Arglwyddi'r Mers Deheuol

Castell Ogwr

Castell Ogwr

Teitl: Arglwyddi'r Mers Deheuol - Pŵer y Mers yn Neheubarth Cymru
Dyddiad: Mehefin 2010
Crëwr: Red Kite & Associates

Mae'r cynllun yn cyflwyno fframwaith ar gyfer dehongli stori'r Arglwyddi Eingl-Normanaidd pwerus yn Neheubarth Cymru, rhwng 1066 a tua 1410 a'r effaith a gafodd eu gweithgareddau ar hanes Cymru. Ymysg y safleoedd sy'n gysylltiedig â'r stori hon mae'r cestyll yng Nghaerffili, Caerdydd, Cas-gwent a Chydweli yn ogystal ag Abaty Tyndyrn. Mae'r cynllun hwn yn cyd-fynd â llinyn stori ehangach 'Cestyll a thywysogion Cymru'r oesoedd canol a'r frwydr dros annibyniaeth'. Mae ganddo gysylltiad agos â chynllun dehongli 'Tywysogion y Deheubarth' yn benodol.

Y dull gweithredu
Mae'r cynllun yn awgrymu, gan nad yw'r stori hon yn hysbys i'r rhan fwyaf o bobl, y byddai angen i'r broses o adrodd y stori ddibynnu ar bynciau cyffredinol fel "yr ymdrech i oroesi" a'r "frwydr i gadw pŵer a hunaniaeth". Mae'n hyrwyddo'r defnydd o gymeriadau i 'seilio storïau arnynt', h.y. cymysgedd o bobl go iawn (gan ddibynnu ar gofnodion hanesyddol sy'n gysylltiedig â'r arglwyddi, eu teuluoedd ac ati) a chymeriadau mwy cyffredinol (morwynion, adeiladwyr, stiwardiaid ac ati).

Mae'r cynllun hefyd yn pwysleisio sut y gellid clystyru safleoedd hanesyddol yn ddaearyddol i helpu i adrodd y stori. Awgrymir y dylid defnyddio amrywiaeth eang o gyfryngau dehongli ar y safle ac o bell.