Materion Iechyd a Diogelwch

Ni ddylai pryderon ynghylch iechyd a diogelwch eich atal rhag mwynhau'r gwaith o gynnal a chadw eich eiddo eich hun, ond dylid bob amser asesu'r risgiau sy'n gysylltiedig â gwneud mân waith cynnal a chadw ar adeilad ymlaen llaw.

Gan fod paentiau hanesyddol yn aml yn cynnwys plwm, gall treulio awr yn sandio paentwaith ar ffenestr ar y llawr isaf fod yn gymaint o risg o ran iechyd a diogelwch â dringo ysgol i ailosod teilsen sydd wedi llithro ar y to.

Drwy baratoi'n ofalus, asesu'r risgiau a defnyddio'r offer cywir yn briodol, mae llawer o waith cynnal a chadw o gwmpas y tŷ o fewn gallu'r rhan fwyaf o bobl.

Fodd bynnag, ni ellir rhoi cyngor ar ba dasgau y dylech neu na ddylech geisio eu gwneud eich hun, gan fod pob sefyllfa yn wahanol ac mae gan bob unigolyn sgiliau gwahanol. Os ydych yn amau y gall gwaith fod y tu hwnt i'ch lefel gymhwysedd, yna cysylltwch â chontractwr proffesiynol.

Asesu risgiau

Wrth asesu risg, dylai'r gwaith dan sylw gael ei rannu'n elfennau a dylid asesu pob elfen yn onest. Er enghraifft, mae'r dasg o lanhau eich cafnau yn cynnwys y risg o weithio ar uchder a risg o lwch wrth glirio sbwriel o'r cafn. Os nad ydych yn teimlo eich bod yn gymwys neu nad oes gennych yr offer priodol i gyflawni unrhyw elfen o'r dasg, cysylltwch â chontractwr proffesiynol.

Dillad diogelwch

Ffactor pwysig o ran gwneud gwaith cynnal a chadw yn ddiogel yw defnyddio'r Offer Diogelwch Personol cywir. Dylid gwisgo offer diogelwch i'r pen, sbectolau diogelwch, masgiau, menig, oferôls ac esgidiau diogelwch os oes perygl i unrhyw ran o'ch corff. Gellir prynu'r rhain yn gymharol rhad o'ch siop nwyddau haearn neu siop DIY leol.

Deunyddiau

Darllenwch y cyfarwyddiadau a ddarperir gyda deunyddiau cynnal a chadw adeiladau bob amser. Bydd y rhain yn rhoi gwybodaeth bwysig i chi am ddiogelwch ac yn nodi pa offer diogelwch personol y dylech eu defnyddio. Peidiwch byth â defnyddio hen ddeunyddiau sydd wedi mynd y tu hwnt i'w dyddiad terfyn.

Offer a chyfarpar

Defnyddiwch yr offer a'r cyfarpar iawn ar gyfer gwaith bob amser yn hytrach nag unrhyw offer eraill sy'n 'gwneud y tro', a gofalwch am yr offer a'r cyfarpar hyn yn yr un ffordd â'ch eiddo.

Offer mynediad

Cyn defnyddio ysgol, er enghraifft, chwiliwch am ddifrod (plygiadau neu dolciau mewn metel, craciau neu holltau mewn pren).

Offer trydanol

Defnyddiwch offer 110v bob amser. Os ydych yn hurio offer, defnyddiwch gwmni hurio ag enw da. Dylid profi offer trydanol yn rheolaidd — os ydych yn ansicr, gofynnwch am gael gweld y dystysgrif brawf. Gwnewch yn siŵr nad oes ceblau trydan yn llusgo ar lawr er mwyn lleihau'r risg o faglu, a chofiwch ddiogelu offer a cheblau trydan bob amser, yn enwedig uniadau, plygiau a socedi, mewn amodau llaith.

Gweithio ar uchder

Mae'r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch — http://www.hse.gov.uk/falls/ladders.htm — yn argymell mai dim ond gwaith sy'n para am gyfnodau byr y dylid ei wneud ar ben ysgol.

Os yw eich asesiadau risg yn awgrymu ei bod yn dderbyniol i unigolyn cymwys wneud y gwaith ar ben ysgol, gwnewch yn siŵr bod yr ysgol mewn cyflwr da, ei bod wedi'i gosod yn ddiogel ar y llawr a'i bod wedi'i chlymu ar y top drwy gydol y gwaith. Os na ellir cyflawni un o'r amodau hyn, dylid gwneud y gwaith mewn ffordd wahanol, gan ddefnyddio llwyfannau mynediad addas neu gontractwyr o bosibl.

Oni bai bod yr unigolyn sy'n gwneud y gwaith yn gallu defnyddio ysgolion yn gymwys, mae bob amser yn ddoeth ystyried gofyn i gontractwr wneud gwaith sy'n gofyn am ddringo ysgol yn uwch nag un llawr.

Peryglon posibl

Ceblau trydan uwchben

Os oes ceblau yn agos i'r fan lle byddwch yn gweithio, gofynnwch i'r cwmni cyflenwi trydan roi gorchuddion diogelwch o'u hamgylch cyn i chi ddechrau gosod eich offer mynediad.

Gwaith to

Ystyriwch gyflogi unigolyn cymwys i wneud unrhyw waith ar eich to oherwydd gall llawer o ddeunyddiau gorchuddio to fynd yn fregus dros amser a hyd yn oed ar deils concrid, gallwch wneud llawer o ddifrod i'r teils os nad ydych yn gwybod yn union ble i roi eich traed.

Gwaith ar y ddaear neu o dan y ddaear

Os oes angen codi gorchudd siambr archwilio, gwnewch yn siŵr bod gennych yr offer cywir, mae rhai gorchuddion yn drwm iawn ac mae angen offer arbenigol i'w codi. Ar ôl i'r gorchudd gael ei godi, ceisiwch wneud y gwaith i gyd o'r wyneb. Peidiwch byth â mynd i mewn i siambr ddofn heb hyfforddiant arbenigol. Gwisgwch fenig, esgidiau cryfion addas ac ati bob amser, hyd yn oed ar gyfer siambrau dŵr storm.

Llwch paent

Ceisiwch leihau'r risg o lwch o baentiau plwm yn dianc i'r awyr drwy wneud gwaith sandio gwlyb, a chael gwared ar y dŵr llygredig yn briodol. Peidiwch â chael gwared ar baent plwm drwy ddefnyddio chwythlampau neu chwythwyr aer poeth. Os oes rhaid tynnu'r paent i gyd, defnyddiwch dynnwr paent cemegol.

Llwch dymchwel

Ceisiwch gadw lefelau llwch mor isel â phosibl drwy ddefnyddio chwistrellau dŵr yn rheolaidd i wlychu'r ardal, a gwisgo'r offer diogelwch personol priodol os ydych yn agos i'r gwaith sy'n cael ei wneud. Byddwch yn arbennig o ofalus wrth symud sbwriel a all gynnwys baw adar (h.y. o gafnau neu o dan glwydi adar) oherwydd gall gronynnau llwch yn yr awyr o'r sbwriel hwn fod yn arbennig o beryglus. Dylid gwlychu'r deunydd hwn a gwisgo masg, menig ac, yn ddelfrydol, oferôl y gellir ei daflu.

Llwch asbestos

Yn hanesyddol, defnyddiwyd asbestos mewn dalennau gwastad, dalennau to gwrymiog, nwyddau dŵr glaw, teils llorio a theils to. Peidiwch byth â symud nac atgyweirio rhywbeth rydych yn amau a all gynnwys deunydd asbestos. Cysylltwch â chontractwr arbenigol.

Gosodiadau trydanol

Cofiwch bob amser y gallai ceblau trydan fod yn bresennol, wrth ddrilio. Gall unrhyw waith a wneir gerllaw offer trydanol fod yn beryglus, a gallai gwaith a wneir gan rywun nad yw'n drydanwr cymwys effeithio ar eich yswiriant adeiladu.