Grantiau ar gyfer Cofebion Rhyfel

  • Cofeb rhyfel y dref yn Aberystwyth

    Codwyd cofebion rhyfel mewn safleoedd amlwg yn aml. Mae cofeb rhyfel y dref yn Aberystwyth, a ddyluniwyd gan Mario Rutelli o Rufain, wedi'i gosod o fewn y castell canoloesol. Mae cerflun adeiniog Buddugoliaeth fel petai'n ymestyn tuag at y môr.

  • Cofeb rhyfel yn Llandaf

    Mae delweddau cofebion rhyfel yn aml yn drawiadol. Yn Llandaf, mae dynes mewn gwisg Geltaidd yn cynrychioli'r lle ei hun. Mae'r ffigyrau o ddynion ifanc bob ochr iddi yn talu teyrnged i feibion Llandaf, gan gynnwys cyn-ddisgyblion Ysgol y Gadeirlan.

  • Gatiau addurnol ym Mhont-y-pŵl

    Gall cofebion rhyfel fod ar sawl ffurf. Mae'r gatiau addurnol hyn ym Mhont-y-pŵl yn coffáu'r rhai a fu farw yn y Rhyfel Byd Cyntaf (1914-18).

  • Mae milwr â reiffl a bidog yn pwyntio am i lawr ar y gofeb rhyfel yn y Rhyl. Mae'r safiad cyffredin hwn yn dynodi amser ar gyfer gweddïo a myfyrio.

    Mae milwr â reiffl a bidog yn pwyntio am i lawr ar y gofeb rhyfel yn y Rhyl. Mae'r safiad cyffredin hwn yn dynodi amser ar gyfer gweddïo a myfyrio.

  • Cofeb ryfel Y Fenni

    Yn y Fenni, mae'r myfyriwr llesg hwn yn adlewyrchu blinder rhyfel. Codwyd y gofeb rhyfel hon er mwyn coffáu'r Rhyfel Byd Cyntaf (1914-18) lle y lladdwyd 35,000 o Gymru.

  • Cofeb ryfel Fflint

    Ysbrydolwyd dyluniad sawl cofeb ryfel gan draddodiad clasurol. Yn y Fflint, mae'r obelisg yn coffáu Rhyfel De Affrica (1899 - 1902); mae'r senotaff yn coffáu'r Rhyfel Byd Cyntaf (1914-18) a brwydrau diweddarach.

  • Mae'r manylyn hwn yn dod o gofeb i chwarelwyr yng Nghapel Baladeulyn, Nantlle.

    Mae rhai cofebion rhyfel yn coffáu cymunedau unigol. Mae'r manylyn hwn yn dod o gofeb i chwarelwyr yng Nghapel Baladeulyn, Nantlle.

  • Mae Cofeb Rhyfel Genedlaethol Cymru yng Ngerddi Alexandra, Caerdydd.

    Mae Cofeb Rhyfel Genedlaethol Cymru yng Ngerddi Alexandra, Caerdydd, yn ganolbwynt cyhoeddus iawn ar gyfer gwasanaeth blynyddol Sul y Cofio sy'n coffáu'r holl ddynion a merched o Gymru a gollodd eu bywydau tra'n gwasanaethu eu gwlad.

  • Y gofeb Ffiwsilwyr Brenhinol Cymreig yn Wrecsam

    Gweithiodd William Goscombe John — un o gerflunwyr mwyaf dawnus Cymru — ar sawl cofeb rhyfel yng Nghymru, gan gynnwys y gofeb hon i anrhydeddu'r Ffiwsilwyr Brenhinol Cymreig yn Wrecsam.

  • Yn Rhaeadr, dangosir draig Gymreig yn gorchfygu eryr Almaenig

    Mae negeseuon gwladgarol yn aml yn ymddangos ar gofebion rhyfel yng Nghymru. Yma, yn Rhaeadr, dangosir draig Gymreig yn gorchfygu eryr Almaenig.

  • Cofeb rhyfel yn Borth

    Yn aml, talwyd am gofebion rhyfel drwy danysgrifiad y cyhoedd. Cafodd y gofeb yn Borth, sydd ar ben clogwyn, ei tharo gan fellten yn 1983 a chafodd ei hailgodi drwy danysgrifiad y cyhoedd am yr eildro.

  • Cofeb rhyfel yn y Coed-duon

    Ysbrydolwyd dyluniad y gofeb rhyfel yn y Coed-duon — fel sawl un yng Nghymru — gan y Senotaff yn Whitehall, Llundain. Mae'r grisiau a'r rheiliau yn helpu i greu gofod urddasol a gwarchodol i anrhydeddu’r sawl a fu farw.

  • Cofeb Rhyfel y Crimea yng Nghaerfyrddin.

    Yn aml, mae sawl math o sgiliau crefft gwahanol i'w gweld ar gofebion rhyfel. Mae'r mwsgedi manwl hyn wedi'u croesi gyda bigodau a wnaed o haearn bwrw yn amgylchynu cofeb Rhyfel y Crimea (1853-56) yng Nghaerfyrddin.

  • Ffigwr hwn o filwr buddugoliaethus yng Nglynebwy

    Mae'r ffigwr hwn o filwr buddugoliaethus yng Nglynebwy yn adlewyrchu agwedd wahanol at ryfel. Gwnaed y gofeb hon o sawl deunydd gwahanol - carreg, efydd a haearn bwrw - ac mae angen technegau gwarchod arbennig ar bob un ohonynt.

  • Mae'r gofeb hon i Ryfel De Affrica (1899-1902) mewn safle amlwg ar Dwthil uwchlaw Caernarfon.

    Defnyddiwyd y groes Geltaidd yn aml mewn cofebion rhyfel ac mae'n atgof o'n treftadaeth Gristnogol a Chymreig. Mae'r gofeb hon i Ryfel De Affrica (1899-1902) mewn safle amlwg ar Dwthil uwchlaw Caernarfon.

Mae cofebion rhyfel yn gyffredin iawn ledled Cymru. Mae pob un yn adrodd straeon y bywydau a gollwyd a'r teuluoedd a'r cymunedau a ddifethwyd gan effeithiau rhyfel. Maent yn parhau i fod yn ganolbwynt ar gyfer coffáu ac mae'r gwaith o ofalu amdanynt a'u gwarchod yn hanfodol er mwyn sicrhau ein bod yn parhau i anrhydeddu'r atgof o'r sawl a roddodd eu bywydau tra'n gwasanaethu eu gwlad.

Cynlluniwyd cynllun grantiau Cadw i helpu gyda phrosiectau ar gyfer atgyweirio a gwarchod cofebion rhyfel yng Nghymru.

Bydd y cynllun, a ddatblygwyd mewn partneriaeth â'r Ymddiriedolaeth Cofebion Rhyfel, yn helpu i ddiogelu cofebion ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol, ac mae grantiau o hyd at 70% o'r costau cymwys (hyd at uchafswm o £10,000) ar gael ar gyfer gwaith gwarchod ac atgyweirio.

Er mwyn gwneud cais, bydd angen y canlynol arnoch:

  • nodiadau canllaw
  • ffurflen gais
  • Gofalu am Gofebion Rhyfel yng Nghymru
  • Gofalu am Gofebion Rhyfel yng Nghymru — Canllawiau Technegol.

Ceir fersiynau PDF o'r dogfennau hyn isod. Cysylltwch â Cadw os oes angen copïau papur o unrhyw un o'r dogfennau hyn arnoch.

Nodwch, os gwelwch yn dda, mai’r dyddiad cau ar gyfer derbyn ceisiadau am grantiau Cofebion Rhyfel yw 31 Mawrth 2019. Ni fyddwn yn derbyn unrhyw geisiadau a gyflwynir ar ôl y dyddiad hwn.

Gofalu am Gofebion Rhyfel yng Nghymru

Mae'r llyfryn Gofalu am Gofebion Rhyfel yng Nghymru yn egluro'r diddordeb arbennig a geir mewn cofebion rhyfel yng Nghymru ac mae'n awgrymu sut y gall ceidwaid, awdurdodau lleol, cynghorau cymuned a thref, a phobl leol lunio cynlluniau cynnal a chadw cadwraeth er mwyn sicrhau y gofelir am yr etifeddiaeth unigryw hon ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

Fodd bynnag, mae angen sicrhau cydbwysedd gofalus rhwng cynnal a chadw cofeb ac unrhyw waith a allai achosi difrod neu gyflymu ei dirywiad. Am ganllawiau technegol manylach ar waith cynnal a chadw, darllenwch ein cydgyhoeddiad Gofalu am Gofebion Rhyfel - Canllawiau Technegol.

Mae'r cynllun yn rhan o Cymru’n Cofio 1914-1918, rhaglen ganmlwyddiant coffáu'r Rhyfel Byd Cyntaf a arweinir gan Lywodraeth Cymru.

Yr Ymddiriedolaeth Cofebion Rhyfel 

Mae'n bosibl y bydd grantiau ar gael ar gyfer cofebion rhyfel gan yr Ymddiriedolaeth Cofebion Rhyfel. Gall yr ymddiriedolaeth hefyd roi cyngor ar ddulliau cadwraeth priodol. 

Gallwch gael rhagor o fanylion ar wefan yr Ymddiriedolaeth Cofebion Rhyfel neu drwy ffonio 020 7233 7356. 

Cynllun Grantiau Cofebion

Gall help ychwanegol fod ar gael drwy'r cynllun hwn a redir gan yr Adran Diwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon yng Nghymru a Lloegr, sy'n ad-dalu TAW a delir wrth adeiladu, atgyweirio a chynnal a chadw cofebion. 

Gallwch gael rhagor o fanylion ar wefan y cynllun grantiau cofebion neu drwy ffonio 0845 600 6430.

Cronfa Dreftadaeth y Loteri

Gall Cronfa Dreftadaeth y Loteri roi arian er mwyn helpu grwpiau, cymunedau a sefydliadau i nodi canmlwyddiant y Rhyfel Byd Cyntaf, yn cynnwys cofebion, adeiladau a safleoedd.

Gwefan UK War Memorials

Datblygwyd UK War Memorials i ddarparu mynediad hawdd i beth mae sefydliadau arbenigol yn ei wybod am gofebion rhyfel ac i gyrchu cyngor arbenigol ar sut orau i’w diogelu. Mae hyn yn cynnwys sut i gael grantiau cadwraeth a sut i restru cofebion.

Bydd y wefan yn ehangu fesul cam yn ystod y pedair blynedd nesaf. Felly, erbyn diwedd y prosiect bydd hi’n hawdd chwilio ukwarmemorials.org, a bydd yn rhoi cymorth i bobl sy’n ceisio darganfod gwybodaeth hanesyddol, statws rhestredig, cyflwr ac enwau arysgrifenedig.

Prosiect Cofebion Rhyfel ym Mhowys

Mae’r prosiect yn coffáu canmlwyddiant y Rhyfel Byd Cyntaf ac mae ganddo sawl elfen gan gynnwys cefnogi cymunedau lleol i ymgeisio am gyllid ar gyfer rhaglen dreigl o atgyweirio ac adfer cofebion rhyfel a’r ardaloedd o’u cwmpas.  www.powyswarmemorials.co.uk/hafan