Caniatâd Adeilad Rhestredig

Tŷ Uchaf, Discoed

Tŷ Uchaf, Discoed

Unwaith y bydd adeilad wedi'i restru, bydd angen cael Caniatâd Adeilad Rhestredig ar gyfer unrhyw waith a fydd yn newid ei gymeriad. Bydd angen i ymgeiswyr preifat gael caniatâd gan yr awdurdod cynllunio lleol a bydd angen i awdurdodau lleol wneud cais am ganiatâd i Is-adran Gynllunio Llywodraeth Cymru. Os bydd yr awdurdod cynllunio o'r farn y dylid rhoi caniatâd, yn y rhan fwyaf o achosion atgyfeirir y papurau at Cadw. Rôl Cadw yw ystyried y materion a godir gan y cais a nodi p'un a ddylid ei ‘alw i mewn’ i'w ystyried gan Lywodraeth Cymru ai peidio. Yn ymarferol, yr Is-adran Gynllunio neu'r Arolygiaeth Gynllunio fydd yn gyfrifol am hyn. Ni elwir i mewn rhan fwyaf o geisiadau ac fe'u dychwelir o fewn pedair wythnos i'r awdurdod cynllunio lleol priodol er mwyn iddo fynd ati i benderfynu arnynt.

Ni fwriedir i'r broses restru atal cynnydd. Mewn gwirionedd, mae'n rhoi cyfle i gynllunwyr, datblygwyr a grwpiau neu unigolion diddordeb arbennig ystyried pwysigrwydd hanesyddol neu bensaernïol adeilad. Mae'n gyfle i ystyried yn llawn wahanol opsiynau ar gyfer defnyddio'r adeilad yn y dyfodol a chynigion ar gyfer ei addasu neu ei ddymchwel hyd yn oed.

Dylid cyfeirio ymholiadau ynghylch a oes angen Caniatâd Adeilad Rhestredig neu ynghylch hynt ceisiadau am Ganiatâd Adeilad Rhestredig at adran gadwraeth neu adran gynllunio'r awdurdod cynllunio lleol priodol.

Eithriad eglwysig

Nid oes rhaid i adeiladau rhestredig sy'n eiddo i chwe enwad ‘eithriedig’ ddilyn y broses Caniatâd Adeilad Rhestredig seciwlar. Yn lle hynny mae Cadw wedi cytuno â phob un o'r enwadau y gallant gymeradwyo addasiadau i addoldai rhestredig yn unol â rheolaethau a roddwyd ar waith gan yr enwad hwnnw. Y sail ar gyfer eithrio pob un o'r enwadau cymeradwy yng Nghymru yw bod gan bob un ohonynt brosesau mewnol ar waith sy'n sicrhau lefel o graffu ar waith arfaethedig sydd o leiaf cystal â'r rheolaethau seciwlar cyfatebol a weithredir drwy awdurdodau cynllunio lleol. Gelwir hyn yn eithriad eglwysig a'r enwadau ‘eithriedig’ yng Nghymru yw:

  • Yr Eglwys yng Nghymru
  • Eglwys Loegr
  • Undeb Bedyddwyr Prydain Fawr ac Undeb Bedyddwyr Cymru
  • Yr Eglwys Gatholig
  • Yr Eglwys Ddiwygiedig Unedig
  • Yr Eglwys Fethodistaidd

Ceir manylion eithriadau a'r rheolaethau a weithredir gan y gwahanol enwadau yn ‘Gorchymyn Eithriad Eglwysig (Adeiladau Rhestredig ac Ardaloedd Cadwraeth) 1994’ ac ‘The Ecclesiastical Exemption — What is it and How it Works’ yn y drefn honno. Fodd bynnag, fel rhan o'r broses o ddiwygio cyngor polisi a chanllawiau sy'n dod gyda Deddf Amgylchedd Hanesyddol (Cymru) 2016, fe fydd y Gorchymyn Eithriad Eglwysig a'r canllawiau yn cael ei adolygu yn ystod 2017.