Llongau Drylliedig Cymru

Safle Llong Ddrylliedig Lychlynnaidd Smalls, Sir Benfro (SM 4644 0876)

Man darganfod dyrnfol cleddyf llychlynnaidd bwysig yn dyddio o’r 11fed ganrif, ar y llwybr masnach rhwng Dulyn Lychlynnaidd a Denmarc, 25km (15 milltir) o’r lan.
Ardal wedi’i diogelu: Cwmpas o 100m, canol 51 43.18’G.  05 40.13’G’n

Y Mary, Skerries, Ynys Môn (SH 2651 9479)

Y ‘cwch hwylio Prydeinig cyntaf’, a adeiladwyd gan y Dutch East India Company ac a roddwyd i’r Brenin Charles II pan y’i dychwelwyd i’r orsedd. Hwyliodd Samuel Pepys ynddo, ac fe’i defnyddid ar gyfer teithiau swyddogol ac ar gyfer teithiau hamdden brenhinol. Fe’i suddwyd ym 1675. Mae wedi’i rhannol ddatgloddio ac mae’r arteffactau yn Amgueddfa Lerpwl.
Ardal wedi’i diogelu: Cwmpas o 100m, canol 53 25’16’’G 04 36’40’’G’n

Llong Ddrylliedig Pwll Fanog, Afon Menai, Ynys Môn (SH 5342 7070)

Cwch llwythi yn cludo llechi yn dyddio o tua’r 14eg ganrif neu’r 15fed ganrif. Roedd y llechi o ardal Llanberis, wedi’u hollti â gaing gau ac wedi’u pentyrru i mewn i’r cwch pren sydd wedi goroesi o dan ei lwyth trwm. Mae’n rhoi gwybodaeth bwysig am y diwydiant llechi yng Ngogledd Cymru ar ddiwedd y cyfnod canoloesol.
Ardal wedi’i diogelu: Cwmpas o 150m, canol 53 12’46’’G  04 11’43’’G’n

Llong Ddrylliedig Tal-y-Bont, Abermaw, Gwynedd (SH 5665 2229)

Llong fasnachol yn cludo llwyth o farmor Carerra o’r Eidal, a suddwyd tua 1702. Roedd yn arfog a chanddi 18 o brif ganonau, 8 canon haearn bwrw llai o faint a 10 canon haearn gyr. Mae’r llong ddrylliedig wedi’i rhannol ddatgloddio a datgelwyd ei chloch, a nifer fawr o arteffactau morlywio a domestig. Fe’i suddwyd ar greigiau tanddwr peryglus Sarn Badrig.
Ardal wedi’i diogelu: Cwmpas o 300m, canol 52º 46’ 41” N  04º 07’ 24” W

Y Diamond, Abermaw, Gwynedd (SH 5276 2291)

Llong gyfansawdd ddrylliedig yn dyddio o’r 19fed ganrif. Fe’i hadeiladwyd o bren ac â nodweddion copr, ond atgyfnerthwyd ei ffrâm â haearn, ac mae ganddi ddau danc dŵr mawr. Mae’r llong hon a ddarganfuwyd yn ddiweddar (yn agos i long ddrylliedig Tal-y-Bont) heb ei datgloddio, felly nid ydym yn sicr pa lwyth yr oedd yn ei gludo, sut roedd hi’n edrych, na beth oedd ei henw. Mae gwaith arolygu ac ymchwil yn cael ei wneud ar y llong hon.
Ardal wedi’i diogelu: Cwmpas o 200m, canol 52 46.531’G  04 11.025’G’n

Llong danfor Resurgam, Y Rhyl, Sir Ddinbych (Na ellir ei newid yn NGR)

Cynlluniwyd Resurgam, sef llong danfor bweredig gynharaf y byd sydd wedi goroesi, gan y Parch Garrett ym 1879 ac fe’i hadeiladwyd gan J T Cochrane ym Mhenbedw (lle y gellir gweld model yn y dociau). Roedd ganddi gorff silindrig a phen blaen a phen-ôl ar ffurf côn ac fe’i gyrrid gan foeler mawr a pheiriant o fath Lamm.  Suddodd 15 milltir o’r Rhyl ar y ffordd i Portsmouth ar gyfer treialon môr.
Ardal wedi’i diogelu: Cwmpas o 300m, canol 53 23.78’G  03 33.18’G’n