Merthyr Tudful — Deall Nodweddion Trefol

Ffotogyfosodiad o ran o Stryd Fawr Pontmorlais (Hawlfraint y Goron: Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru).

Ffotogyfosodiad o ran o Stryd Fawr Pontmorlais (Hawlfraint y Goron: Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru).

Tref fwyaf Cymru a phrifddinas haearn a dur y byd – dyna oedd Merthyr Tudful ganol y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Gyda’r chwyldro diwydiannol wedi’i ganoli ar gynhyrchu haearn ar raddfa fawr, crëwyd tirwedd ddiwydiannol ynghyd ag economi a chymdeithas drefol gymhleth yma. Bu cwymp economaidd yn sgil dirywiad y diwydiant haearn a’r mentrau cysylltiedig yn yr ugeinfed ganrif, a gadawodd gwaith ailddatblygu ei ôl niweidiol ar hanes a threftadaeth falch y fro. Mae tref Merthyr, fodd bynnag, wedi llwyddo i gadw’i threftadaeth ddiwydiannol gref a’r diwylliant trefol a ddatblygodd yn sgil hynny.

Mae gwaith adfywio eisoes wedi dechrau canolbwyntio ar drwsio ac ail-adfer llwybrau a llinellau cyflenwi hanesyddol, ar y treflun a rhai o brif adeiladau’r dref. Bydd yr astudiaeth hon o gymeriad hanesyddol y dref yn helpu i lywio mentrau adfywio pellach ym Merthyr Tudful, gan gynnwys Menter Treftadaeth Treflun yng nghanol y dref. Mae’r astudiaeth hefyd yn archwilio cymeriad hanesyddol llawer o’r cyffiniau gan gynnig sylfaen ar gyfer cynllunio strategol a rheolaeth leol hefyd.

Mae cymaint o elfennau diddorol i rywun sydd am ddysgu mwy am hanes a chymeriad hanesyddol Merthyr Tudful.