Cadwraeth ar Safleoedd Cadw

Cadwraeth ar safleoedd Cadw

Cadwraeth ar safleoedd Cadw

Mae llawer o safleoedd Cadw yn adfeilion — ond nid yw hynny'n golygu nad ydym yn gofalu amdanynt!

Rydym yn gofalu am rai o'r safleoedd hanesyddol pwysicaf yn y byd a'n nod yw sicrhau y cyflawnir gwaith cadwraeth o'r radd flaenaf. Ceir rhaglen dreigl o waith cadwraeth i gadw henebion er mwynhad cenedlaethau'r dyfodol. Gall y gwaith hwnnw gael ei gyflawni gan Cadwraeth Cymru, sef tîm mewnol Cadw o grefftwyr medrus neu drwy gontractwyr dethol sy'n arbenigo ym maes cadwraeth henebion. Goruchwylir yr holl waith gan staff technegol a phroffesiynol mewnol Cadw er mwyn sicrhau cydymffurfiaeth ag  Egwyddorion Cadwraeth Cadw.

Mae Cadwraeth Cymru yn gyfrifol am gyflawni gwaith cadwraeth am y tro cyntaf a gwaith cadwraeth arbenigol ar y 127 o henebion sydd o dan ofal Cadw. Er bod y gwaith yn ddiddiwedd, mae'n rhoi boddhad mawr; a cheir tystiolaeth o hyn drwy'r buddiannau cymdeithasol ac economaidd a ddaw i gymunedau lleol yn sgîl henebion o'r fath. Mae angen gwneud gwaith cynnal a chadw ar rai adeiladau. Mae rhai eraill wedi mynd â'u pen iddynt gan nad oedd angen amdanynt bellach, a chipiwyd y pren a'r cerrig defnyddiol i'w hail-ddefnyddio. O ran cestyll, difrodwyd llawer ohonynt yn fwriadol ar ôl y Rhyfel Cartref fel na ellid eu defnyddio i herio'r llywodraeth newydd.

Ar ddiwedd y ddeunawfed ganrif, roedd yn ffasiynol ymweld ag 'adfeilion rhamantaidd.' Câi lleoliadau gwyllt a waliau'n drwch o eiddew eu hedmygu. Dyna pryd y daeth rhai o henebion Cadw yn atyniadau i ymwelwyr yn hytrach na safleoedd diwydiannol.

Mae gwarchod adfeilion yn dasg arbenigol. Ni chynlluniwyd waliau i sefyll ar eu pennau eu hunain; heb do i'w gwarchod cânt eu difrodi gan y tywydd. Byddai llawer o waliau cerrig wedi cael eu rendro ar y tu allan yn ogystal â'r tu mewn ar yr adeg y defnyddid yr adeilad, ond mae'r rendrad wedi diflannu i raddau helaeth gan adael olion yn unig. Mae llawer o ymdrech ynghlwm wrth ailosod gwaith cerrig nadd sydd wedi'i hindreulio, gan fod yn rhaid copïo'r cynllun gwreiddiol a defnyddio math tebyg o gerrig, yn aml o'r un chwarel hanesyddol.

Yn yr adran hon o'r wefan cewch wybod am brosiectau cyfredol a diweddar ar safleoedd Cadw ar hyd a lled Cymru.