Penfro — Deall Nodweddion Trefol

Awyrlun o Benfro (Hawlfraint y Goron: Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru).

Awyrlun o Benfro (Hawlfraint y Goron: Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru).

Mae Penfro yn dref unigryw ac anghyffredin, gyda chyfoeth o hanes a phensaernïaeth haenog sy’n dyddio’n ôl i’w dechreuadau.

Rhan o anheddiad caerog Normanaidd oedd y dref i gychwyn, gydag un stryd hir â lleiniau bwrdais canoloesol cul o’i phoptu. Mae rhai o’r adeiladau cynharaf ger y castell wedi goroesi hyd heddiw, eraill o’r golwg dan newidiadau diweddarach o bosib. Mae eu gwaith carreg moel yn amlwg, ond mae datblygiad y dref gynnar o’r cyfnod Sioraidd ymlaen wedi cyflwyno cymeriad stwco a rendrad lliw i Benfro, sy’n adlewyrchu’i thwf yn y ddeunawfed ganrif o fod yn dref ganoloesol wedi’i hesgeuluso i fod yn ganolfan fasnach ranbarthol.

Gwelodd y dref dwf pellach yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg diolch i fwrlwm Doc Penfro gerllaw, a bu datblygiadau pellach yn sgil ffyniant cynyddol ac addasiadau masnachol. Mae canol y dref yn ganoloesol, fodd bynnag, gydag adeiladau diweddarach yn dilyn cynllun a phatrwm y lleiniau canoloesol.

Mae’r astudiaeth hon o Benfro yn cynnwys yr ardal gadwraeth, Monkton ac ardaloedd o ddatblygiadau diweddarach i’r de a’r gogledd o’r dref. Rhagwelir y bydd yn cael ei defnyddio gan swyddogion cynllunio, datblygwyr, perchnogion tai ac eraill â diddordeb wrth ystyried datblygiadau o fewn Penfro a’r cyffiniau, er mwyn cynnal a gwella cymeriad y dref.