Tirweddau Hanesyddol

Castell Dryslwyn

Castell Dryslwyn

Mae tirwedd Cymru yn adnodd hanfodol ar gyfer lles cymdeithasol, economaidd ac amgylcheddol. Mae hefyd yn hanesyddol — wedi'i ffurfio gan weithgarwch dynol ac yn llawn tystiolaeth o'r gorffennol. Er mwyn cydnabod gwerth tirweddau hanesyddol a chodi ymwybyddiaeth o'u pwysigrwydd mae Cadw, mewn partneriaeth â Chyngor Cefn Gwlad Cymru (CCGC) a'r Cyngor Rhyngwladol ar Henebion a Safleoedd (ICOMOS UK), wedi llunio Cofrestr o Dirweddau o Ddiddordeb Hanesyddol yng Nghymru. Mewn dwy gyfrol, mae'n nodi 58 o dirweddau o ddiddordeb hanesyddol eithriadol neu arbennig, yr ystyrir mai hwy yw'r enghreifftiau gorau o'r gwahanol fathau o dirweddau hanesyddol yng Nghymru. Fodd bynnag, nid yw'r broses o ddewis ardaloedd ar gyfer y Gofrestr hon yn lleihau pwysigrwydd gweddill treftadaeth tirweddau cyfoethog Cymru.

Mae'r Gofrestr yn rhoi gwybodaeth i'r rhai sy'n gwneud penderfyniadau a rheolwyr tirweddau, i helpu i sicrhau y cynhelir cymeriad hanesyddol y dirwedd ac, os ystyrir newid y dirwedd, fod hynny'n seiliedig ar wybodaeth. Mae canllaw arfer da yn esbonio sut y dylid defnyddio'r Gofrestr i asesu effaith datblygiadau mawr ar y dirwedd hanesyddol.

Disgrifio Nodweddion Tirwedd Hanesyddol

Mae'r broses hon yn edrych yn fanylach ar y dirwedd hanesyddol drwy ddangos y prosesau sydd wedi ffurfio'r dirwedd dros ganrifoedd o weithgarwch dynol, gan gyfrannu at ei chymeriad presennol. Mae astudiaethau manwl i ddisgrifio nodweddion y dirwedd hanesyddol wedi'u cynnal gan y pedair Ymddiriedolaeth Archaeolegol yng Nghymru ar gyfer pob un o'r 58 o ardaloedd ar y Gofrestr. Mae'r astudiaethau hyn ar gael ar wefannau Ymddiriedolaethau Archaeolegol Cymru. Maent yn ffynhonnell dda o wybodaeth am hanes y dirwedd ac fe'u defnyddir gan lywodraeth leol a datblygwyr i helpu i asesu effaith cynigion datblygu ar y dirwedd hanesyddol.