Castell Dinbych

Huw, Eleanor a Tom

Yn sgil y gwaith o adeiladu canolfan ymwelwyr newydd, fel rhan o'r Prosiect Twristiaeth Treftadaeth, manteisiodd Cadw ar gyfle cyffrous i ailddehongli'r castell. O gamau cynnar y prosiect roedd hi'n amlwg bod adeilad diddorol fel Castell Dinbych yn haeddu cael ei werthfawrogi a'i ddeall yn well gan gynulleidfa ehangach.

Nod y gwaith dehongli oedd sicrhau y byddai ymweliad â Dinbych yn brofiad ysbrydoledig i bobl o bob oed. Er mwyn ymgysylltu â'r llu o deuluoedd ac ysgolion sy'n ymweld â Dinbych, byddai angen i'r gwaith dehongli fod yn greadigol, yn arloesol ac yn rhyngweithiol. Nod arall oedd cyflwyno Dinbych mewn cyd-destun amgylcheddol ehangach. Mae'r castell wedi chwarae rôl bwysig mewn llawer o'r straeon sydd wedi llunio Cymru ac mae'r straeon hyn yn parhau y tu hwnt i'w muriau. Mae'r ymagwedd gydgysylltiedig hon yn gydnaws â'r ymagwedd tuag at ddehongli a fabwysiedir ledled Cymru. Mae'n annog ac yn ysbrydoli ymwelwyr i archwilio safleoedd a thirweddau hanesyddol eraill a dod o hyd i gysylltiadau rhwng safleoedd a straeon yn y dyfodol.

Yn Ninbych, defnyddiwyd y darganfyddiadau archeolegol fel man cychwyn ar gyfer y gwaith dehongli. Defnyddiwyd tri gwrthrych a ddarganfuwyd yn y castell a muriau'r dref fel ysbrydoliaeth ar gyfer creu tri chymeriad. Ysbrydolwyd creu Tom, gwas y gegin, gan ddarnau o grochenwaith toredig, cafodd Huw y Gwarchodwr ei ysbrydoli gan allwedd haearn a, thrwy serendipedd llwyr, cafodd cloch hebogyddiaeth a ddarganfuwyd yn ystod y gwaith cloddio archeolegol a wnaed cyn adeiladu'r ganolfan ymwelwyr newydd ei chysylltu â chymeriad yn seiliedig ar Eleanor de Clare, cyfnither Henry de Lacy.

Mae'r cymeriadau yn croesawu ein hymwelwyr ac yn eu hannog i archwilio Dinbych drwy'r paneli a'r llwybrau. Mae'r cymeriadau nid yn unig yn ffordd ddefnyddiol o gysylltu â'n cynulleidfa iau, maent hefyd yn seiliedig ar ffeithiau hanesyddol. Mae dillad y cymeriadau yn seiliedig ar lawysgrifau cyfoes ac mae eu profiadau'n seiliedig ar fywydau pobl a fyddai wedi byw yn Ninbych dros saith canrif yn ôl. Drwy wneud y cysylltiadau hyn rhwng y bobl, yr adeilad a'r arteffactau, gallwn esbonio pam bod y castell hwn wedi cael ei adeiladu; sut y cafodd ei ddefnyddio; a sut beth oedd bywyd bob dydd.

Rydym wedi cyflwyno amryw o gyfryngau i ddehongli'r safle; mae'r rhain yn cynnwys paneli ac arddangosiadau lliwgar a modern, tafluniadau ar furiau, dodrefn deongliadol, llwybr a chasgliad o arteffactau y gellir eu trin a'u trafod. Mae'r rhain i gyd yn sicrhau bod straeon Dinbych yn dod yn fyw i gynulleidfa eang.