Llys yr Esgob Tyddewi

Llys yr Esgob Tyddewi

‘Oh my gosh!’ oedd geiriau un ferch fach pan welodd hi ran o ddeunydd dehongli newydd Cadw ym Llys yr Esgob Tyddewi. Hi oedd un o lawer o ymwelwyr a gafodd eu hudo wrth gamu tros drothwy’r porthdy a chael eu hamgylchynu gan synau.

Mae sŵn clychau, canu a charlam ceffylau’n creu teimlad cyffrous o gyrraedd a disgwylgarwch, a’r rheiny’n gyfeiliant i’r gipolwg gyntaf ar orymdaith o fodelau torri-mas o gymeriadau sydd wedi eu hysbrydoli gan lawysgrifau o’r bedwaredd ganrif ar ddeg. Mae’r arddangosfeydd i’r glust a’r llygad yn dangos sut yr aeth Cadw i’r afael â’r her o roi bywyd newydd mewn heneb hanesyddol wych a oedd yn haeddu cael ei werthfawrogi a’i ddeall yn well gan gynulleidfa ehangach.

Y nod oedd creu deunydd dehongli arloesol, rhyngweithiol a llawn dychymyg a, thrwy osod y llys yn ei gyd-destun ehangach, ysbrydoli ymwelwyr i deithio yn eu blaenau i ymweld â safleoedd perthnasol eraill, megis Castell Llawhaden neu Lys yr Esgob Llandyfái. Ar ôl mynd i mewn, roedd y ferch fach honno’n gallu cymryd rhan yn Helfa Llys yr Esgob trwy helpu Alun, y gwas bach, i ddod o hyd i gwpan gwin yr esgob, sydd ar goll. Mae’r helfa’n annog plant i grwydro’r safle i chwilio am gliwiau ac yn eu helpu i ddeall sut fywyd oedd gan y bobl a oedd yn byw a gweithio yn y llys.

Ar y llawr isaf, mae rhagor o ddrama gyda blychau golau’n dehongli’r claddgelloedd. Blychau arddangos yw’r rhain sy’n cael eu goleuo o’r tu mewn fel bod y darluniau arnyn nhw’n drawiadol a byw, gan gynnig ffordd arloesol ac apelgar o ddehongli ardal sydd yn dywyll ac, ar yr un pryd, yn agored i’r tywydd.
Ar y llawr uwchben, mae cyfres o baneli ar ffurf desgiau darllen, gyda recordiadau sain o’r stiward yn egluro sut y byddai’r gwahanol ystafelloedd yn cael eu defnyddio. Y tu allan,  mae casgliad o fyrddau picnic gyda gwybodaeth yn rhoi cyfle i ymwelwyr chwarae gêmau megis Nine Men’s Morris, neu i ddysgu ffeithiau diddorol wrth fwyta.

Mae’r deunydd dehongli newydd yn rhan o Brosiect Twristiaeth Dreftadaeth Cadw sydd werth £19 miliwn ac yn cael ei gyllido gydag £8.5 miliwn o Gronfa Ddatblygu Ranbarthol yr Undeb Ewropeaidd trwy Lywodraeth Cymru.