Pymtheg prosiect treftadaeth yn cyrraedd rownd derfynol Gwobrau Angel Treftadaeth Cymru

Dydd Llun 10 Medi 2018

  • Cwrt Insole

  • Cwrt Insole

Mae pymtheg enghraifft o waith treftadaeth penigamp wedi’u dewis ar gyfer Gwobr Angel Treftadaeth gan banel o feirniaid dan arweiniad y Farwnes Kay Andrews. Nod y gwobrau, a noddir gan Sefydliad Andrew Lloyd Webber, yw dathlu gwaith gwirfoddolwyr, hyfforddeion, prentisiaid, pobl ifainc a gweithwyr treftadaeth proffesiynol sy’n atgyweirio neu’n achub adeiladau hanesyddol neu’n gwneud darganfyddiadau newydd.

Yn y categori ‘Pobl Ifainc’, mae plant Ysgol Gynradd Thornhill, Caerdydd, wedi cyrraedd y rhestr fer am eu Cantata’r Cadoediad, sioe gerdd a ysgrifenasant i goffáu diwedd y Rhyfel Byd Cyntaf, tra bo disgyblion Ysgol Dyffryn Aman, Sir Gâr, ar y rhestr fer am eu hymchwil i anrhydeddu cyn-ddisgyblion a gollodd eu bywydau yn yr un rhyfel, ac mae Panel Ieuenctid Treftadaeth Ddisylw — Ceredigion Gyfyngedig wedi cofnodi hanes Llawrcwmbach, ffermdy traddodiadol yn yr ucheldiroedd. 

Y rheiny sydd ar y rhestr fer ar gyfer y wobr i Brentis neu Grefftwr yw Rachael Cochrane a Liam Davies am eu gwaith ar adfer Traphont Ddŵr Brynich dros afon Wysg ar Gamlas Mynwy a Brycheiniog; Matthew Roberts a Brett Burnell am eu gwaith yn Sain Ffagan ar adeiladu Llys Llywelyn, neuadd ganoloesol sydd wedi’i hailgreu ar sail olion Llys Rhosyr, neuadd Llywelyn Fawr ger Niwbwrch ar Ynys Môn, a Hugh Haley, cadwraethwr dodrefn, am ei waith adfer ar gasgliad Hedd Wyn o gadeiriau barddol, gan gynnwys Y Gadair Ddu.

Yn y categori ymchwil, mae’r rhestr fer yn cynnwys y grŵp Darganfod Hen Dai Cymreig y mae ei wirfoddolwyr yn trawsnewid ein gwybodaeth o dai canoloesol yng Nghymru; prosiect Byd Coll y Capel Cymreig sydd wedi gwneud cofnod ffotograffig o oddeutu 5,000 o gapeli; ac Archif Menywod Cymru, archif gyfoethog o eitemau yn ymwneud â hanes menywod, gan gynnwys profiadau menywod a fu’n gweithio yn y diwydiannau gweithgynhyrchu rhwng 1945 a 1975.

Y tri phrosiect adfer adeilad (llai na £5m) ar y rhestr fer yw Yr Ysgwrn, cartref y bardd adnabyddus Ellis Humphrey Evans, neu Hedd Wyn fel y’i hadwaenir fel rheol; Insole Court, hen gartref un o deuluoedd masnach lo pwysicaf Caerdydd, a achubwyd drwy ymdrechion y gymuned; a Phlas Kynaston, tŷ Sioraidd ym Mwrdeistref Sirol Wrecsam sydd wedi’i droi’n fflatiau un llofft isel eu pris i helpu i ateb y galw lleol am dai.

Yn y categori ar gyfer prosiectau sy’n costio mwy na £5m y mae’r ailddatblygiad £30m yn Amgueddfa Werin Cymru Sain Ffagan, Oriel Gelf Glynn Vivian yn Abertawe, a Chastell Aberteifi.
Cyhoeddir enillwyr pob categori yn y seremoni wobrwyo yng Nghastell Caerffili ar Ddydd Iau 8 Tachwedd. Yna bydd y pum enillydd o bob categori yn cael eu gwahodd i’r seremoni wobrwyo yn Llundain ar 27 Tachwedd lle dewisir yr enillydd cyffredinol o blith holl enillwyr Gwobrau Angel yr Alban, Cymru, Gogledd Iwerddon a Lloegr.

Meddai Andrew Lloyd Webber, ‘Rydw i’n edmygu pawb sy’n ymgeisio am y Gwobrau Angel ac yn tynnu sylw at y gwaith rhyfeddol maen nhw’n ei wneud i achub a chynnal ein treftadaeth’, a nododd y Farwnes Andrews ‘Roedd gan y beirniaid waith anodd iawn yn dewis tri yn unig o bob categori oherwydd yr angerdd, medrusrwydd ac ymrwymiad a ddangoswyd gan bawb a enwebwyd ar gyfer gwobr’.