Blaenau Ffestiniog

Mae Blaenau Ffestiniog - y dref lechi - yn dref ddiwydiannol o'r bedwaredd ganrif ar bymtheg a ddiffiniwyd yn glir iawn. Cynhaliwyd twf cyflym y dref yn gyfan gwbl gan y diwydiant chwarela, a ffurfiwyd nodweddion y dref mewn rai degawdau yn unig. Yng nghysgod y chwareli llechi, mae'r dref wedi'i chysylltu â'i thirweddau diwydiannol a gwledig cyfagos gan rwydwaith o draciau, ffyrdd a rheilffyrdd. Mae'r dref ei hun yn gyfres o gymunedau sy'n ffurfio anheddiad hirfain. Ymddengys fod ei stoc tai yn rhyfeddol o unffurf tan fod archwiliadau manylach yn datgelu cyfres o wahaniaethau cynnil - gwahaniaethau bach o ran maint a graddfa, amrywiadau yn y ffordd y cafodd deunyddiau adeiladu eu defnyddio a'u gorffen, ac yng nghynlluniau lleiniau a'u ffiniau. Helpodd y gwahaniaethau hyn i wahaniaethu cymdeithas y dref yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg, ac maent yn parhau i fod yn elfennau pwysig o gymeriad y dref hyd heddiw.  

Paratowyd yr astudiaeth i helpu i lywio cynigion ar gyfer adfywio Blaenau Ffestiniog, ac i weithredu fel llinell sylfaen ar gyfer cynllunio a rheoli'r dref.  Mae hefyd yn rhoi cyflwyniad i gymeriad hanesyddol y dref gyfan ac mae'n ffynhonnell wybodaeth i unrhyw un sydd am ddysgu mwy am Flaenau Ffestiniog.