Fframwaith Celfyddydau a Threftadaeth Cadw

Mabinogion

Mabinogion

Cadw yw gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Llywodraeth Cymru, yn gweithio i sicrhau amgylchedd hanesyddol hygyrch a ddiogelir yn dda i Gymru.

  • Rydym yn diogelu treftadaeth Cymru yn ôl y safon uchaf posibl.
  • Rydym yn helpu pobl i ddeall ac i ofalu am eu hanes.
  • Rydym yn helpu i gynnal cymeriad unigryw Cymru.

Y cyd-destun ar gyfer cydweithio â'r celfyddydau

Mae lleoliadau Cadw yn cynnwys mannau lle roedd y celfyddydau, medrau crefft a'u cynhyrchion yn rhan o ffabrig y safle ei hun, neu yn rhan annatod o fywydau'r sawl a oedd yn byw yno. Rydym yn ceisio ailgysylltu â llawer o nodweddion cynhenid a storïau ein safleoedd, sydd wedi'u hymgorffori yn eu treftadaeth er mwyn cael eu datgelu i'r ymwelwyr.  Mae yna fannau hefyd lle gall y celfyddydau agor dimensiynau symbolaidd neu ddychmygus.  Drwy gydweithio â'r celfyddydau ac ymgysylltu â phobl, byddwn yn dod o hyd i ragor o ffyrdd i gysylltu pobl â lleoedd ac â'r pethau sy'n gwneud y lleoedd hynny'n arbennig. 

Bydd un ffrwd benodol yn y gwaith hwn yn golygu ymrwymiad i'r celfyddydau ac i grefftau a'r medrau sydd i'w gweld yn ffabrig ein treftadaeth, a'r rheiny wedi'u hailddarganfod ac wedi'u rhoi ar waith gan ymarferwyr cyfoes ac wedi'u cynnal a'u hadnewyddu gan grefftwaith ein rhaglenni ni'n hunain o waith cynnal a chadwraeth.  Rhagwelwn y bydd cydweithio â'r celfyddydau yn ein helpu i ddatblygu cyfleoedd i arddangos a gwerthu gwaith celf a chrefft.

Y weledigaeth ar gyfer cydweithio â'r celfyddydau

Mae Cadw yn bwriadu cydweithio â'r celfyddydau er mwyn cynyddu gwerthfawrogiad, dealltwriaeth a chyflwyniad y safleoedd dan ein gofal, er mwyn ein galluogi i gysylltu â chynulleidfaoedd cynyddol a gwahanol.

Rydym yn anelu at ddatblygu prosiectau, gweithgareddau a digwyddiadau a fydd yn defnyddio'r celfyddydau i ysbrydoli'n staff a'n hymwelwyr i feddwl am henebion a safleoedd mewn ffordd wahanol.  Rydyn ni am greu safbwyntiau newydd a ffyrdd newydd o ystyried henebion Cadw ac edrych arnyn nhw.

Rydyn ni am i'r celfyddydau gynnig profiadau gwahanol a fydd yn agor mathau eraill o gwestiynu, deall ac ymateb er mwyn gwella'r dehongliad o'n henebion.

Rydym yn ceisio cynnal deialog newydd, a hynny o fewn Cadw a chyda'n hymwelwyr, sef deialog a all brocio'r meddwl a chynnig difyrrwch a boddhad.

Ymrwymiad Cadw i gydweithio â'r celfyddydau

1.   Mae Cadw yn anelu at fod yn arweinydd wrth gydweithio â'r celfyddydau yn y sector treftadaeth.  Byddwn yn dechrau drwy ddatblygu rhaglen gelfyddydau am gyfnod o dair blynedd 2012-15 gan gynnal cynlluniau peilot ar wahanol themâu a ffyrdd o weithio.  Bydd hyn yn cydategu'r rhaglen o ddigwyddiadau ac animeiddio sydd bob amser wedi bod yn rhan annatod o ymwneud Cadw â'r cyhoedd.

2.   Bydd Cadw yn datblygu'r arferion gorau wrth gydweithio â'r celfyddydau drwy ei safleoedd treftadaeth.  Bydd hyn yn cynnwys ymglymiad a hyfforddiant y staff, contractio a sefydlu dealltwriaeth glir o sensitifrwydd safleoedd o ran archaeoleg a chadwraeth a'r cyfyngiadau sy'n dod yn sgil rheoli risg ac yn sgil ystyriaethau iechyd a diogelwch.

3.  Bydd Cadw yn dangos ymrwymiad i'r egwyddorion cadwraeth y mae wedi'u cyhoeddi ac yn benodol y gydnabyddiaeth y bydd cydweithio â'r celfyddydau yn parchu'r angen i gynnal gwerthoedd treftadaeth ased hanesyddol ond bod hyn hefyd yn cynnig cyfle i wella arwyddocâd, yn enwedig drwy werthoedd esthetig a chymunedol ac i gyfrannu at ymdeimlad cyffredin o gydberchnogaeth.

4.   Dyhead Cadw yw cyflwyno a chomisiynu gweithgareddau ac ymyriadau artistig ar ei safleoedd sydd o safon uchel, yn nhermau'r adnoddau a fuddsoddir yn y gwaith, y gwaith celf a gynhyrchir a phrofiad yr ymwelwyr ohono.

Rhan annatod o ddatblygu'r rhaglen gelfyddydau tair blynedd fydd gwaith monitro a chloriannu i fwydo'r datblygiadau yn y gwaith hwn wrth symud ymlaen tuag at 2016-2021.

5.   Mae ymrwymiad Cadw i'r celfyddydau wedi'i ddatgan yn ein hegwyddorion arweiniol, ein gwerthoedd a'n blaenoriaethau ar gyfer 2012-16 sy'n cynnwys:

  • Fflach greadigol - byddwn yn llawn dychymyg yn ein gwaith, gan ddefnyddio creadigedd yn egwyddor wrth fynd ati ac annog pobl eraill i ymateb mewn modd creadigol i amgylchedd hanesyddol Cymru.
  • Hybu gwaith adfywio arbennig a datblygu cynaliadwy drwy dreftadaeth, gan gynnwys 'disgrifio arbenigrwydd'.
  • Hybu mwynhad a gwerthfawrogiad y cyhoedd o amgylchedd hanesyddol Cymru, gan gynnwys 'sicrhau bod safleoedd treftadaeth yn ddiddorol, yn berthnasol ac yn ddifyr i ymweld â nhw'.

Yn unol â'r egwyddorion arweiniol hyn, bydd Cadw yn flaenweithgar wrth gydweithio â'r celfyddydau a hynny drwy ddatblygu pedair ffrwd o weithgareddau.

1.   Adeiladu gallu mewnol y sefydliad er mwyn:

  • Cynllunio a rhaglennu gweithgareddau a digwyddiadau cydlynol ac integredig o safon yn y celfyddydau a'r rheiny hefyd yn adlewyrchu anghenion y sefydliad o ran datblygu busnes.
  • Ymateb yn gadarnhaol i gyfleoedd a gynigir gan drefnwyr digwyddiadau a'r rhai sy'n dymuno llogi'n lleoliadau, a all fod yn perthyn i sefydliadau yn y sector preifat neu grwpiau cymunedol.

2.   Gweithio mewn partneriaeth i ddarparu adnoddau ar gyfer prosiectau a chyflawni prosiectau, gan gynnwys:

  • Datblygu'r rhwydweithiau gorau i sicrhau bod cynhyrchion artistig o safon yn cael eu cyflawni ac i adeiladu proffil i'r gwaith er mwyn denu partneriaid cenedlaethol a rhyngwladol blaenllaw yn y dyfodol.
  • Adeiladu partneriaethau hirdymor â sefydliadau a all ategu twristiaeth ddiwylliannol a chynhyrchu incwm drwy ddenu defnyddwyr diwylliannol.
  • Hybu partneriaethau lleol i ategu adfywio lleol a datblygu cynaliadwy drwy brosiectau yn y celfyddydau a threftadaeth.
  • Cynnwys pobl ifanc, yn enwedig y rhai sydd heb gael llawer o gyfleoedd, i gymryd rhan mewn yn y dreftadaeth ac mewn cyfleoedd creadigol.

3.   Comisiynu rhaglen gelfyddydau o safon a honno wedi'i bwriadu i ystyried grym a photensial y celfyddydau i wella'r gwaith dehongli ar ein safleoedd a storïau sy'n gysylltiedig â'n henebion, gan gynnwys o bosibl:

  • Pob ffurf gelfyddydol, er enghraifft cyfryngau a thechnoleg newydd, llenyddiaeth, cerddoriaeth, perfformiadau a chelf a chrefft weledol.
  • Pob math o weithgareddau i artistiaid, megis arddangosfeydd, lleoliadau a phreswylfeydd artistiaid, mentrau dan arweiniad artistiaid a gweithdai cymunedol.

4.  Llunio cynllun monitro a chloriannu cadarn a'i roi ar waith, gan gynnwys:

  • Casglu data ansoddol a meintiol.
  • Llunio casgliad o astudiaethau achos.
  • Comisiynu adroddiad cloriannu allanol ac argymhellion ynghylch datblygu'r rhaglen gelfyddydau at y dyfodol.
  • Cefnogi a/neu arwain cynadleddau a seminarau i rannu'r gwersi a'r arferion gorau ar draws y sector celfyddydau a threftadaeth.

Cynllun Gweithredu'r Fframwaith Celfyddydau 2012-2015

Amcan Un: Adeiladu gallu mewnol y sefydliad er mwyn:

  • Cynllunio a rhaglennu gweithgareddau a digwyddiadau cydlynol ac integredig o safon yn y celfyddydau a'r rheiny hefyd yn adlewyrchu anghenion y sefydliad o ran datblygu busnes.
  • Ymateb yn gadarnhaol i gyfleoedd a gynigir gan drefnwyr digwyddiadau a'r rhai sy'n dymuno llogi'n lleoliadau, a all fod yn perthyn i sefydliadau yn y sector preifat neu grwpiau cymunedol.
    Camau i'w cymryd

1.1 Cynyddu gallu ac adnoddau Cadw at reoli rhaglenni celfyddydau a rhaglenni o ddigwyddiadau drwy swyddi ychwanegol, gwella sgiliau ceidwaid henebion a defnyddio animateurs llaw-rydd.

1.2     Adolygu ymagwedd Cadw at raglennu digwyddiadau a datblygu rhaglen o safon a fydd yn adeiladu ar brosiect Crochan a Ffwrnais ac yn cadw'r cynulleidfaoedd newydd a greodd y prosiect hwnnw.

1.3    Adolygu ymagwedd Cadw at y rhai sy'n llogi safleoedd, gan gynnwys sefydliadau celfyddydol a chymunedol, er mwyn rhoi ymateb mwy hyblyg ac integredig i syniadau am ddigwyddiadau, gan gynnwys gwaith marchnata di-fwlch a mwy effeithiol.

1.4   Sefydlu cynlluniau a meini prawf ar gyfer yr henebion sy'n haeddu blaenoriaeth a rhestr wirio i helpu i ymateb i gynigion yngl?n â phrosiectau a gweithredu effeithiol.

1.5   Datblygu cynllun marchnata a chysylltiadau cyhoeddus ar gyfer digwyddiadau a phrosiectau, boed y rheiny dan arweiniad Cadw ynteu 'llogwr'.

Amcan Dau: Gweithio mewn partneriaeth i ddarparu adnoddau ar gyfer prosiectau a chyflawni prosiectau, gan gynnwys:

  • Datblygu'r rhwydweithiau gorau i sicrhau bod cynhyrchion artistig o safon yn cael eu cyflawni ac i adeiladu proffil i'r gwaith er mwyn denu partneriaid cenedlaethol a rhyngwladol blaenllaw yn y dyfodol.
  • Adeiladu partneriaethau hirdymor â sefydliadau a all ategu twristiaeth ddiwylliannol a chynhyrchu incwm drwy ddenu defnyddwyr diwylliannol.
  • Hybu partneriaethau lleol i ategu adfywio lleol a datblygu cynaliadwy drwy brosiectau yn y celfyddydau a threftadaeth.
  • Cynnwys pobl ifanc, yn enwedig y rhai sydd heb gael llawer o gyfleoedd, i gymryd rhan mewn yn y dreftadaeth ac mewn cyfleoedd creadigol.
    Camau i'w cymryd

2.1 Adeiladu partneriaethau â sefydliadau partner allweddol i helpu i ddatblygu gweithgareddau o safon yn y celfyddydau sy'n ategu Strategaeth yr Amgylchedd Hanesyddol a Chynllun dehongli Treftadaeth Cymru Gyfan, megis:

  • Cyngor Celfyddydau Cymru - rhaglen preswylfeydd celf gyhoeddus.
  • Llenyddiaeth Cymru - amryw o brosiectau'n cael eu hystyried.
  • Canolfan Mileniwm Cymru - cyfleoedd estyn allan.

2.2 Datblygu cynllun ar gyfer adeiladu ar y partneriaethau a grëwyd drwy Crochan a Ffwrnais.

2.3 Sefydlu partneriaeth twristiaeth ddiwylliannol strategol gyda darparwyr gwasanaethau treftadaeth a diwylliant allweddol; ac ar gyfer ystyried cyfleoedd o bwys gyda'r sector twristiaeth.

2.4 Sefydlu map integredig o'r safleoedd sy'n haeddu blaenoriaeth gan nodi'r camau i'w cymryd, yr adnoddau a'r amserlenni i Cadw ar y dechrau ond ar draws y bartneriaeth yn y pen draw.

2.5 Nodi partneriaid strategol i ddatblygu cyfrwng ar gyfer cynnwys pobl ifanc, yn enwedig y rhai sydd heb fawr o gyfle ar hyn o bryd i gymryd rhan mewn gweithgareddau treftadaeth a/neu weithgareddau creadigol.

Amcan Tri: Comisiynu rhaglen gelfyddydau o safon a honno wedi'i bwriadu i ystyried grym a photensial y celfyddydau i wella'r gwaith dehongli ar ein safleoedd a storïau sy'n gysylltiedig â'n henebion, gan gynnwys o bosibl:

  • Pob ffurf gelfyddydol, er enghraifft cyfryngau a thechnoleg newydd, llenyddiaeth, cerddoriaeth, perfformiadau a chelf a chrefft weledol.
  • Pob math o weithgareddau i artistiaid, megis arddangosfeydd, lleoliadau a phreswylfeydd artistiaid, mentrau dan arweiniad artistiaid a gweithdai cymunedol.

Camau i'w cymryd

3.1 Adolygu prosiect Crochan a Ffwrnais yn 2012 a nodi artistiaid, lleoliadau a sefydliadau lle gall gwaddol o safon barhau.

3.2 Cydweithio â Sculpture Cymru i adolygu arddangosfa cerfluniau metel 2012 a'r gweithgareddau yng Nghydweli ac i gynllunio at 2015.

3.3 Adolygu prosiect Caneuon y Cerrig a chynhyrchu opsiynau ar gyfer defnyddio'r dull mewn modd cyson a chynaliadwy.

3.4 Cynllunio a chyflwyno digwyddiadau partneriaeth cychwynnol yn 2012 gyda Llenyddiaeth Cymru ac ystyried posibilrwydd digwyddiadau mewn partneriaeth yn y dyfodol; datblygu Ystrad-fflur yn ganolbwynt ar gyfer datblygu llenyddiaeth yn amgylchedd y dreftadaeth.

3.5 Datblygu cynllun peilot ar gyfer cyflwyno celfyddydau a threftadaeth yn y gymuned ar gyfer Segontium, gan gynnwys gweithgareddau cychwynnol ar gyfer 2012.

3.6 Defnyddio artistiaid wrth ddehongli Castell Conwy a chloriannu sut y cawson nhw eu defnyddio ac wedyn datblygu canllaw ar yr arferion da a rhaglen o flaenoriaethau ar gyfer gwaith dehongli ar sail y celfyddydau.

Amcan Pedwar: Llunio cynllun monitro a chloriannu cadarn a'i roi ar waith, gan gynnwys:

  • Casglu data ansoddol a meintiol.
  • Llunio casgliad o astudiaethau achos.
  • Comisiynu adroddiad cloriannu allanol ac argymhellion ynghylch datblygu'r rhaglen gelfyddydau at y dyfodol.
  • Cefnogi a/neu arwain cynadleddau a seminarau i rannu'r gwersi a'r arferion gorau ar draws y sector celfyddydau a threftadaeth.
    Camau i'w cymryd

4.1 Datblygu methodoleg gloriannu ar sail Crochan a Ffwrnais a all gael ei defnyddio i gloriannu prosiectau celfyddydau a threftadaeth yn y dyfodol.

4.2 Cydweithio â phartneriaid i sefydlu rhaglen ymchwil i fesur dyfnder profiad/ymgysylltiad yr ymwelwyr â'r ymyriadau dehongli ar safleoedd treftadaeth.

4.3 Sefydlu model o arferion da at ddefnyddio creadigedd fel cyfrwng i ennyn diddordeb ac i gynnwys pobl ifanc mewn materion sy'n effeithio ar ddyfodol yr amgylchedd hanesyddol.