Cyhoeddi Enwau Angylion Treftadaeth Cymru

Dydd Gwener 09 Tachwedd 2018

Mae Angylion Treftadaeth — pobl sydd wedi chwarae rhan flaenllaw mewn gofalu am dreftadaeth Cymru — wedi cael eu hanrhydeddu mewn seremoni wobrwyo arbennig, wedi’i noddi gan Sefydliad Andrew Lloyd-Webber, yng Nghastell Caerffili ar 8 Tachwedd 2018.

Perfformiad o ‘The Mighty Quill’ — sioe gerdd a berfformiwyd gan fyfyrwyr o ysgolion yng Nghymru am yr noson a gafodd eu hysbrydoli gan stori Gerallt Gymro

Perfformiad o ‘The Mighty Quill’ — sioe gerdd a berfformiwyd gan fyfyrwyr o ysgolion yng Nghymru am yr noson a gafodd eu hysbrydoli gan stori Gerallt Gymro

Dan gadeiryddiaeth y Farwnes Kay Andrews, rhoddodd panel o feirniaid nodedig wobrau i bum phrosiect, i gydnabod ymdrechion pobl ifanc, prentisiaid a gwirfoddolwyr, a gwaith adfer ar adeiladau hanesyddol.

Ysgol Gynradd Thornhill a enillodd y wobr am y Cyfraniad Gorau i Brosiect Treftadaeth gan Bobl Ifanc am eu sioe gerdd Cantata’r Cadoediad sy’n seiliedig ar ganeuon poblogaidd o’r Rhyfel Byd Cyntaf.
Archif Menywod Cymru a enillodd y wobr am y Prosiect Ymchwil, Dehongli neu Gofnodi Treftadaeth Gorau am eu prosiect Lleisiau o Lawr y Ffatri. Recordiodd gwirfoddolwyr atgofion cannoedd o fenywod a fu’n gweithio mewn ffatrïoedd rhwng 1945 a 1975, yn aml fel prif enillydd cyflog y teulu.
Dyfarnwyd y wobr am Grefftwr neu Brentis Gorau i Matthew Roberts a Brett Burnell am eu gwaith yn ailgreu, yn Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru, neuadd fawr palas y Tywysog Llywelyn ar Ynys Môn, sy’n dyddio’n ôl i’r drydedd ganrif ar ddeg, i’w defnyddio ar gyfer gwersi hanes ac i alluogi grwpiau ysgol i gysgu yno dros nos.
Aeth y wobr am yr Enghraifft Orau o Achub Adeilad Hanesyddol (llai na £5m) i’r Ysgwrn, cartref Hedd Wyn, y bardd-fugail y dyfarnwyd cadair Eisteddfod Genedlaethol 1917 iddo ar ôl iddo gael ei ladd ym Mrwydr Passchendaele.
Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru a enillodd y wobr am yr Enghraifft Orau o Achub Adeilad Hanesyddol (mwy na £5m) am weddnewid y prif adeilad rhestredig Gradd II i greu llecynnau llawn golau syfrdanol sy’n gartref i gasgliadau hanes cymdeithasol ac archaeoleg cyfoethog yr amgueddfa a chanolfan addysg newydd.
Enillydd pleidlais y cyhoedd – a oedd yn seiliedig ar y pymtheg prosiect a gyrhaeddodd y rhestr fer – oedd Cwrt Insole, y plasty neo-Gothig rhestredig Gradd II* yn Llandaf a achubwyd gan ymdrechion y gymuned ac a adferwyd i ddarparu neuadd gymunedol, caffi a chanolfan ymwelwyr.

Wrth gyflwyno’r gwobrau, meddai’r Farwnes Andrews: ‘Roedd y beirniaid yn rhyfeddu at amrywiaeth a safon yr holl brosiectau a phobl a enwebwyd ar gyfer y gwobrau. Roedd yn wirioneddol anodd dewis o blith cymaint o brosiectau sy’n dangos ymrwymiad a brwdfrydedd dros dreftadaeth. Dewiswyd prosiectau yr oeddem yn teimlo y bydden nhw’n ysbrydoli pobl eraill i wneud yr un fath neu a oedd yn mynd i’r afael â threftadaeth mewn perygl, ond mae pawb a enwebwyd ac a gyrhaeddodd y rhestr fer yn haeddu cael eu llongyfarch am eu camp.’
Dywedodd yr Arglwydd Andrew Lloyd Webber: ‘Pleser arbennig i mi yw gweld y Gwobrau Angel yn cael eu cynnal yng Nghymru a hoffwn fanteisio ar y cyfle i ddiolch nid yn unig i’r enillwyr ond i bawb sy’n gysylltiedig â’r amrywiaeth syfrdanol o brosiectau treftadaeth ar y rhestr fer. Rydych chi i gyd yn haeddu cael eich cydnabod a’ch llongyfarch am y cyfraniad allweddol a wnewch at ddiogelu treftadaeth, adeiladau, tirweddau a sgiliau crefft unigryw i’r cenedlaethau a ddaw.’

Dywedodd Gwilym Hughes, Pennaeth Cadw: ‘Nod Gwobrau Angylion Treftadaeth yw dathlu’r bobl sydd wedi gwneud gwahaniaeth i amgylchedd hanesyddol y DU, a wnaed drwy godi arian, adfer, prosiectau cymunedol a hyfforddiant – ac mae 2018 yn nodi’r seremoni Angylion Treftadaeth cyntaf yng Nghymru.
‘Mae cryfder y prosiectau buddugol a’r rhai sydd ar y rhestr fer yn dangos y cyfoeth o gynlluniau cadwraeth treftadaeth sy’n digwydd yng Nghymru heddiw – sy’n gyffrous iawn ar gyfer lleoedd hanesyddol Cymru. Hoffwn longyfarch bob un o’r enillwyr a’u hannog i barhau i weithio’n galed i gadw, adfer ac arddangos hanes Cymru ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol.

‘Ac — ar ran pawb yng Ngwobrau Angel Treftadaeth Cymru — hoffwn ddiolch i Andrew Lloyd Webber a phawb yn Sefydliad Andrew Lloyd Webber, sy’n gweithio’n ddiflino i hyrwyddo’r celfyddydau, diwylliant a threftadaeth er budd pob ledled y DU.’
Bydd y prosiectau llwyddiannus hyn o Gymru (ac eithrio enillydd pleidlais y cyhoedd) yn awr yn mynd ymlaen i gael eu hystyried ar gyfer gwobr yr enillydd cyffredinol ochr yn ochr â’r prosiectau o Loegr, Gogledd Iwerddon a’r Alban yn y seremoni yn Llundain ar 27 Tachwedd 2018.

Gellir gweld manylion llawn ennillwyr Gwobrau Angel Treftadaeth Cymru 2018 ar wefan y gwobrau: cbhc.gov.uk