Grantiau ar gyfer Cofebion Rhyfel

  • Cofeb rhyfel y dref yn Aberystwyth

    Codwyd cofebion rhyfel mewn safleoedd amlwg yn aml. Mae cofeb rhyfel y dref yn Aberystwyth, a ddyluniwyd gan Mario Rutelli o Rufain, wedi'i gosod o fewn y castell canoloesol. Mae cerflun adeiniog Buddugoliaeth fel petai'n ymestyn tuag at y môr.

  • Cofeb rhyfel yn Llandaf

    Mae delweddau cofebion rhyfel yn aml yn drawiadol. Yn Llandaf, mae dynes mewn gwisg Geltaidd yn cynrychioli'r lle ei hun. Mae'r ffigyrau o ddynion ifanc bob ochr iddi yn talu teyrnged i feibion Llandaf, gan gynnwys cyn-ddisgyblion Ysgol y Gadeirlan.

  • Gatiau addurnol ym Mhont-y-pŵl

    Gall cofebion rhyfel fod ar sawl ffurf. Mae'r gatiau addurnol hyn ym Mhont-y-pŵl yn coffáu'r rhai a fu farw yn y Rhyfel Byd Cyntaf (1914-18).

  • Mae milwr â reiffl a bidog yn pwyntio am i lawr ar y gofeb rhyfel yn y Rhyl. Mae'r safiad cyffredin hwn yn dynodi amser ar gyfer gweddïo a myfyrio.

    Mae milwr â reiffl a bidog yn pwyntio am i lawr ar y gofeb rhyfel yn y Rhyl. Mae'r safiad cyffredin hwn yn dynodi amser ar gyfer gweddïo a myfyrio.

  • Cofeb ryfel Y Fenni

    Yn y Fenni, mae'r myfyriwr llesg hwn yn adlewyrchu blinder rhyfel. Codwyd y gofeb rhyfel hon er mwyn coffáu'r Rhyfel Byd Cyntaf (1914-18) lle y lladdwyd 35,000 o Gymru.

  • Cofeb ryfel Fflint

    Ysbrydolwyd dyluniad sawl cofeb ryfel gan draddodiad clasurol. Yn y Fflint, mae'r obelisg yn coffáu Rhyfel De Affrica (1899 - 1902); mae'r senotaff yn coffáu'r Rhyfel Byd Cyntaf (1914-18) a brwydrau diweddarach.

  • Mae'r manylyn hwn yn dod o gofeb i chwarelwyr yng Nghapel Baladeulyn, Nantlle.

    Mae rhai cofebion rhyfel yn coffáu cymunedau unigol. Mae'r manylyn hwn yn dod o gofeb i chwarelwyr yng Nghapel Baladeulyn, Nantlle.

  • Mae Cofeb Rhyfel Genedlaethol Cymru yng Ngerddi Alexandra, Caerdydd.

    Mae Cofeb Rhyfel Genedlaethol Cymru yng Ngerddi Alexandra, Caerdydd, yn ganolbwynt cyhoeddus iawn ar gyfer gwasanaeth blynyddol Sul y Cofio sy'n coffáu'r holl ddynion a merched o Gymru a gollodd eu bywydau tra'n gwasanaethu eu gwlad.

  • Y gofeb Ffiwsilwyr Brenhinol Cymreig yn Wrecsam

    Gweithiodd William Goscombe John — un o gerflunwyr mwyaf dawnus Cymru — ar sawl cofeb rhyfel yng Nghymru, gan gynnwys y gofeb hon i anrhydeddu'r Ffiwsilwyr Brenhinol Cymreig yn Wrecsam.

  • Yn Rhaeadr, dangosir draig Gymreig yn gorchfygu eryr Almaenig

    Mae negeseuon gwladgarol yn aml yn ymddangos ar gofebion rhyfel yng Nghymru. Yma, yn Rhaeadr, dangosir draig Gymreig yn gorchfygu eryr Almaenig.

  • Cofeb rhyfel yn Borth

    Yn aml, talwyd am gofebion rhyfel drwy danysgrifiad y cyhoedd. Cafodd y gofeb yn Borth, sydd ar ben clogwyn, ei tharo gan fellten yn 1983 a chafodd ei hailgodi drwy danysgrifiad y cyhoedd am yr eildro.

  • Cofeb rhyfel yn y Coed-duon

    Ysbrydolwyd dyluniad y gofeb rhyfel yn y Coed-duon — fel sawl un yng Nghymru — gan y Senotaff yn Whitehall, Llundain. Mae'r grisiau a'r rheiliau yn helpu i greu gofod urddasol a gwarchodol i anrhydeddu’r sawl a fu farw.

  • Cofeb Rhyfel y Crimea yng Nghaerfyrddin.

    Yn aml, mae sawl math o sgiliau crefft gwahanol i'w gweld ar gofebion rhyfel. Mae'r mwsgedi manwl hyn wedi'u croesi gyda bigodau a wnaed o haearn bwrw yn amgylchynu cofeb Rhyfel y Crimea (1853-56) yng Nghaerfyrddin.

  • Ffigwr hwn o filwr buddugoliaethus yng Nglynebwy

    Mae'r ffigwr hwn o filwr buddugoliaethus yng Nglynebwy yn adlewyrchu agwedd wahanol at ryfel. Gwnaed y gofeb hon o sawl deunydd gwahanol - carreg, efydd a haearn bwrw - ac mae angen technegau gwarchod arbennig ar bob un ohonynt.

  • Mae'r gofeb hon i Ryfel De Affrica (1899-1902) mewn safle amlwg ar Dwthil uwchlaw Caernarfon.

    Defnyddiwyd y groes Geltaidd yn aml mewn cofebion rhyfel ac mae'n atgof o'n treftadaeth Gristnogol a Chymreig. Mae'r gofeb hon i Ryfel De Affrica (1899-1902) mewn safle amlwg ar Dwthil uwchlaw Caernarfon.

Mae cofebion rhyfel yn gyffredin iawn ledled Cymru. Mae pob un yn adrodd straeon y bywydau a gollwyd a'r teuluoedd a'r cymunedau a ddifethwyd gan effeithiau rhyfel. Maent yn parhau i fod yn ganolbwynt ar gyfer coffáu ac mae'r gwaith o ofalu amdanynt a'u gwarchod yn hanfodol er mwyn sicrhau ein bod yn parhau i anrhydeddu'r atgof o'r sawl a roddodd eu bywydau tra'n gwasanaethu eu gwlad.

Cynlluniwyd cynllun grantiau Cadw i helpu gyda phrosiectau ar gyfer atgyweirio a gwarchod cofebion rhyfel yng Nghymru.

Bydd y cynllun, a ddatblygwyd mewn partneriaeth â'r Ymddiriedolaeth Cofebion Rhyfel, yn helpu i ddiogelu cofebion ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol, ac mae grantiau o hyd at 70% o'r costau cymwys (hyd at uchafswm o £10,000) ar gael ar gyfer gwaith gwarchod ac atgyweirio.

Er mwyn gwneud cais, bydd angen y canlynol arnoch:

  • nodiadau canllaw
  • ffurflen gais
  • Gofalu am Gofebion Rhyfel yng Nghymru
  • Gofalu am Gofebion Rhyfel yng Nghymru — Canllawiau Technegol.

Ceir fersiynau PDF o'r dogfennau hyn isod. Cysylltwch â Cadw os oes angen copïau papur o unrhyw un o'r dogfennau hyn arnoch.

Gofalu am Gofebion Rhyfel yng Nghymru

Mae'r llyfryn Gofalu am Gofebion Rhyfel yng Nghymru yn egluro'r diddordeb arbennig a geir mewn cofebion rhyfel yng Nghymru ac mae'n awgrymu sut y gall ceidwaid, awdurdodau lleol, cynghorau cymuned a thref, a phobl leol lunio cynlluniau cynnal a chadw cadwraeth er mwyn sicrhau y gofelir am yr etifeddiaeth unigryw hon ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

Fodd bynnag, mae angen sicrhau cydbwysedd gofalus rhwng cynnal a chadw cofeb ac unrhyw waith a allai achosi difrod neu gyflymu ei dirywiad. Am ganllawiau technegol manylach ar waith cynnal a chadw, darllenwch ein cydgyhoeddiad Gofalu am Gofebion Rhyfel - Canllawiau Technegol.

Mae'r cynllun yn rhan o Cymru’n Cofio 1914-1918, rhaglen ganmlwyddiant coffáu'r Rhyfel Byd Cyntaf a arweinir gan Lywodraeth Cymru.

Yr Ymddiriedolaeth Cofebion Rhyfel 

Mae'n bosibl y bydd grantiau ar gael ar gyfer cofebion rhyfel gan yr Ymddiriedolaeth Cofebion Rhyfel. Gall yr ymddiriedolaeth hefyd roi cyngor ar ddulliau cadwraeth priodol. 

Gallwch gael rhagor o fanylion ar wefan yr Ymddiriedolaeth Cofebion Rhyfel neu drwy ffonio 020 7233 7356. 

Cynllun Grantiau Cofebion

Gall help ychwanegol fod ar gael drwy'r cynllun hwn a redir gan yr Adran Diwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon yng Nghymru a Lloegr, sy'n ad-dalu TAW a delir wrth adeiladu, atgyweirio a chynnal a chadw cofebion. 

Gallwch gael rhagor o fanylion ar wefan y cynllun grantiau cofebion neu drwy ffonio 0845 600 6430.

Cronfa Dreftadaeth y Loteri

Gall Cronfa Dreftadaeth y Loteri roi arian er mwyn helpu grwpiau, cymunedau a sefydliadau i nodi canmlwyddiant y Rhyfel Byd Cyntaf, yn cynnwys cofebion, adeiladau a safleoedd.

Gwefan UK War Memorials

Datblygwyd UK War Memorials i ddarparu mynediad hawdd i beth mae sefydliadau arbenigol yn ei wybod am gofebion rhyfel ac i gyrchu cyngor arbenigol ar sut orau i’w diogelu. Mae hyn yn cynnwys sut i gael grantiau cadwraeth a sut i restru cofebion.

Bydd y wefan yn ehangu fesul cam yn ystod y pedair blynedd nesaf. Felly, erbyn diwedd y prosiect bydd hi’n hawdd chwilio ukwarmemorials.org, a bydd yn rhoi cymorth i bobl sy’n ceisio darganfod gwybodaeth hanesyddol, statws rhestredig, cyflwr ac enwau arysgrifenedig.

Prosiect Cofebion Rhyfel ym Mhowys

Mae’r prosiect yn coffáu canmlwyddiant y Rhyfel Byd Cyntaf ac mae ganddo sawl elfen gan gynnwys cefnogi cymunedau lleol i ymgeisio am gyllid ar gyfer rhaglen dreigl o atgyweirio ac adfer cofebion rhyfel a’r ardaloedd o’u cwmpas.  www.powyswarmemorials.co.uk/hafan