Ynys y Barri

Ynys y Barri

Ynys y Barri

Mae gan Ynys y Barri le allweddol yn hanes cymdeithasol de Cymru. Mae hyn oherwydd, o’r 1890au hyd at y datblygiad diweddar o dwristiaeth dorfol o dramor, roedd yn boblogaidd fel lleoliad teithiau dydd i lan y môr o gymunedau’r pyllau glo, a thu hwnt. Ond mae mwy i’r ynys na hyn. Mae’n rhan nodedig o dref dociau a rheilffordd a ddatblygodd yn gyflym o 1884. Dyluniwyd y dociau a’r dref i dorri ar fonopoli Dociau Caerdydd dros allforion glo o dde Cymru. Erbyn 1913, y Barri oedd prif borthladd allforio glo y byd. Roedd yn gymuned newydd, o anghenraid, a ddenodd fewnfudwyr o bob cwr o Ynysoedd Prydain, ac roedd ardal y dociau a oedd yn aml-genhedlig, yn adlewyrchu ei gwmpas byd-eang.

Y cyd-destun uniongyrchol yw’r gwaith adfywio parhaus y mae Cyngor Bro Morgannwg a’I bartneriaid yn ei wneud yn y Barri. Mae hyn wedi arwain at welliannau i’r promenade dwyreiniol hanesyddol ac, ar adeg ysgrifennu, mae gwaith sylweddol yn mynd rhagddo i ailddatblygu’r ceiau yn Noc Rhif 1. Fodd bynnag, mae ganddo fwriadau ehangach. Cydnabod pwysigrwydd y dirwedd a nodweddion y treflun sy’n cyfrannu at ymdeimlad nodedig o le a gall ymdeimlad cysylltiedig o gymuned ddylanwadu ar y ffordd y gofelir am Ynys y Barri a’r ffordd y caiff ei gwella a’i datblygu, nawr ac yn y dyfodol, mewn modd cynaliadwy. Gallai’r adroddiad lywio deialog ynghylch beth sy’n bwysig yn amgylchedd hanesyddol yr ynys, wrth i ragor o fentrau a chyfleoedd godi — boed hynny ar lan y môr neu mewn ardaloedd preswyl.

Mae’n gyfle da i bawb sydd am wybod mwy am hanes a chymeriad hanesyddol yr Ynys y Barri.