Egwyddorion cynnal a chadw

Cyn trafod sut i wneud gwaith cynnal a chadw ac atgyweirio sylfaenol ar adeiladau hanesyddol, dyma rai egwyddorion cadwraeth syml a fydd yn helpu i gadarnhau'r dull gweithredu y dylid ei fabwysiadu.

Ceisiwch ddeall eich adeilad

Bydd adeiladau hanesyddol fel arfer wedi datblygu dros amser wrth i ffasiynau newid neu wrth i'r angen godi am fwy o le. Gall deall y camau gwahanol yn natblygiad adeilad helpu i egluro pam y gallai problemau godi, megis craciau yn yr uniad rhwng rhannau hen a newydd adeilad.

Mae deall y deunyddiau a ddefnyddiwyd a sut y maent yn gweithio hefyd yn bwysig gan y gall atal camgymeriadau drud. Er enghraifft, bydd ailbwyntio cerrig meddal neu waith brics gan ddefnyddio morter sment caled, yn hytrach na chymysgedd calch meddal, yn dal lleithder o fewn y garreg neu'r fricsen, gan gyflymu'r broses ddirywio. Defnyddir morter a rendr calch fel elfennau amddiffynnol gan eu bod yn feddalach na'r deunydd adeiladu sylfaenol. Maent yn gallu helpu adeilad i anadlu a goddef rhywfaint o symudiad, ond bydd angen eu hadnewyddu neu eu tynnu er mwyn gosod deunydd newydd o bryd i'w gilydd. Serch hynny, mae ailbwyntio wal yn llawer haws na'i hailadeiladu unwaith y bydd y cerrig neu'r bric wedi colli eu cryfder strwythurol.

Ceisiwch ddeall achosion unrhyw ddirywiad

Gall darganfod a deall problemau'n gywir arbed cryn dipyn o arian ac atal difrod diangen neu achosion o golli adeiledd hanesyddol. Cyn ymgymryd ag unrhyw waith atgyweirio mae'n hanfodol eich bod yn deall yr hyn sy'n achosi'r broblem ac yn mynd i'r afael ag ef yn iawn. Er enghraifft, mae trin achos o bydredd sych heb fynd i'r afael â threiddiad y lleithder yn ddibwrpas. Bydd yr amgychiadau amgylcheddol sydd eu hangen ar y ffwng i fyw yn parhau a bydd achosion eraill yn debygol o ddigwydd. Yn yr un modd, nid oes angen trin pren yn erbyn pla chwilod os digwyddodd y difrod amser maith yn ôl ac nad yw'r pla yn bodoli mwyach.

Ceisiwch ymyrryd gyn lleied â phosibl

Prif ddiben gwaith cynnal a chadw ac atgyweirio yw arafu'r broses ddirywio heb ddifrodi cymeriad adeilad. Dim ond yr atgyweiriadau sydd eu hangen i ddiogelu'r adeilad y dylid eu gwneud ac ni ddylid amharu ar yr adeiledd hanesyddol na'i ddinistrio yn ddiangen.

Defnyddiwch ddeunyddiau a thechnegau sydd wedi profi i fod yn effeithiol

Gall defnyddio deunyddiau modern amhriodol mewn adeiladau a adeiladwyd mewn dull traddodiadol achosi mwy o broblemau difrifol na'r problemau y bwriedir iddynt eu datrys. Fel arfer, dylid gwneud unrhyw waith atgyweirio gan ddefnyddio deunyddiau a thechnegau sy'n cyfateb i'r rhai a ddefnyddiwyd yn wreiddiol. Bydd hyn yn helpu i sicrhau bod perfformiad ac ymddangosiad hen waith a gwaith newydd yn cyd-fynd â'i gilydd. Yr unig eithriad yw lle y bo nam sylfaenol yn y cynllun. Er enghraifft, mae cafnau adeiladau hanesyddol yn aml wedi'u leinio â darnau o blwm sy'n rhy hir i gydymffurfio ag arferion adeiladu presennol. Gall plwm symud oherwydd effeithiau thermol, ac mewn darnau rhy hir gall hyn arwain at rwygiadau a fydd yn gadael i ddŵr fynd drwy'r to.

Cadwch gofnodion

Mae'n arfer da cadw cofnodlyfr a ffotograffau er mwyn cofnodi canfyddiadau eich archwiliadau cynnal a chadw a chofnodi atgyweiriadau a wneir. Mae'n gadael i chi nodi a monitro unrhyw ddiffygion nad oes angen rhoi sylw iddynt ar unwaith, megis craciau bach mewn gorffeniadau plastr, a allai ddigwydd yn sgil prosesau crebachu neu a allai fod yn arwydd o symudiadau strwythurol mwy difrifol.

Bydd yr adran Cadw Cofnod yn rhoi mwy o ganllawiau i chi ar baratoi cofnodlyfr ar gyfer eich adeilad.