Meysydd Brwydrau Hanesyddol

Meysydd Brwydrau Hanesyddol

Meysydd Brwydrau Hanesyddol

Roedd brwydrau hanesyddol yn aml yn ddigwyddiadau eiconig sy’n aml yn ennyn emosiynau a theimladau cryf heddiw. Roedd enw da arweinwyr gwleidyddol a milwrol yn aml yn seiliedig ar lwyddiant ar faes y gad. Gall lleoliadau’r brwydrau hyn fod yn asedau hanesyddol pwysig. Yn aml, ceir tystiolaeth dopograffig ac archeolegol, gan gynnwys beddau rhyfel, a all wella ein dealltwriaeth o’r digwyddiadau tyngedfennol hyn. Mae’r materion hyn wedi arwain at alw am Gofrestr o Feysydd Brwydrau Hanesyddol yng Nghymru.

Ymgynghoriad cyhoeddus

Yn 2011, ceisiodd Cadw farn ar bolisïau arfaethedig Gweinidogion Cymru ar gyfer nodi, diogelu a rheoli meysydd brwydrau hanesyddol arwyddocaol. Roedd sefydlu Cofrestr o Feysydd Brwydrau Hanesyddol yng Nghymru yn ganolog i'r polisi arfaethedig hwn.

Cafwyd 45 o ymatebion gan amrywiaeth o sefydliadau ac unigolion. Cytunodd y mwyafrif helaeth o'r ymatebwyr fod polisi i ddiogelu a rheoli meysydd brwydrau hanesyddol mewn modd cynaliadwy yn angenrheidiol a gwnaethant gefnogi'r cynnig i greu cofrestr o feysydd brwydrau sy'n bwysig yn genedlaethol. Cytunodd y mwyafrif o'r ymatebwyr hefyd ar yr egwyddorion dethol arfaethedig, cwmpas a diffiniad y meysydd brwydrau, a meini prawf a chanllawiau ynghyd â'r rolau a'r cyfrifoldebau arfaethedig.

Cliciwch yma i weld y ddogfen ymgynghori wreiddiol, ynghyd â'r adroddiad sy'n crynhoi'r ymatebion a'r rhestr o'r rheini a ymatebodd i'r ymgynghoriad.

Dogfen Ymgynghori: Sefydlu Cofrestr o Feysydd Brwydrau Hanesyddol yng Nghymru.

Yn ei ddatganiad ar Flaenoriaethau Gweinidogol ar gyfer Amgylchedd Hanesyddol Cymru ar 24 Ionawr 2012, cymeradwyodd y Gweinidog Tai, Adfywio a Threftadaeth, mewn egwyddor, y broses o sefydlu Cofrestr o Feysydd Brwydrau Hanesyddol yng Nghymru. Bydd Cadw yn paratoi cynigion diwygiedig yn awr yn sgil yr ymatebion a roddwyd yn ystod yr ymgynghoriad cyhoeddus.

Nodi safleoedd i'w cynnwys ar y Gofrestr

Mae Cadw wedi gofyn i Gomisiwn Brenhinol Henebion Cymru arwain gwaith maes peilot i benderfynu ar leoliad ac ehangder pum maes brwydr cychwynnol. Bydd y gwaith maes, a gynhelir gan Archeoleg Cymru, hefyd yn helpu i fireinio'r dulliau methodolegol priodol o weithredu. Disgwylir yr adroddiadau dilynol erbyn diwedd Mawrth 2012. Bydd y gwaith hwn yn helpu i bennu p'un a yw'r meysydd brwydrau hyn yn bodloni'r meini prawf diwygiedig ai peidio er mwyn eu cynnwys ar y gofrestr meysydd brwydrau arfaethedig.

Ymchwilir i safleoedd meysydd brwydrau posibl eraill yn ystod blynyddoedd ariannol 2012/13 a 2013/14.

Y bwriad yw lansio'r gofrestr meysydd brwydrau ddiwedd 2013 neu ddechrau 2014 pan fydd yr ymchwiliadau cychwynnol hyn wedi'u cwblhau.