn Archif Genedlaethol Sgrin a Sain Cymru.


23. Dringo at fryngaer Oes Haearn  
...a gweld gwaith cloddio dros 2,000 o flynyddoedd oed yn ystod ymweliad â Bryngaer Pen Dinas, Bae Ceredigion. 

24. Cysgu mewn castell
…Yn Hwylnos Ganoloesol Castell Caerffili, 11-14 Mai 2016. Bydd y digwyddiad eclectig hwn yn cynnwys adrodd straeon gyda’r nos, helfeydd trysor a llwybrau.